Korte omschrijving
Tweekoloms lay-out met header en ruimte voor menu. Het geheel heeft een vaste breedte en staat altijd horizontaal gecentreerd, ongeacht de grootte van het venster. Bij genoeg inhoud kan de hele pagina worden gescrold.
De achtergrond is even hoog als de langste kolom en staat achter beide kolommen.
Header (geel)
Vaste hoogte, vaste breedte. Scrolt mee omhoog.
Menu (zwart)
Vaste hoogte, vaste breedte. Scrolt mee omhoog.
Linkerkolom (groen)
Staat gelijk onder het menu. Hoogte past zich aan de hoeveelheid inhoud aan. Vaste breedte, in dit voorbeeld 50%. Omgeven door kadertje wat zich aan de hoogte aanpast.
Rechterkolom (oranje)
Staat gelijk onder het menu. Hoogte past zich aan de hoeveelheid inhoud aan. Vaste breedte, in dit voorbeeld 50%. Omgeven door kadertje wat zich aan de hoogte aanpast.
Alles op deze site kan vrij worden gebruikt. Je gebruikt het wel op eigen risico: als er ergens fouten in zitten, ben ik daar niet verantwoordelijk voor en ook niet voor eventueel daardoor aangerichte schade in welke vorm dan ook. Een link naar http://www.css-voorbeelden.nl is niet verplicht, maar wordt wel gewaardeerd.
Opmerkingen
De achtergrond achter de twee kolommen bestaat uit een plaatje van 1 px hoog. De achtergrond wordt even hoog als de langste kolom. Marges en dergelijke kun je natuurlijk veranderen.
Zonder css wordt de site in de volgorde van de html op het scherm gezet: header, linkerkolom en rechterkolom. Dit is ook zoals de meeste spraakbrowsers en dergelijke het zullen zien. Daarom kan het goed zijn boven bijvoorbeeld een menu een zogenaamde skip-link te zetten, zodat gebruikers van spraakbrowsers en dergelijke in één keer het menu kunnen passeren en snel naar de content kunnen gaan.
Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.
Alles op deze site is gemaakt op een systeem met Linux. Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Quanta Plus, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.
Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
Achterliggend idee
Een vaak terugkerende vraag op forums is hoe je twee kolommen van ongelijke hoogte een achtergrond van gelijke hoogte kan geven. Het antwoord is vrij simpel: dat kan niet of nauwelijks. Daarom moet er een truc worden gebruikt.
Er zijn twee kolommen met tekst. De linkerkolom is langer dan de rechter (of omgekeerd, dat maakt niet uit). De linkerkolom heeft in dit voorbeeld 'n groene achtergrondkleur, de rechter 'n oranje.
Achter beide kolommen zit een achtergrond-afbeelding. Deze moet voor beide kolommen even ver doorlopen, dus even ver als de langste kolom.
Bij de langste kolom is dat geen probleem, de achtergrond daarvan loopt altijd door tot onderaan, want een div krijgt normaal genomen automatisch de hoogte die nodig is voor de inhoud.
Bij de kortste kolom staat de achtergrond echter alleen achter de tekst, want ook die div wordt niet hoger dan nodig is voor de inhoud. De achtergrond is hier dus minder hoog dan bij de langste kolom. Je kunt de kortste kolom wel 'n bepaalde hoogte geven, maar dan moet je precies de inhoud van beide kolommen weten, en dat gaat mis bij 'n andere lettergrootte en zo. 'n Net resultaat kun je zo onmogelijk krijgen.
Om dit op te lossen worden de achtergronden, in dit voorbeeld voor beide kolommen een van donker naar licht verlopend bruin, op één afbeelding gemonteerd. Die afbeelding wordt áchter de kolommen gezet in een div die even breed is als beide kolommen. Je hoeft dan alleen maar die brede div de juiste hoogte te geven. En dat kan vrij simpel.
Die brede div krijgt normaal genomen automatisch de hoogte van de inhoud, dus van de inhoud van de langste kolom. De achtergrond van de brede div krijgt dezelfde hoogte, en omdat deze achter beide kolommen staat, is de achtergrond van beide kolommen even hoog. De achtergrond-afbeelding zelf hoeft maar 1 px hoog te zijn, omdat deze automatisch wordt herhaald tot de brede div volledig is gevuld.
In de praktijk zijn er nog wel wat hobbels. In dit voorbeeld worden linker- en rechterkolom gefloat. Dat betekent dat de hoogte van de kolommen geen invloed heeft op de div waar ze in staan, de div met de achtergrond-afbeelding. Als je nu echter aan de div met de achtergrond overflow: hidden; meegeeft in de css, wordt de div met de achtergrond om onduidelijke redenen plotseling wel even hoog als de langste kolom.
In dit voorbeeld hebben de kolommen zelf ook nog een eigen achtergrond, de linker een groene en de rechter een oranje. Als je die achtergronden weg zou laten, zou je over de volle breedte de bruine achtergrond zien. Ik heb deze achtergrond alleen aangebracht om de kolommen duidelijk zichtbaar te maken.
Om beide kolommen staat ook nog een kadertje, dat zich automatisch aan de hoeveelheid tekst aanpast. Als je ook dat weg zou laten, zou je alleen twee kolommen met tekst op een bruine achtergrond hebben.
Deze pagina heeft een vaste breedte van 660 px, die horizontaal gecentreerd is, onafhankelijk van de grootte van het venster van de browser, en dus van het scherm.
