Laatst aangepast: 7 november 2011
Een kleinere afbeelding horizontaal en verticaal centreren boven een grotere afbeelding.
Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met twee beperkingen:
* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.
* Deze uitleg wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.
Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.
De afbeeldingen zijn afkomstig van Public-Domain-Photos.com.
Als om een of andere reden css uit staat, worden beide afbeeldingen gewoon na elkaar getoond. 't Is maar even dat je 't weet, voor je je pincode denkt te verstoppen in de onderste afbeelding...
Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.
Alles op deze site is gemaakt op een systeem met Linux. Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Quanta Plus, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.
Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.
Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
In tegenstelling tot wat veel mensen denken is een afbeelding (<img />) geen blok-element, maar een inline-element, net zoals bijvoorbeeld 'n span. Het heeft alleen wat extra eigenschappen als hoogte en breedte. Omdat het een inline-element is, komt het in principe niet op een nieuwe regel te staan.
Omdat een afbeelding geen blok-element is, kan ik er dus ook geen andere afbeelding in zetten, want in een inline-element kun je geen blok-elementen zetten.
De grote afbeelding zet ik in een div, gewoon als normale afbeelding. De div vult van zichzelf automatisch de volle breedte van het ouder-element, in dit geval is dat het venster van de browser omdat er geen echt ouder-element is. De hoogte van de div wordt automatisch even hoog als de afbeelding.
De tweede kleinere afbeelding, die gecentreerd boven de grotere moet komen te staan, zet ik in dezelfde div neer. Nu heb ik een blok-element waar beide afbeeldingen in staan. De hoogte van dat blok-element, de div, is even hoog als de grote afbeelding. Als ik de kleine afbeelding dus verticaal in het midden van de div zat, staat hij ook verticaal boven het midden van de grote afbeelding.
Ik geef de kleine afbeelding een absolute positie en de div een relatieve positie, zodat ik de kleine afbeelding kan positioneren ten opzichte van de div, en dus van de grote afbeelding, die even hoog is als de div.
De bovenkant van de kleine afbeelding halverwege de div zetten, en dan de helft van de hoogte van de kleine afbeelding terug omhoog door 'n negatieve marge aan de bovenkant. Nu staat de kleine afbeelding verticaal gecentreerd. (Als dit niet helemaal duidelijk is, bekijk de code dan en verander eventueel de instellingen wat, als je het ziet is het veel simpeler dan het hier lijkt.)
Horizontaal kan ik niet helemaal hetzelfde doen. De div heeft de breedte van het venster van de browser, terwijl de grote afbeelding veel smaller is. Ik moet de div dezelfde breedte geven als de grote afbeelding, en dan kan ik horizontaal de kleine afbeelding op dezelfde manier centreren: zet de linkerkant halverwege de div (en dus halverwege de grote afbeelding), en dan de helft van de breedte van de kleine afbeelding terug naar links door een negatieve marge aan de linkerkant van de kleine afbeelding.
En dan blijkt de kleine afbeelding verticaal dus niet precies in het midden te staan, maar 'n paar pixel te laag. Omdat 'n afbeelding 'n inline-element is, wordt hij net als tekst op 'n bepaalde hoogte in de regel neergezet. Standaard staat de onderkant van de afbeelding op dezelfde hoogte als de onderkant van 'n gewone letter, zoals de m. Maar omdat daaronder nog staartletters zoals de y en de g moet passen, komt er onder de afbeelding 'n paar pixel bij. Waardoor de afbeelding dus eigenlijk iets hoger wordt. En als ik 'm dan de helft van de hoogte van de zichtbare afbeelding terug omhoog zet, zet ik 'm eigenlijk iets te weinig omhoog, omdat ik de extra pixels dan niet meetel.
Dit kun je het simpelste oplossen door de regelhoogte op 0 te zetten, dan wordt geen ruimte aan de onderkant van de afbeelding toegevoegd voor de staartletters.
