Skip links en inhoudsopgave
Horizontaal centreren van pagina of blok-element met bekende breedte

Korte omschrijving

Horizontaal centreren van blok-elementen met bekende breedte.

Gele blok

Pagina. Horizontaal gecentreerd in het venster van de browser.

Bovenste oranje blok

Kopregel. De koprege zelf is niet gecentreerd, de tekst in de kopregel wel.

Roze blok

Binnen de pagina (gele blok) horizontaal gecentreerde div.

Groene blok

Binnen de pagina (gele blok) horizontaal gecentreerde div.

Blauwe blok

Binnen het groene blok horizontaal én verticaal gecentreerde div.

Onderste oranje blok

Kopregel. De kopregel zelf is gecentreerd, de tekst in de kopregel niet.

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt. Je gebruikt het wel op eigen risico: als er ergens fouten in zitten, ben ik daar niet verantwoordelijk voor en ook niet voor eventueel daardoor aangerichte schade in welke vorm dan ook. Een link naar http://www.css-voorbeelden.nl is niet verplicht, maar wordt wel gewaardeerd.

Opmerkingen

Deze manier van horizontaal centreren werkt alleen maar bij een blok-element (of pagina) met een bekende breedte. Voor andere elementen zie positioneren.

Zonder css, zoals bijvoorbeeld een spraakbrowser het vaak ziet, wordt de inhoud van de pagina gewoon in de volgorde zoals het op het scherm staat weergegeven. Gebruik van dit soort technieken voor positioneren zal dus de toegankelijkheid niet verminderen.

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Alles op deze site is gemaakt op een systeem met Linux. Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Quanta Plus, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
War Child Nederland

Achterliggend idee

Een blok-element zoals een div, paragraaf of kopregel is in de regel even breed als het ouder-element waar het in staat. Als dat ouder-element het venster van de browser is, wordt dus de volle breedte van dat venster gevuld. Dit staat helemaal los van hoeveel inhoud, zoals tekst, er in dat blok-element staat. Als het blok-element geen achtergrond of zoiets heeft, kun je niet zonder meer zien hoe breed het blok-element is, omdat alleen de inhoud van het blok-element, zoals tekst, zichtbaar is.

Om die reden kan een blok-element dus nooit zonder meer gecentreerd worden: het loopt altijd van links tot rechts over de volle breedte van het ouder-element.

Om een blok-element te kunnen centreren moet je er daarom een breedte aan geven. Die breedte kun je op allerlei manieren opgeven: em, procenten, px, enz. In dit voorbeeld gebruik ik steeds px. Door een breedte op te geven komt er links en rechts van het blok-element ruimte vrij, waardoor gecentreerd kan worden.

Het centreren van de inhoud van een blok-element, zoals tekst, gaat op een totaal andere manier. Je zou een blok-element kunnen vergelijken met een boekenkast, en een inline-element zoals tekst met de boeken. Je kunt prima boeken in het midden van een boekenkast zetten, los van waar die boekenkast staat. Omgekeerd kun je ook prima een boekenkast netjes in het midden zetten, maar alle boeken rechts in de kast.

In dit voorbeeld is de bovenste oranje kopregel niet gecentreerd, maar de inhoud van die kopregel - de tekst - wel. Omgekeerd is de onderste oranje kopregel wel gecentreerd, maar de inhoud van die kopregel - de tekst - niet.

Een blok-element moet dus altijd een breedte hebben om het te kunnen centreren.

De makkelijkste methode is om te centreren met behulp van marges. Als ik bij de linker- en rechtermarge auto invul, worden de linker- en rechtermarge even breed. Daardoor wordt het blok-element dan automatisch horizontaal gecentreerd.

Als een blok-element absoluut is gepositioneerd, werkt deze methode niet. In dat geval wordt de linkerzijkant van het blok-element met left: 50%; in het midden van het ouder-element gezet (in het geval van een hele pagina is dat ouder-element het venster van de browser). De blauwe div uit dit voorbeeld is op deze manier gecentreerd.

Omdat er een breedte bekend is, of die nu in procenten, em of px is opgegeven, weet ik dus ook wat de helft van die breedte is. Als ik nu een negatieve linkermarge opgeef die even groot is als de helft van de breedte, wordt de helft van het blok-element aan de linkerkant van het midden van het ouder-element neergezet. Dus staat aan de rechterkant van dat midden ook de helft, aangezien er per definitie maar twee helften zijn. Oftewel: het blok-element staat in het midden.