Voor een 800x600-scherm, het kleinste scherm dat nog regelmatig wordt gebruikt, is de maximale veilige breedte ongeveer 770 px.
Bij voldoende inhoud verschijnt rechts een scrollbar. De hele pagina, inclusief header en menu, scrolt mee. De kolommen zijn 50% breed.
Beschrijving van code en css
De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld is rood gekleurd. Alle voor dit voorbeeld niet-essentiële code is bruin.
Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreken bijvoorbeeld de witte vlakken met de links. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.
Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n h1 uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.
Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl" lang="nl">
Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.
Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.html.
Gebruik het volledige doctype, inclusief de url, anders werkt het niet goed.
De toevoeging achter <html hierboven hoort bij het gekozen doctype.
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven. Als je als doctype html hebt gekozen, moet je niet eindigen op />, maar op > (dit geldt voor alles in de head wat eindigt op />).
utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (ä en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.
Deze regel kun je het beste helemaal bovenaan zetten, gelijk na het doctype, omdat - in ieder geval in het verleden - niet alle browsers deze regel herkenden als hij lager stond.
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../css/naam-van-stylesheet.css" />
<!--Instellingen voor Internet Explorer -->
<!--[if IE]>
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../css/naam-van-ie-stylesheet.css">
<![endif]-->
Dit stukje code heeft in dit voorbeeldbestand geen enkel nut. Normaal genomen is het een verwijzing naar een extern stylesheet, waarin de style staat. In dit voorbeeld verwijst de href naar een niet bestaand bestand.
De bedoeling is dat je bovenstaande regels aanpast voor je eigen bestand. De hele style, die onder deze regels in de <head> staat, wordt dan in het externe bestand geplaatst waar de href naar verwijst. In dat bestand komt de style precies zo te staan zoals die nu in de <head> staat. Het bestand moet eindigen op .css.
Voordeel van een externe stylesheet is onder andere, dat deze geldig is voor alle pagina's waaraan deze is gelinkt. 'n Verandering in de lay-out hoef je dan maar op één enkele centrale plek te aan te brengen.
In die externe stylesheet zet je alles wat in dit voorbeeld tussen <style type="text/css"> en </style> staat (zonder deze begin- en eindregel).
De bovenste regel is voor de algemene stylesheet, geldig voor alle browsers. Dit is gewoon 'n link die naar 'n bestand elders verwijst, waar de css in staat. Op de plaats van "../../css/naam-van-stylesheet.css" moet je pad naar en naam van jouw stylesheet invullen.
Het eigenaardige stukje code daaronder heet een 'conditional comment' en wordt door alle browsers gezien als commentaar, omdat het tussen <!-- en --> staat. Maar Internet Explorer herkent het, door de extra toevoegingen, als speciaal voor Internet Explorer bedoeld en zal het dus uitvoeren. Het is veiliger dan een zogenaamde 'hack', waarbij vaak gebruik wordt gemaakt van 'n fout (bug) in de browser. Dit is opzettelijk aangebracht door Microsoft en zal dus blijven bestaan, terwijl 'n bug gerepareerd kan worden. Op deze manier kun je 'n stylesheet alleen voor Internet Explorer opnemen.
Dit stukje geldt voor alle versies van Internet Explorer, maar je kunt het ook per versie aangeven.
De link verwijst naar een aparte stylesheet voor Internet Explorer, waarin je css speciaal voor die browser zet. Op de plaats van "../../css-naam-van-ie-stylesheet.css" moet je pad naar en naam van je stylesheet voor Internet Explorer invullen.
De link naar het aparte stylesheet voor Internet Explorer moet ná de link naar het algemene stylesheet komen, omdat de opdrachten voor Internet Explorer dan over die uit het algemene stylesheet heen gaan.
Voor de duidelijkheid staat de style hier in het bestand zelf, maar het is beter deze in een apart stylesheet te zetten, zoals hierboven beschreven. In dat stylesheet komt alles wat tussen bovenstaande regel en </style> staat.
Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om het in die stylesheet te zetten met dezelfde vreselijke lay-out als die ik in dit voorbeeld gebruik. Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Ik gebruik alleen deze lay-out omdat het anders veel te veel regels worden.
Voorbeeld van 'n goede lay-out in je css:
div#header-buiten
{
position: absolute;
right: 16px;
width: 100%;
height: 120px;
background: yellow;
}
div#header-binnen
{
margin-left: 16px;
height: 120px;
text-align: center;
}
body
margin: 0; padding: 0;
Slim om te doen, is soms wat afwijkend in verschillende browsers.
font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;
Lettersoort. Als er geen Arial is, wordt gezocht naar Helvetica. Als dat er ook niet is in ieder geval 'n lettersoort zonder schreef (dwarsstreepjes).
font-size: 110%;
Iets groter dan standaard. 't Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.
Ik gebruik hier % als eenheid, en voor alle andere lettergroottes gebruik ik em. Dat komt door Internet Explorer. Als ik als maateenheid iets als px neem, kunnen gebruikers van Internet Explorer de lettergrootte niet veranderen.
Maar als ik overal em neem als maateenheid, wat dan voor de hand zou liggen, kom ik in de problemen met versies van Internet Explorer ouder dan versie 8. De stappen van de verkleining of vergroting zijn in die browsers zo groot, dat 't gelijk onleesbaar klein of absurd groot is.