Omdat beide afbeeldingen binnen dezelfde div staan, zullen ze ook samen verschuiven bij in- en uitzoomen, grotere of kleinere schermen enz. Behalve bij Internet Explorer 7, want daar is de zoomfunctie zo krakkemikkig uitgevoerd dat alles wat ingewikkelder is dan 'n i met 'n puntje grondig om zeep wordt geholpen bij zoomen. Bij zoomen blijft in Internet Explorer 7 de kleine afbeelding niet in het midden van de grote afbeelding staan. In Internet Explorer 8 werkt zoomen wel goed.
De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld is rood gekleurd. Alle voor dit voorbeeld niet-essentiële code is bruin.
Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreken bijvoorbeeld de witte vlakken met de links. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.
Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n h1 uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.
Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl" lang="nl">
Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.
Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.html.
Gebruik het volledige doctype, inclusief de url, anders werkt het niet goed.
De toevoeging achter <html hierboven hoort bij het gekozen doctype.
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven. Als je als doctype html hebt gekozen, moet je niet eindigen op />, maar op > (dit geldt voor alles in de head wat eindigt op />).
utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (ä en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.
Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de head, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../css/naam-van-stylesheet.css" />
Deze regel heeft in dit voorbeeldbestand geen enkel nut. Normaal genomen is het een verwijzing naar een extern stylesheet, waarin de style staat. In dit voorbeeld verwijst de href naar een niet bestaand bestand.
De bedoeling is dat je bovenstaande regels aanpast voor je eigen bestand. De hele style, die onder deze regels in de <head> staat, wordt dan in het externe bestand geplaatst waar de href naar verwijst. In dat bestand komt de style precies zo te staan zoals die nu in de <head> staat. Het bestand moet eindigen op .css.
Voordeel van een externe stylesheet is onder andere, dat deze geldig is voor alle pagina's waaraan deze is gelinkt. 'n Verandering in de lay-out hoef je dan maar op één enkele centrale plek te aan te brengen.
In die externe stylesheet zet je alles wat in dit voorbeeld tussen <style type="text/css"> en </style> staat (zonder deze begin- en eindregel).
Deze regel is gewoon 'n link die naar 'n bestand elders verwijst, waar de css in staat. Op de plaats van "../../css/naam-van-stylesheet.css" moet je pad naar en naam van jouw stylesheet invullen.
<style type="text/css">
Voor de duidelijkheid staat de style hier in het bestand zelf, maar het is beter deze in een apart stylesheet te zetten, zoals hierboven beschreven. In dat stylesheet komt alles wat tussen bovenstaande regel en </style> staat.
Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om het in die stylesheet te zetten met dezelfde vreselijke lay-out als die ik in dit voorbeeld gebruik. Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Ik gebruik alleen deze lay-out omdat het anders veel te veel regels worden.
Voorbeeld van 'n goede lay-out in je css:
div#header-buiten
{
position: absolute;
right: 16px;
width: 100%;
height: 120px;
background: yellow;
}
div#header-binnen
{
margin-left: 16px;
height: 120px;
text-align: center;
}
body
margin: 0; padding: 0;
Slim om te doen, is soms wat afwijkend in verschillende browsers.
font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;
Lettersoort. Als er geen Arial is, wordt gezocht naar Helvetica. Als dat er ook niet is in ieder geval 'n lettersoort zonder schreef (dwarsstreepjes).
font-size: 110%;
Iets groter dan standaard. 't Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.
Ik gebruik hier % als eenheid, en voor alle andere lettergroottes gebruik ik em. Dat komt door Internet Explorer. Als ik als maateenheid iets als px neem, kunnen gebruikers van Internet Explorer de lettergrootte niet veranderen.
Maar als ik overal em neem als maateenheid, wat dan voor de hand zou liggen, kom ik in de problemen met versies van Internet Explorer ouder dan versie 8. De stappen van de verkleining of vergroting zijn in die browsers zo groot, dat 't gelijk onleesbaar klein of absurd groot is.