Beschrijving van code en css

De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld is rood gekleurd. Alle voor dit voorbeeld niet-essentiële code is bruin.

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreken bijvoorbeeld de witte vlakken met de links. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n h1 uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl" lang="nl">

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.html.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de url, anders werkt het niet goed.

De toevoeging achter <html hierboven hoort bij het gekozen doctype.

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven. Als je als doctype html hebt gekozen, moet je niet eindigen op />, maar op > (dit geldt voor alles in de head wat eindigt op />).

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de head, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

<link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../css/naam-van-stylesheet.css" />

Deze regel heeft in dit voorbeeldbestand geen enkel nut. Normaal genomen is het een verwijzing naar een extern stylesheet, waarin de style staat. In dit voorbeeld verwijst de href naar een niet bestaand bestand.

De bedoeling is dat je bovenstaande regels aanpast voor je eigen bestand. De hele style, die onder deze regels in de <head> staat, wordt dan in het externe bestand geplaatst waar de href naar verwijst. In dat bestand komt de style precies zo te staan zoals die nu in de <head> staat. Het bestand moet eindigen op .css.

Voordeel van een externe stylesheet is onder andere, dat deze geldig is voor alle pagina's waaraan deze is gelinkt. 'n Verandering in de lay-out hoef je dan maar op één enkele centrale plek te aan te brengen.

In die externe stylesheet zet je alles wat in dit voorbeeld tussen <style type="text/css"> en </style> staat (zonder deze begin- en eindregel).

Deze regel is gewoon 'n link die naar 'n bestand elders verwijst, waar de css in staat. Op de plaats van "../../css/naam-van-stylesheet.css" moet je pad naar en naam van jouw stylesheet invullen.

<style type="text/css">

Voor de duidelijkheid staat de style hier in het bestand zelf, maar het is beter deze in een apart stylesheet te zetten, zoals hierboven beschreven. In dat stylesheet komt alles wat tussen bovenstaande regel en </style> staat.

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om het in die stylesheet te zetten met dezelfde vreselijke lay-out als die ik in dit voorbeeld gebruik. Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Ik gebruik alleen deze lay-out omdat het anders veel te veel regels worden.

Voorbeeld van 'n goede lay-out in je css:


	div#header-buiten
	{
	    position: absolute;
	    right: 16px;
	    width: 100%;
	    height: 120px;
	    background: yellow;
	}

	div#header-binnen
	{
	    margin-left: 16px;
	    height: 120px;
	    text-align: center;
	}
body margin: 0; padding: 0;

Slim om te doen, is soms wat afwijkend in verschillende browsers.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Lettersoort. Als er geen Arial is, wordt gezocht naar Helvetica. Als dat er ook niet is in ieder geval 'n lettersoort zonder schreef (dwarsstreepjes).

font-size: 110%;

Iets groter dan standaard. 't Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.

Ik gebruik hier % als eenheid, en voor alle andere lettergroottes gebruik ik em. Dat komt door Internet Explorer. Als ik als maateenheid iets als px neem, kunnen gebruikers van Internet Explorer de lettergrootte niet veranderen.

Maar als ik overal em neem als maateenheid, wat dan voor de hand zou liggen, kom ik in de problemen met versies van Internet Explorer ouder dan versie 8. De stappen van de verkleining of vergroting zijn in die browsers zo groot, dat 't gelijk onleesbaar klein of absurd groot is.

Als je nou echter bij body geen em gebruikt (font-size: 1.1em; zou hetzelfde moeten zijn als font-size: 110%;), dan is de lettergrootte in Internet Explorer te veranderen, en in oudere versies dan versie 8 zijn de tussenstappen teruggebracht tot normale grootte.

Dit werkt ook als je als lettergrootte 100% invult. Dat heeft geen enkele invloed op de lettergrootte, behalve dus dat de tussenstappen in oudere versies nu normaal werken.