Als je nou echter bij body geen em gebruikt (font-size: 1.1em; zou hetzelfde moeten zijn als font-size: 110%;), dan is de lettergrootte in Internet Explorer te veranderen, en in oudere versies dan versie 8 zijn de tussenstappen teruggebracht tot normale grootte.
Dit werkt ook als je als lettergrootte 100% invult. Dat heeft geen enkele invloed op de lettergrootte, behalve dus dat de tussenstappen in oudere versies nu normaal werken.
In Internet Explorer 8 is deze bug eindelijk gerepareerd. Aangezien we waarschijnlijk nog vele jaren met oudere versies dan Internet Explorer 8 zitten opgescheept, zal deze truc ook nog jaren moeten worden toegepast.
div#wrapper
De div met id="wrapper". Ik wil de pagina horizontaal centreren. Bij een vaste breedte, zoals ik die hier heb, is het het makkelijkste om de hele handel in één 'super-div' te stoppen en deze te centreren. div#wrapper staat dus helemaal aan het begin van de code, en de bijbehorende </div> staat helemaal onderaan.
width: 660px;
De breedte van de pagina
margin: 0 auto;
Omdat er geen waarde voor onder en links is ingevuld, krijgen deze automatisch dezelfde waarde als boven en rechts. Hier staat dus eigenlijk 0 auto 0 auto in de volgorde boven - rechts - onder - boven. Boven en onder geen marge, links en rechts auto oftewel evenveel oftewel: horizontaal gecentreerd.
Deze manier van horizontaal centreren van een blok-element werkt alleen maar als het element een breedte heeft.
div#header
De div met id="header". De div waar de header in staat.
height: 100px;
De hoogte van de header.
padding: 10px;
Kleine afstand tussen rand van de header en tekst.
text-align: center;
Tekst horizontaal in het midden zetten.
color: black;
Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.
Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.
background: yellow;
Om de header zichtbaar te maken.
h1, h2
Alle <h1>'s en <h2>'s. De kopjes in de header en boven de kolommen.
Een <h1> bevat de belangrijkste titel van de pagina en mag eigenlijk maar één keer worden gebruikt. Dit is van belang voor zoekmachines en programma's als spraakbrowsers voor blinden. Hier staat de titel van de pagina in.
Voor de kopjes van de onderdelen gebruik ik de iets minder belangrijke <h2>.
Op deze manier gebruik ik voor de structuur van de pagina de juiste tags. Hoe de kopjes eruit zien bepaal ik met css. Nu heb ik voor zoekmachines, spraakbrowsers, en dergelijke 'n goede structuur, en ik kan het er toch uit laten zien zoals ik zelf wil.
margin: 0;
'n <h1> en <h2> hebben standaard 'n marge aan boven- en onderkant. Daar is hier geen ruimte voor, weg ermee.
font-family: serif;
In de body heb ik opgegeven dat in 'n sans-serif letter wil, 'n letter zonder schreven (dwarsstreepjes). Maar voor de kopjes hier vind ik de streepjes juist weer iets duidelijker. Ik laat het aan de browser over om 'n letter uit te zoeken, als hij maar schreven heeft.
font-size: 1.5em;
De standaardmaat van de <h1> is hier veel te groot. De <h2> moet 'n andere maat dan de <h1> krijgen, maar dat regel ik zo.
h2
Alle <h2>'s.
font-size: 1.2em;
Hierboven heb ik 'n maat van 1.5 em opgegeven voor <h1> en <h2>, want dat spaarde 'n regel in de css uit. Maar nu moet ik de <h2>'s hier weer wat kleiner maken dan de <h1>'s.
div#header p
Alle paragrafen in de div met id="header".
margin: 0;
<p>'s hebben van zichzelf een marge aan boven- en onderkant. Omdat ik maar weinig ruimte heb, verwijder ik alle marges hier.
div#menu p
De paragrafen binnen de div met id="menu".
margin: 0;
Van zichzelf heeft een <p> een marge aan boven- en onderkant. En omdat deze <p> hier de allerbovenste is, komt die marge boven div#menu te staan. div#menu heeft een zwarte achtergrond, dus deze marge zou voor een opening tussen de gele header en het zwarte menu zorgen. Geen marge dus.
padding: 15px;
Zo staat de tekst uit het menu ongeveer verticaal in het midden. Voor dit voorbeeld goed genoeg.
div#content
De div met id="content". De div waarbinnen linker- en rechterkolom staan.
padding: 20px 19px 20px 21px
Dit zorgt ervoor dat er aan alle kanten rondom de kolommen een ruimte van 20 px komt. In deze ruimte zie je het achtergrondplaatje van div#content.
Nee, je ziet het goed. Er staat niet 4 x 20 px, er staat 19 px rechts en 21 links. Dat is omdat de kolommen niet helemaal in het midden komen te staan, en dat corrigeer ik hier. De uitleg staat verderop bij div#rechts.
color: black;
Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.
Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.
background: url(003-pics/bg.jpg) white;
Het achtergrondplaatje. Omdat div#content doorloopt tot onder de langste kolom, zal dit achtergrondplaatje ook doorlopen tot daar. Het plaatje zelf is maar 1 px hoog. Omdat het automatisch wordt herhaald tot de achtergrond helemaal is gevuld, hoeft het niet groter te zijn.