Als je nou echter bij body geen em gebruikt (font-size: 1.1em; zou hetzelfde moeten zijn als font-size: 110%;), dan is de lettergrootte in Internet Explorer te veranderen, en in oudere versies dan versie 8 zijn de tussenstappen teruggebracht tot normale grootte.
Dit werkt ook als je als lettergrootte 100% invult. Dat heeft geen enkele invloed op de lettergrootte, behalve dus dat de tussenstappen in oudere versies nu normaal werken.
In Internet Explorer 8 is deze bug eindelijk gerepareerd. Aangezien we waarschijnlijk nog vele jaren met oudere versies dan Internet Explorer 8 zitten opgescheept, zal deze truc ook nog jaren moeten worden toegepast.
color: black;
Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.
Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.
background: #ff9;
Achtergrondkleurtje
div#wrapper
De div met id="wrapper": de div waar beide afbeeldingen in staan.
position: relative;
De kleine afbeelding moet gepositioneerd worden ten opzichte van deze div. Dat kan alleen maar als deze div zelf ook 'n positie heeft, ook al vul ik daar verder niets in.
width: 660px;
Van zichzelf is een div even breed als het ouder-element waar hij in staat, of - als dat er niet is - als het venster van de browser. 660 px even breed als de breedte van de grote afbeelding.
Ik kan de div nu horizontaal centreren met de regel hieronder, zonder breedte kan dat niet op deze manier. En omdat de div even breed is als de grote afbeelding, wordt die dus ook gecentreerd.
In dit voorbeeld is dit echter niet het belangrijkste nut van de breedte. De div is even breed als de grote afbeelding. Als ik nu de kleine afbeelding horizontaal centreer boven de div, staat hij dus ook horizontaal gecentreerd boven de grote afbeelding. En om dat te kunnen doen heeft de div een breedte nodig.
margin: 20px auto 0;
Omdat alleen waarden zijn ingevuld voor boven, rechts en onder rechts, krijgt links automatisch dezelfde waarde als rechts. Dit wordt dus gelezen als 20px auto 0 auto: boven een marge van 20px, onder geen marge, links en rechts auto oftewel: evenveel. Waardoor deze div dus horizontaal in het midden komt te staan, en de grote afbeelding - die even breed is - dus ook.
Op deze manier horizontaal centreren kan alleen als het te centreren element 'n breedte heeft.
line-height: 0;
'n Regelhoogte van 0 is wat ongebruikelijk. 'n Eenheid hoef je bij 0 trouwens niet in te vullen: 0 px is evenveel als 0 em, 0 %, 0 cm, noem maar op.
Hieronder ga ik de kleine afbeelding verticaal centreren boven deze div. De hoogte van de div is automatisch even groot als de inhoud, en dat is hier alleen de grote afbeelding. Als ik de kleine afbeelding dus verticaal centreer boven de div, staat hij automatisch ook verticaal gecentreerd boven de grote afbeelding.
Maar niet heus. 'n <img> is 'n inline-element, net zoals bijvoorbeeld 'n span, met 'n aantal aparte eigenschappen zoals hoogte en breedte. Omdat het 'n inline-element is, wordt standaard de onderkant van de afbeelding op dezelfde hoogte geplaatst als de onderkant van 'n gewone letter, zoals de m. En omdat er ook staartletters zijn zoals de g en de y, komt er onder de afbeelding 'n paar px bij.
In feite wordt de afbeelding dus 'n paar px hoger dan je zou denken, ook al zie je dat niet. Maar bij het verticaal centreren zie je het wel: de afbeelding komt 'n paar px te laag te staan. Als ik nu de regelhoogte gewoon op 0 zet, komen die extra px er niet bij: opgelost.
(Bij tekst moet je hier trouwens heel erg mee oppassen. 'n Zoekmachine kan 'n regelhoogte van 0 zien als 'n poging om voor mensen onzichtbare tekst aan de spider van de zoekmachine te 'voeren', om zodoende hoger in de resultaten terecht te komen. En dat kan leiden tot verwijdering uit de zoekmachine.)
img#kers
De afbeelding met id="kers": het kleine plaatje.
position: absolute;
Om de afbeelding op de goede plaats te kunnen zetten. Het eerste ouder-element met een positie is de div waar de afbeelding in staat, dus er wordt gepositioneerd ten opzichte van die div#wrapper.
top: 50%;
Zet de bovenkant halverwege de div. Omdat de grote foto even hoog is als de div, staat de bovenkant van de kleine afbeelding nu dus ook precies halverwege de grote afbeelding.
margin-top: -139px;
De kleine afbeelding is 278 px hoog. Als ik 'm nu de helft daarvan terug omhoog zet, staat hij precies in het midden van de div, en dus van de grote afbeelding.
left: 50%;
Zet de linkerkant halverwege de div. Omdat de div even breed is als de grote foto, staat de linkerkant van de kleine afbeelding nu dus ook precies halverwege de grote afbeelding.
margin-left: -125px;
De kleine afbeelding is 250 px breed. Als ik 'm nu de helft daarvan terug naar links zet, staat hij precies in het midden van de div, en dus van de grote afbeelding.
Gebruik vooral geen FrontPage, Publisher of Word (alle drie van Microsoft). Deze programma's maken niet-standaard code die alleen goed te bekijken is in Internet Explorer. In alle andere browsers zie je grotendeels bagger, áls je al iets ziet.
Publisher en Word zijn niet bedoeld om websites mee te maken. FrontPage is zwaar verouderd en wordt niet meer onderhouden door Microsoft. Als je beslist iets van Microsoft wilt gebruiken, schaf dan (voor honderden euro’s) een nieuwer programma aan, dat zich wel aan de standaarden houdt.
Je kunt natuurlijk ook het gratis programma Kompozer, de opvolger van nvu, gebruiken. Dit programma is te downloaden vanaf www.kompozer.net/download. Meer links over Kompozer vind je op de pagina met links onder Gereedschap → wysiwyg-editor.
Maar het allerbeste is om gewoon zelf html, css, enz. te leren, omdat zelfs het allerbeste programma het nog steeds zwaar verliest van 'n op de juiste manier met de hand gemaakte pagina.
Het allereerste dat je moet invoeren, is het doctype, vóór welke andere code dan ook. Een lay-out met een missend of onvolledig doctype ziet er totaal anders uit dan een lay-out met een geldig doctype. Wát er anders is, verschilt ook nog 'ns tussen de diverse browsers. Als je klaar bent en dan nog 'ns 'n doctype gaat invoeren, weet je vrijwel zeker dat je van voren af aan kunt beginnen met de lay-out.
Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.html.
Gebruik het volledige doctype, inclusief de url, anders werkt het niet goed.
Gebruik een 'strict' doctype of het doctype voor html 5. Deze zijn bedoeld voor nieuwe sites. Het transitional doctype is bedoeld voor al bestaande sites, niet voor nieuwe. Het transitional doctype staat talloze tags toe, die in html 5 zijn verboden. Deze tags worden al zo'n tien jaar afgeraden. Het transitional doctype is echt alleen bedoeld om de puinhoop van vroeger, toen niet volgens standaarden werd gewerkt, enigszins te herstellen.
Het strict doctype staat verouderde tags niet toe. Daardoor kan met 'n strict doctype, of het nu html of xhtml is, probleemloos worden overgestapt naar html 5. Met een transitional doctype en het gebruik van afgekeurde tags kun je niet overstappen naar html 5. Je moet dan eerst alle verouderde tags verwijderen, wat echt ontzettend veel werk kan zijn.
Als het om een lay-out of iets dergelijks gaat: zorg eerst dat header, kolommen, footer, menu, en dergelijke staan en bewegen zoals je wilt, en ga dan pas details binnen die blokken invullen. In eerste instantie gebruik je dus bijvoorbeeld 'n leeg blok voor waar uiteindelijk het menu komt te staan.