Het is wel even breed als beide kolommen omdat er horizontaal 'n verloop in zit, en dat kun je niet herhalen.
Als 'reserve' geef ik wit op, zodat de tekst in ieder geval leesbaar blijft als iemand afbeeldingen uit heeft staan.
Normaal genomen krijgt een div automatisch de hoogte die nodig is om de inhoud weer te kunnen geven. Maar in dit geval is de inhoud van div#content, dat zijn hier div#links en div#rechts, gefloat. En gefloate elementen hebben geen invloed op de hoogte van de div waar ze in zitten.
In dit geval zou div#content dus geen hoogte hebben, behalve de padding die aan div#content zelf is gegeven. Dus de achtergrond-afbeelding zou ook niet zichtbaar zijn.
Om een of andere reden zorgt overflow: hidden; ervoor dat div#content de lengte van de langste kolom krijgt (met hier nog wat padding). Ik heb nergens 'n verklaring voor dit vreemde verschijnsel kunnen vinden, wel veel verbazing.
In de vorige versie werd hier nog 'n extra div met clear: both; voor gebruikt, maar dat blijkt dus niet nodig te zijn.
div#content p
De paragrafen binnen de div met id="content".
text-indent: 10px;
Elke eerste regel van een paragraaf 10 px laten inspringen. Omdat dit alleen voor de <p>'s in div#content geldt, hebben de <p>'s in menu en dergelijke er geen last van.
div#links
{float: left; width: 286px; margin-right: -2px; border: black solid 2px; padding: 10px; background: #0f0;}
De div met id="links". De linkerkolom. Deze leg ik uit bij div#rechts hieronder, omdat deze twee heel veel met elkaar te maken hebben.
div#rechts
De div met id="rechts". De rechterkolom.
float: right;
Zet deze div zo hoog mogelijk en dan zo ver mogelijk naar rechts in de ouder-div div#content. Dan komt hij gelijk naast div#links te staan, want die is met float: left zo hoog mogelijk en daarna zover mogelijk naar links gezet. En dus hebben we nu twee kolommen naast elkaar.
width: 286px;
Bij float is het heel belangrijk dat de elementen die je met float op hun plaats zet in de ouder-div passen. Als ze ook maar 1 px te breed zijn, wordt de laatste vrolijk op 'n nieuwe regel gezet. En dat kan 'n hele hoge regel zijn, afhankelijk van de hoogte van het element. Oftewel: lay-out helemaal naar de knoppen.
De pagina is 660 px breed in dit voorbeeld. Ik heb in div#content 'n padding van 19 px rechts en 21 px links, samen 40 px.
div#links en div#rechts zijn elk 286 px breed, samen 572 px.
In div#links en div#rechts heb ik 'n padding van 10 px, dus 4 x 10 px is samen 40 px.
Ik heb 'n border van 2px rondom div#links en div#rechts, dat is nog 'ns 8 px. De breedte is dus:
21 + 2 + 10 + 276 + 10 + 2 + 2 + 10 + 276 + 10 + 2 + 19 = 660 px.
Oef, dat past. Als je veel floats hebt en marges en zo... enfin, dat kun je wel raden. Fabrikanten van kalmerende middelen worden heel vrolijk van de manier waarop w3c gemeend heeft de breedte van divs te moeten berekenen. En dit zijn dan nog maar twee floats!
margin-right: 2px;
Als ik de beide kolommen gewoon zo laat staan, krijg ik in het midden een border van 4 px breed, namelijk over dat deel waar ze beide inhoud, en dus een border, hebben. Die borders worden immers via float netjes tegen elkaar aangezet.
Hiermee zorg ik dat div#links 2 px meer naar links wordt gezet ('n extra marge van 2px aan de rechterkant duwt hem iets naar links), zodat de borders elkaar overlappen in plaats van naast elkaar komen te staan.
Maar helaas: dat werkt niet! Want div#links stáát al tegen div#rechts aan, en 'n beetje aanstampen werkt nou eenmaal niet in 'n computer. Oftewel: het past niet meer en div#rechts komt op de volgende regel, ónder div#links.
Daarom staat er bij div#links 'n negatieve rechtermarge: margin-right: -2px. Hiermee maak ik ruimte voor de verschuiving van div#rechts.
Nu heb ik wel aan de rechterkant van de kolommen 'n padding die 2 px groter is dan aan de linkerkant. En daarom heb ik bij div#content dus 'n padding van 21 px links en 19 px rechts opgegeven. 'n Louche tweedehands-autoverkoper kan er nog wat van leren wat betreft belazerij, maar voor 't oog is 't allemaal fantastisch gecentreerd en zo.
border: solid black 2px;
Dan eindelijk de rand die dit allemaal heeft veroorzaakt. Als je geen randje wilt, laat je gewoon al die aanpassingen achterwege.
padding: 10px;
Afstand tussen de rand van de kolommen en de inhoud.
color: black;
Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.
Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.
background: orange;
Om 't zichtbaar te maken (div#links is groen).
Speciaal voor Internet Explorer 6
<!--[if IE 6]>
<style type="text/css">
div#content {height: 1%;}
</style>
<![endif]-->
Dit eigenaardige stukje code heet een 'conditional comment' en wordt door alle browsers gezien als commentaar, omdat het tussen <!-- en --> staat. Maar Internet Explorer herkent het, door de extra toevoegingen, als speciaal voor Internet Explorer bedoeld en zal het dus uitvoeren. Het is veiliger dan een zogenaamde 'hack', waarbij vaak gebruik wordt gemaakt van 'n fout (bug) in de browser. Dit is opzettelijk aangebracht door Microsoft en zal dus blijven bestaan, terwijl 'n bug gerepareerd kan worden.
De style voor Internet Explorer moet ná de normale komen, omdat de opdrachten voor Internet Explorer dan over de normale heen gaan.
Dit stukje geldt voor Internet Explorer 6, maar je kunt het ook voor andere versies aangeven.
In plaats van de style kun je ook 'n normale link naar 'n extern css-bestand aanbrengen:
<!--[if IE 6]>
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../css/naam-van-ie-stylesheet.css">
<![endif]-->
Op de plaats van "../../css/naam-van-ie-stylesheet.css" vul je pad naar en naam van jouw stylesheet voor Internet Explorer 6 in. De css voor Internet Explorer 6 komt dan apart in die stylesheet te staan, zodat het de andere browsers niet stoort.
Het is belangrijk dat de spaties in <!--[if IE 6]> en <![endif]--> precies zo worden overgenomen zoals ze hier staan.
div#content
De div met id="content". De div waar beide kolommen in staan.
height: 1%;
Internet Explorer 6 geeft sommige dingen totaal anders weer afhankelijk van of het 'hasLayout' heeft of niet. Pardon? Ja, binnen Microsoft schijnen ook maar drie mensen rond te lopen die dit begrijpen. Hoe dan ook, met deze volstrekt zinloze opdracht 'heeft Internet Explorer hasLayout' en geeft Internet Explorer 6 de achtergrond-afbeelding weer zoals het is bedoeld. Zonder wordt de achtergrond-afbeelding slechts over de hoogte van de laagste kolom weergegeven.
In Internet Explorer 7 werkt hasLayout weer helemaal anders. In dit geval is 'n soortgelijke constructie niet nodig in Internet Explorer 7. In Internet Explorer 8 is deze plaag gelukkig afgeschaft.
De code aanpassen aan je eigen ontwerp
- Als je dit voorbeeld gaat aanpassen voor je eigen site, houdt het dan in eerste instantie zo eenvoudig mogelijk. Ga vooral geen details invullen.
Gebruik vooral geen FrontPage, Publisher of Word (alle drie van Microsoft). Deze programma's maken niet-standaard code die alleen goed te bekijken is in Internet Explorer. In alle andere browsers zie je grotendeels bagger, áls je al iets ziet.
Publisher en Word zijn niet bedoeld om websites mee te maken. FrontPage is zwaar verouderd en wordt niet meer onderhouden door Microsoft. Als je beslist 'n duur product (299 dollar) van Microsoft wilt gebruiken, neem dan Microsoft Expression Web 2. Andere uitvoeringen zijn nog veel duurder.
Je kunt natuurlijk ook het gratis programma Kompozer, de opvolger van nvu, gebruiken. Dit programma is te downloaden vanaf www.kompozer.net/download. Meer links over Kompozer vind je op de pagina met links onder Gereedschap → wysiwyg-editor.
Maar het allerbeste is om gewoon zelf html, css, enz. te leren, omdat zelfs het allerbeste programma het nog steeds zwaar verliest van 'n op de juiste manier met de hand gemaakte pagina.
- Het beste kun je 'n site maken in Firefox. Als je 'n site maakt in Firefox, Opera, Safari of Google Chrome, is er 'n hele grote kans dat hij in alle browsers werkt. Als je in Internet Explorer begint, is dat niet zo. Dat heeft te maken met historische oorzaken (als je geïnteresseerd bent: zoek maar naar 'boxmodel' en 'probleem' of zo op internet, of naar 'quirks mode'). Ik geef de voorkeur aan Firefox, omdat er zoveel extensies (uitbreidingen) voor bestaan. De twee belangrijkste voor 't maken van sites zijn Web Developer en Firebug, maar er bestaan nog tientallen andere.
Het allereerste dat je moet invoeren is het doctype, vóór welke andere code dan ook. Een lay-out met een missend of onvolledig doctype ziet er totaal anders uit dan een lay-out met een geldig doctype. Wát er anders is, verschilt ook nog 'ns tussen de diverse browsers. Als je klaar bent en dan nog 'ns 'n doctype gaat invoeren, weet je vrijwel zeker dat je van voren af aan kunt beginnen met de lay-out.
Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.html.
Gebruik het volledige doctype, inclusief de url, anders werkt het niet goed.
Gebruik een 'strict' doctype of het doctype voor html 5. Deze zijn bedoeld voor nieuwe sites. Het transitional doctype is bedoeld voor al bestaande sites, niet voor nieuwe. Het transitional doctype staat talloze tags toe, die in html 5 zijn verboden. Deze tags worden al zo'n tien jaar afgeraden. Het transitional doctype is echt alleen bedoeld om de puinhoop van vroeger, toen niet volgens standaarden werd gewerkt, enigszins te herstellen.
Het strict doctype staat verouderde tags niet toe. Daardoor kan met 'n strict doctype, of het nu html of xhtml is, probleemloos worden overgestapt naar html 5. Met een transitional doctype en het gebruik van afgekeurde tags kun je niet overstappen naar html 5. Je moet dan eerst alle verouderde tags verwijderen, wat echt ontzettend veel werk kan zijn.