Als je begint met allerlei details, is er 'n heel grote kans dat die de werking van de blokken gaan verstoren. Bouw eerst het huis, en ga dan pas de kamers inrichten. Als de blokken eenmaal werken zoals je wilt, zul je het gelijk merken als 'n toegevoegd detail als tekst of 'n afbeelding iets gaat storen. Daarvoor moet je natuurlijk wel regelmatig controleren in verschillende browsers of alles nog wel goed werkt.
Je kunt de blokken tijdens het aanpassen opvullen met bijvoorbeeld <br />1<br />2<br />3 enz., tot ze de juiste hoogte hebben. Het is handig om aan het einde even iets toe te voegen als 'laatste', zodat je zeker weet dat er niet drie regels onderaan naar 't virtuele walhalla zijn verhuisd.
Om de breedte te vullen kun je het best 'n kort woord als 'huis' duizend keer of zo herhalen. Ook hier is het handig om aan 't einde (en hier ook aan 't begin) 'n herkenningsteken te maken, zodat je zeker weet dat je de hele tekst ziet.
Valideren, valideren, valideren en dan voor 't slapen gaan nog 'ns valideren.
Valiwie???
Valideren is het controleren van je (x)html en css op 'n hele serie fouten. Computers zijn daar vaak veel beter in dan mensen. Als je 300 keer <h2> hebt gebruikt en 299 keer </h2> vindt 'n computer die ene missende </h2> zonder enig probleem. Jij ook wel, maar daarna ben je misschien wel aan vakantie toe.
Je kunt je css en (x)html zowel valideren als 't online staat, als wanneer 't nog in je computer staat. Web Developer ('n Firefox-extensie) heeft zelfs 'n mogelijkheid om de html voortdurend, bij elke wijziging, opnieuw te valideren. (Die mogelijkheid is er ook bij css, maar daar wordt altijd aangegeven dat 't valid is, wat je er ook aan onzin in zet. Maar als je in de balk op css klikt ga je naar de echte validator, en die controleert wel goed.)
(x)html kun je valideren op: validator.w3.org
css kun je valideren op: jigsaw.w3.org/css-validator
Valideren kan helpen om gekmakende fouten te vinden. Valid code garandeert ook dat de weergave in verschillende browsers (vrijwel) hetzelfde is. En valid code is over twintig jaar ook nog te bekijken.
Eventuele opmerkingen specifiek voor dit voorbeeld staan bij Opmerkingen.
Toegankelijkheid (accessibility in het Engels) is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een spraakbrowser gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje wat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat dus gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.
(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)
Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.
Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:
Accesskeys (sneltoetsen) kun je beter niet gebruiken, deze gaven te veel problemen omdat ze vaak dubbelop zijn met sneltoetsen voor de browser of andere al gebruikte sneltoetsen. Bovendien is voor de gebruiker meestal niet duidelijk welke toetsen het zijn.
In de komende html 5 waren ze eerst niet toegestaan, maar inmiddels lijkt het erop dat ze toch worden toegestaan, maar op 'n andere manier dan in html 4.01. Ik ga ze zelf pas weer gebruiken als duidelijk is hoe ze gaan werken, en als ze beter zijn uitgedacht dan in html 4.01 het geval was, want bij een goede toepassing is het op zich een heel goed idee.
In het verleden werd vaak aangeraden de volgorde van de code aan te passen. Een menu bijvoorbeeld kon in de html onderaan worden gezet, terwijl het op het scherm met behulp van css bovenaan werd gezet. Inmiddels zijn screenreaders en dergelijke zo verbeterd, dat dit niet meer wordt aangeraden. De volgorde in de html kan tegenwoordig beter hetzelfde zijn als op het scherm, omdat het anders juist verwarrend kan werken.
Een andere mogelijkheid is een zogenaamde skip-link: een link die je buiten het scherm parkeert met behulp van css, zodat hij normaal genomen niet te zien is. Zo'n link is wel zichtbaar te maken in speciale programma's zoals spraakbrowsers. Die link staat boven het menu en linkt naar de inhoud van de pagina, zodat mensen met één klik het hele menu kunnen passeren.