- Als tweede voer je de charset in. Het beste kun je utf-8 nemen. Als je later van charset verandert, loop je 'n grote kans dat je alle aparte tekens als letters met accenten weer opnieuw moet gaan invoeren.
- Test vanaf het allereerste begin in zoveel mogelijk verschillende browsers in 'n aantal resoluties (schermgroottes). Onder het kopje Getest in kun je in deze uitleg vinden waar ikzelf op test. Ook van Internet Explorer kun je meerdere versies naast elkaar draaien. Je kunt daarvoor zoeken op internet en op de pagina met links staan onder de kopjes Gereedschap → Meerdere versies van Internet Explorer draaien en Gereedschap → Weergave testen 'n aantal links die daar ook bij kunnen helpen.
- Voor alle voorbeelden geldt: breng veranderingen stapsgewijs aan. Als je bijvoorbeeld foto's wilt laten weergeven, begin dan alleen met het veranderen van de namen van de foto's, zodat je eigen foto's worden weergegeven. Maakt niet uit als de maten niet kloppen en de teksten fout zijn. Als dat werkt, ga dan bijvoorbeeld de maten aanpassen. Dan de teksten. En controleer steeds of alles nog goed werkt.
Als het om een lay-out of iets dergelijks gaat: zorg eerst dat header, kolommen, footer, menu, en dergelijke staan en bewegen zoals je wilt, en ga dan pas details binnen die blokken invullen. In eerste instantie gebruik je dus bijvoorbeeld 'n leeg blok voor waar uiteindelijk het menu komt te staan.
Als je begint met allerlei details, is er 'n heel grote kans dat die de werking van de blokken gaan verstoren. Bouw eerst het huis, en ga dan pas de kamers inrichten. Als de blokken eenmaal werken zoals je wilt, zul je het gelijk merken als 'n toegevoegd detail als tekst of 'n afbeelding iets gaat storen. Daarvoor moet je natuurlijk wel regelmatig controleren in verschillende browsers of alles nog wel goed werkt.
Je kunt de blokken tijdens het aanpassen opvullen met bijvoorbeeld <br />1<br />2<br />3 enz., tot ze de juiste hoogte hebben. Het is handig om aan het einde even iets toe te voegen als 'laatste', zodat je zeker weet dat er niet drie regels onderaan naar 't virtuele walhalla zijn verhuisd.
Om de breedte te vullen kun je het best 'n kort woord als 'huis' duizend keer of zo herhalen. Ook hier is het handig om aan 't einde (en hier ook aan 't begin) 'n herkenningsteken te maken, zodat je zeker weet dat je de hele tekst ziet.
- Zolang je in grotere dingen zoals 'n lay-out aan 't wijzigen bent, zou ik je aanraden de verschillende delen een achtergrondkleur te geven. Je ziet dan goed waar 'n deel precies staat.
- Als je instellingen verandert in de style, doe er dan maar 1, hooguit 2 tegelijk. Als je er 17 tegelijk verandert moet je niet verbaasd zijn als je niet weet wat er is gebeurd. En als je 't niet meer terug kunt draaien.
- Marges, padding en border worden bij de hoogte en breedte van de inhoud opgeteld (gaat volkomen tegen je gevoel in, maar 't is niet anders). Hier worden vaak fouten mee gemaakt. Als je bijvoorbeeld in een lay-out 'n border toevoegt aan een van de 'hoofdvakken' (header, footer, kolommen), dan wordt deze er dus bij opgeteld. Bij 'n border van 2 px rondom de linkerkolom wordt deze dus plotseling 4 px breder (2 aan beide kanten), en 4 px hoger. Zoiets kan je hele lay-out verstoren, omdat iets net te breed of te hoog wordt. Je moet dan elders iets 4 px kleiner maken. Dat zal vaak zo zijn: als je één maat verandert, zul je vaak ook 'n andere moeten aanpassen.
- In plaats van px kun je ook andere maten gebruiken, met name em. Voordeel van em is dat het door de gebruiker kan worden vergroot en verkleind, ook in Internet Explorer (andere browsers hebben meer mogelijkheden op dit gebied). Nadeel is dat het de lay-out sneller kan verstoren dan bijvoorbeeld px. Dit moet je gewoon van geval tot geval bekijken.
Valideren, valideren, valideren en dan voor 't slapen gaan nog 'ns valideren.
Valiwie???
Valideren is het controleren van je (x)html en css op 'n hele serie fouten. Computers zijn daar vaak veel beter in dan mensen. Als je 300 keer <h2> hebt gebruikt en 299 keer </h2> vindt 'n computer die ene missende </h2> zonder enig probleem. Jij ook wel, maar daarna ben je misschien wel aan vakantie toe.
Je kunt je css en (x)html zowel valideren als 't online staat, als wanneer 't nog in je computer staat. Web Developer ('n Firefox-extensie) heeft zelfs 'n mogelijkheid om de html voortdurend, bij elke wijziging, opnieuw te valideren. (Die mogelijkheid is er ook bij css, maar daar wordt altijd aangegeven dat 't valid is, wat je er ook aan onzin in zet. Maar als je in de balk op css klikt ga je naar de echte validator, en die controleert wel goed.)
(x)html kun je valideren op: validator.w3.org
css kun je valideren op: jigsaw.w3.org/css-validator
Valideren kan helpen om gekmakende fouten te vinden. Valid code garandeert ook dat de weergave in verschillende browsers (vrijwel) hetzelfde is. En valid code is over twintig jaar ook nog te bekijken.