Van oorsprong was html een taal om wetenschappelijke documenten weer te geven, pas later is hij gebruikt voor lay-out. Maar daar is hij dus eigenlijk nooit voor bedoeld geweest. Het gebruiken van html voor lay-out leidt tot enorme problemen voor gehandicapten en tot een lage plaats in zoekmachines.
De html hoort alleen inhoud te bevatten, lay-out doe je met behulp van css. Die css moet in een extern stylesheet staan of, als hij alleen voor één bepaalde pagina van toepassing is, in de head van die pagina. Zoekmachines zijn ook niet dol op een oerwoud van inline-stijlen (dat zijn stijlen in de tag zelf: <div style="...">.)
Breng een logische structuur aan in je document. Gebruik een <h1> voor de belangrijkste kop, een <h2> voor een subkop, enz. Spraakbrowsers en dergelijke kunnen van kopregel naar kopregel springen. En een zoekmachine gaat ervan uit dat <h1> belangrijke tekst bevat.
Dit geldt voor al dit soort structuurbepalende tags.
Als een <h1> te grote letters geeft, maak daar dan met behulp van je css 'n kleinere letter van, maar blijf die <h1> gewoon gebruiken. Op dezelfde manier kun je al dit soort dingen oplossen.
Frames zijn een volstrekt verouderde techniek, die heel veel nadelen met zich meebrengt. Deze zijn hier netjes op een rijtje gezet: Webrichtlijnen. iframes hebben voor een deel dezelfde nadelen.
Als je 'n stuk code vaak wilt gebruiken, zoals 'n menu dat op elke pagina hetzelfde is, include dat dan met PHP of SSI. Dan ziet iedereen (ook 'n zoekmachines dus!) alles als één pagina in plaats van als los zand aan elkaar hangende teksten.
lang="..". Ik doe dat op mijn eigen site maar af en toe, omdat de tekst (en vooral de code) een mengsel is van Engels, Nederlands en eigengemaakte namen. Dit soort teksten is gewoon niet goed in te delen in een taal.<abbr> bij afkortingen. Doe dat de eerste keer op een pagina samen met de title-eigenschap: <abbr title="en dergelijke">e.d.</abbr>. Daarna kun je op dezelfde pagina volstaan met <abbr>e.d.</abbr>. Doe je dit niet, dan is er 'n grote kans dat 'n spraakbrowser e.d. uit gaat spreken als Ed, en 'n zoekmachine kan er ook geen chocola van maken.De spider van 'n zoekmachine, spraakbrowsers, en dergelijke kunnen geen plaatjes 'lezen'. Het is soms verbazingwekkend om te zien hoe veel, of eigenlijk: hoe weinig tekst er overblijft op een pagina als de plaatjes worden weggehaald. Het zelfde geldt voor die fantastisch mooie flash-pagina's, als daarbij geen voorzieningen voor dit soort programma's zijn aangebracht.
Op Linux kun je met Lynx kijken hoe je pagina eruitziet zonder plaatjes en dergelijke, als echt alleen de tekst overblijft. Een installatie-programma voor Lynx op Windows is te vinden op csant.info/lynx.
In Windows kun je ook het gratis programma WebbIE installeren. WebbIE laat de pagina zien, zoals een spraakbrowser en dergelijke hem zien. WebbIE is te downloaden vanaf www.webbie.org.uk. Nog een soortgelijk gratis programma is WebFormator.
De Firefox-extensie Web Developer heeft de mogelijkheid om 'n pagina te bekijken zonder css en/of afbeeldingen.
Tenslotte kun je je pagina nog online laten controleren op 'n behoorlijk aantal sites. Ik noem er hier enkele. Helaas zijn ze bijna allemaal Engelstalig.
colorfilter.wickline.org Laat zien hoe een kleurenblinde de site ziet.
contentquality.com Test op toegankelijkheid. Heel overzichtelijk.
wave.webaim.org Deze laat grafisch zien hoe de toegankelijkheid is. Heel erg duidelijk, maar bij grotere pagina's wordt 't al snel erg chaotisch.