Toegankelijkheid en zoekmachines
Toegankelijkheid (accessibility in het Engels) is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een spraakbrowser gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje wat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat dus gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.
(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)
Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.
Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:
- Gebruik altijd een alt-beschrijving bij een afbeelding. De alt-tekst is wat wordt gebruikt als afbeeldingen niet kunnen worden gezien (dat geldt dus ook voor zoekmachines). Als je iets wilt laten zien als je over de afbeelding hovert, gebruik daar dan het title-attribuut voor, niet de alt-beschrijving.
- Gebruik bij een link een title, waarin je omschrijft waar de link naar toe leidt.
Accesskeys (sneltoetsen) kun je beter niet gebruiken, deze gaven te veel problemen omdat ze vaak dubbelop zijn met sneltoetsen voor de browser of andere al gebruikte sneltoetsen. Bovendien is voor de gebruiker meestal niet duidelijk welke toetsen het zijn.
In de komende html 5 waren ze eerst niet toegestaan, maar inmiddels lijkt het erop dat ze toch worden toegestaan, maar op 'n andere manier dan in html 4.01. Ik ga ze zelf pas weer gebruiken als duidelijk is hoe ze gaan werken, en als ze beter zijn uitgedacht dan in html 4.01 het geval was, want bij een goede toepassing is het op zich een heel goed idee.
- Met behulp van de tab-toets (of op 'n soortgelijke manier) kun je in de meeste browsers door de links lopen. Elke tab brengt je één link verder, shift-tab één link terug. Met behulp van tabindex kun je de volgorde aangeven waarin de tab-toets werkt. Zonder tabindex wordt de volgorde van de code aangehouden, maar soms is een andere volgorde logischer.
Vaak kunnen bepaalde delen van de code, zoals de header en links, met 'n simpele ingreep als
position:op een lagere plaats worden neergezet in de code. 'n Blinde wordt er niet vrolijk van als elke pagina begint met het voorlezen van dezelfde zestien links. En 'n zoekmachine hecht meer waarde aan hoger staande tekst dan aan lager staande, dus je kunt beter inhoud dan header of links bovenaan hebben staan.Ik doe dat in de voorbeelden vaak niet, omdat het van geval tot geval bekeken moet worden. En voor veel mensen zullen de voorbeelden zo al ingewikkeld genoeg zijn.
Een andere mogelijkheid is een zogenaamde skip-link: een link die je buiten het scherm parkeert met behulp van css, zodat hij normaal genomen niet te zien is. Zo'n link is wel zichtbaar te maken in speciale programma's zoals spraakbrowsers. Die link staat boven het menu en linkt naar de inhoud van de pagina, zodat mensen met één klik het hele menu kunnen passeren.
Van oorsprong was html een taal om wetenschappelijke documenten weer te geven, pas later is hij gebruikt voor lay-out. Maar daar is hij dus eigenlijk nooit voor bedoeld geweest. Het gebruiken van html voor lay-out leidt tot enorme problemen voor gehandicapten en tot een lage plaats in zoekmachines.
De html hoort alleen inhoud te bevatten, lay-out doe je met behulp van css. Die css moet in een extern stylesheet staan of, als hij alleen voor één bepaalde pagina van toepassing is, in de head van die pagina. Zoekmachines zijn ook niet dol op een oerwoud van inline-stijlen (dat zijn stijlen in de tag zelf: <div style="...">.)
Breng een logische structuur aan in je document. Gebruik een <h1> voor de belangrijkste kop, een <h2> voor een subkop, enz. Spraakbrowsers en dergelijke kunnen van kopregel naar kopregel springen. En een zoekmachine gaat ervan uit dat <h1> belangrijke tekst bevat.
Dit geldt voor al dit soort structuurbepalende tags.
Als een <h1> te grote letters geeft, maak daar dan met behulp van je css 'n kleinere letter van, maar blijf die <h1> gewoon gebruiken. Op dezelfde manier kun je al dit soort dingen oplossen.
- Een table is fantastisch, maar alleen als die wordt gebruikt om een echte tabel weer te geven, niet als hij voor opmaak wordt misbruikt. In het verleden is dat op grote schaal gebeurd bij gebrek aan andere mogelijkheden. Een tabel is, als je niet heel erg goed oplet, volstrekt ontoegankelijk voor gehandicapten en zoekmachines. Het lezen van een tabel is ongeveer te vergelijken met het lezen van een krant van links naar rechts: niet per kolom, maar per regel. Dat gaat dus alleen maar goed bij een echte tabel zoals een spreadsheet. In alle andere gevallen garandeert 'n tabel 'n lagere plaats in een zoekmachine.
Frames zijn een volstrekt verouderde techniek, die heel veel nadelen met zich meebrengt. Deze zijn hier netjes op een rijtje gezet: Webrichtlijnen. iframes hebben voor een deel dezelfde nadelen.
Als je 'n stuk code vaak wilt gebruiken, zoals 'n menu dat op elke pagina hetzelfde is, include dat dan met PHP of SSI. Dan ziet iedereen (ook 'n zoekmachines dus!) alles als één pagina in plaats van als los zand aan elkaar hangende teksten.