Omdat ze de uitleg van de icoontjes heel goed hebben weten te verstoppen, geef ik de link daarvan ook maar gelijk: wave.webaim.org/icons
www.webrichtlijnen.nl/toetsen De enige Nederlandstalige site. Test op toegankelijkheid.
Laatst gecontroleerd op 7 november 2011.
(Internet Explorer 6 is voor het laatst gecontroleerd op 6 december 2009. Op deze browser test ik niet meer. Maar omdat de code niet is veranderd, neem ik aan dat dit voorbeeld ook nog werkt in Internet Explorer 6.)
Dit voorbeeld is getest in Firefox, Opera, Safari, Google Chrome, Internet Explorer 6, 7, 8 en 9 in de resoluties 800x600, 1024x768, 1280x1024 en 1440x900. Steeds met de laatste versie van die browsers, omdat ik geen zin heb om rekening te houden met mensen die met zwaar verouderde browsers surfen. Dat is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken. In de resoluties 1024x768, 1280x1024 en 1440x900 is ook in- en uitzoomen en een kleinere en grotere letter getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan tot 200%.
Eventuele problemen met betrekking tot zoomen en lettergrootte staan bij Bekende problemen.
Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, Jaws en Fangs Screen Reader Emulator. Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Jaws is een screenreader, zoals die door blinden wordt gebruikt. Fangs Screen Reader Emulator is een extensie bij Firefox die de pagina laat zien zoals een screenreader hem ziet.
Als het voorbeeld in deze vier programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid van dit voorbeeld staan bij Opmerkingen.
Dit voorbeeld is niet getest op geschiktheid voor mobiele apparaten (hier worden geen laptop/notebook/netbook en dergelijke mee bedoeld, want die gedragen zich als een gewone desktopcomputer). Er wordt in veel voorbeelden css en/of html gebruikt, waar niet elk mobiel apparaat mee uit de voeten zal kunnen. En lang niet alles is geschikt voor schermen met een breedte van minder dan 800 px.
Dingen die problemen zouden kunnen opleveren, zijn onder andere een te grote breedte, het gebruik van (te veel) afbeeldingen en/of css en html die niet (volledig) wordt ondersteund, zoals :hover, float en position.
Onder Opmerkingen staat mogelijk nog wat meer over de geschiktheid van dit voorbeeld voor mobiele apparaten.
(Terzijde: de site zelf is zeker niet geschikt voor kleine mobieltjes. Dat gaat ook niet veranderen. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat iemand zo masochistisch is ’n uitleg van tientallen schermen op ’n klein mobieltje te gaan lezen. Voor de site zelf is een minimale breedte van 800 px vereist.)
De html is gevalideerd met de validator van w3c, de css ook. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen vermeld.
Nieuwe browsers test ik pas als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders 'n redelijke kans is dat ik 'n bug zit te omzeilen, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kan ik niet beantwoorden, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)
Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.
11 oktober 2008:
Nieuw opgenomen.
7 april 2009:
Tekst aangepast aan de nieuw verschenen Internet Explorer 8. De code is niet veranderd.
Bij zoomen (niet bij het alleen veranderen van de lettergrootte) blijft de kleine afbeelding niet in het midden van de grote staan. Dat komt omdat de kleine afbeelding min of meer op dezelfde plaats op het scherm blijft staan, maar net weer niet helemaal. Ook alle andere manieren die ik heb geprobeerd, zoals met alleen negatieve marges, werkten niet goed. De zoomfunctie in Internet Explorer 7 is gewoon hopeloos slecht: alles wat ingewikkelder is dan 'n i met 'n puntje erop wordt gesloopt bij zoomen. In Internet Explorer 8 werkt het wel goed. Dat werld wel 'ns tijd ook. Een in vergelijking met Microsoft superklein bedrijf als Opera heeft dit al jarenlang prima op orde.