- Geef de taal van het document aan, en bij woorden en dergelijke die afwijken van die taal de afwijkende taal met behulp van lang="..". Ik doe dat op mijn eigen site maar af en toe, omdat de tekst (en vooral de code) een mengsel is van Engels, Nederlands en eigengemaakte namen. Dit soort teksten is gewoon niet goed in te delen in een taal.
- Gebruik de tag <abbr> bij afkortingen. Doe dat de eerste keer op een pagina samen met de title-eigenschap: <abbr title="en dergelijke">e.d.</abbr>. Daarna kun je op dezelfde pagina volstaan met <abbr>e.d.</abbr>. Doe je dit niet, dan is er 'n grote kans dat 'n spraakbrowser e.d. uit gaat spreken als Ed, en 'n zoekmachine kan er ook geen chocola van maken.
De spider van 'n zoekmachine, spraakbrowsers, en dergelijke kunnen geen plaatjes 'lezen'. Het is soms verbazingwekkend om te zien hoe veel, of eigenlijk: hoe weinig tekst er overblijft op een pagina als de plaatjes worden weggehaald. Het zelfde geldt voor die fantastisch mooie flash-pagina's, als daarbij geen voorzieningen voor dit soort programma's zijn aangebracht.
Op Linux kun je met Lynx kijken hoe je pagina eruitziet zonder plaatjes en dergelijke, als echt alleen de tekst overblijft.
In Windows kun je in Firefox de extensie Yellowpipe Lynx Viewer Tool installeren, waarmee je Lynx kunt imiteren: Yellowpipe Lynx Viewer Tool
In Windows kun je ook het gratis programma WebbIE installeren. WebbIE laat de pagina zien, zoals een spraakbrowser en dergelijke hem zien. WebbIE is te downloaden vanaf www.webbie.org.uk. Nog een soortgelijk gratis programma is WebFormator.
De Firefox-extensie Web Developer heeft de mogelijkheid om 'n pagina te bekijken zonder css en/of afbeeldingen.
Tenslotte kun je je pagina nog online laten controleren op 'n behoorlijk aantal sites. Ik noem er hier enkele. Helaas zijn ze bijna allemaal Engelstalig.
colorfilter.wickline.org Laat zien hoe een kleurenblinde de site ziet.
contentquality.com Test op toegankelijkheid. Heel overzichtelijk.
wave.webaim.org Deze laat grafisch zien hoe de toegankelijkheid is. Heel erg duidelijk, maar bij grotere pagina's wordt 't al snel erg chaotisch.
Omdat ze de uitleg van de icoontjes heel goed hebben weten te verstoppen, geef ik de link daarvan ook maar gelijk: wave.webaim.org/icons
www.webrichtlijnen.nl/toetsen De enige Nederlandstalige site. Test op toegankelijkheid.
Getest in
Laatst gecontroleerd op 20 juni 2011.
(Internet Explorer 6 is voor het laatst gecontroleerd op 15 maart 2010. Op deze browser test ik niet meer. Maar omdat de code nauwelijks is veranderd, neem ik aan dat dit voorbeeld ook nog werkt in Internet Explorer 6.)
Dit voorbeeld is getest in Firefox, Opera, Safari, Google Chrome, Internet Explorer 6, 7, 8 en 9 in de resoluties 800x600, 1024x768 en 1280x1024. Steeds met de laatste versie van die browsers, omdat ik geen zin heb om rekening te houden met mensen die met zwaar verouderde browsers surfen. Dat is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken. In de resoluties 1024x768 en 1280x1024 is ook in- en uitzoomen en een kleinere en grotere letter getest. Eventuele problemen staan bij Bekende problemen.
Naast deze 'gewone' browsers is alles ook getest in Lynx, WebbIE, Jaws en Fangs Screen Reader Emulator. Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Jaws is een screenreader, zoals die door blinden wordt gebruikt. Fangs Screen Reader Emulator is een extensie bij Firefox die de pagina laat zien zoals een screenreader hem ziet.
Als het voorbeeld in deze vier programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid van dit voorbeeld staan bij Opmerkingen.
Nieuwe browsers test ik pas als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders 'n redelijke kans is dat ik 'n bug zit te omzeilen die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kan ik niet beantwoorden, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)
Wijzigingen
oktober 2007:
Nieuw opgenomen.
29 maart 2009:
Tekst aangepast aan de nieuw verschenen Internet Explorer 8. De code kon hetzelfde blijven.
17 mei 2009:
Uiterlijk in overeenstemming gebracht met andere lay-outs (in de essentiële code is niets veranderd).
Bij Bekende problemen tekst over Internet Explorer 7 toegevoegd.
Fout met koppen (meerdere keren
<h1>gebruikt) hersteld.Hele uitleg herschreven. Dit was een van de allereerste die ik maakte, het werd tijd hem aan te passen aan wat min of meer de standaard is geworden. Bij alle andere was dat al gebeurd.
6 december 2009:
De lege div#vul-op, die werd gebruikt om de div met de achtergrond de juiste hoogte te geven, is vervangen door overflow: hidden; bij div#content.
20 juni 2011:
Op diverse plaatsen color: black; toegevoegd vanwege de toegankelijkheid.
Bekende problemen
Internet Explorer 7
Bij uitzoomen (verkleinen) staat de pagina niet meer horizontaal gecentreerd. Dit komt door de slechte werking van het zoomen in deze browser, er is niets aan te doen. In Internet Explorer 8 werkt zoomen wel goed.