In Internet Explorer 8 is deze bug eindelijk gerepareerd. Aangezien we waarschijnlijk nog vele jaren met oudere versies dan Internet Explorer 8 zitten opgescheept, zal deze truc ook nog jaren moeten worden toegepast.

div#content

De div met id="content". De pagina. Deze pagina is grotendeels leeg, maar dat maakt natuurlijk niets uit. Een pagina met tekst of afbeeldingen of kolommen gedraagt zich precies hetzelfde.

width: 500px;

Een blok-element zoals een div zal altijd de volle breedte van het venster van de browser of van het ouder-element vullen, ongeacht hoeveel of hoe weinig tekst en dergelijke er verder in staat. Omdat het de volle breedte vult, kan het dus niet worden gecentreerd. 'n Boekenkast die de volle muur van de kamer beslaat kun je ook niet in het midden zetten. En als het al zou kunnen zou je het niet zien en is het dus 'n zinloze actie.

Als ik 'n breedte aan het blok-element geef komt er ruimte. Die ruimte kan ik aan de linker- en rechterkant neerzetten, en als links en rechts evenveel ruimte is staat het blok-element dus gecentreerd.

Het maakt niet uit in welke eenheid ik de breedte opgeef. In dit voorbeeld gebruik ik steeds px, maar bijvoorbeeld em of procenten zijn ook prima.

height: 550px;

Een div wordt niet hoger dan nodig is voor de inhoud van de div. Dus de achtergrond wordt ook niet hoger dan nodig is. Ik vind 't mooier om de div iets hoger te maken dan nodig is voor de inhoud, zodat er onder de onderste kopregel nog 'n stukje geel staat.

margin: 0 auto;

De makkelijkste manier om te centreren. Deze manier werkt niet als het blok-element absoluut is gepositioneerd, maar in alle andere gevallen wel.

Omdat er maar twee waarden zijn opgegeven, staat hier eigenlijk margin: 0 auto 0 auto;. De volgorde is boven - rechts - onder - links. Links en rechts staat dus auto, wat betekent dat links en rechts evenveel ruimte komt. Het blok-element staat dus in het midden, ongeacht de breedte van het ouder-element of van het blok-element zelf.

Omdat deze div geen ouder-element heeft, wordt gecentreerd ten opzichte van het venster van de browser, dus staat de hele pagina horizontaal gecentreerd in dat venster.

color: black;

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

background: yellow;

Achtergrondkleurtje om de div zichtbaar te maken.

div#rood

De div met id="rood". De rode div (of althans iets wat enigszins op rood lijkt...)

width: 200px;

Breedte van de div. Van zichzelf vult een blok-element zoals een div de volle breedte van het ouder-element, dus kun je het dan ook niet centreren. Door er een breedte aan te geven komt er ruimte om wel te kunnen centreren. Het maakt niet uit welke eenheid je gebruikt voor de breedte: px, em, procenten, enz.

height: 100px;

Hoogte van de div. Van zichzelf wordt een div (en dus de achtergrondkleur) niet hoger dan nodig is om de inhoud weer te kunnen geven. Ik wil de div hier hoger hebben dan nodig is om de tekst weer te geven, zodat er ook nog 'n rode (roze? paarse? purper? tja, kleurenzwak...) strook onder de tekst komt te staan.

margin: 0 auto;

De makkelijkste manier om te centreren. Deze manier werkt niet als het blok-element absoluut is gepositioneerd, maar in alle andere gevallen wel.

Omdat er maar twee waarden zijn opgegeven, staat hier eigenlijk margin: 0 auto 0 auto;. De volgorde is boven - rechts - onder - links. Links en rechts staat dus auto, wat betekent dat links en rechts evenveel ruimte komt. Het blok-element staat dus in het midden, ongeacht de breedte van het ouder-element of van het blok-element zelf.

color: black;

Tekstkleur zwart

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij de body opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

background: #f6c;

Achtergrondkleurtje om de div zichtbaar te maken.

div#groen

De div met id="groen". Mogelijk niet echt 'n heel grote verrassing: de groene div.

position: relative;

Binnen deze div komt een andere div (div#blauw) te staan, die wordt gepositioneerd. De blauwe div wordt gepositioneerd ten opzichte van het eerste ouder-element dat zelf een position heeft. Daarom geef ik hier een position aan de groene div. Verder gebruik ik de position niet, het staat er alleen maar voor de blauwe div, dus ik hoef verder ook niets in te vullen.

width: 300px;

Breedte van de div. Van zichzelf vult een blok-element zoals een div de volle breedte van het ouder-element, dus kun je het dan ook niet centreren. Door er een breedte aan te geven komt er ruimte om wel te kunnen centreren. Het maakt niet uit welke eenheid je gebruikt voor de breedte: px, em, procenten, enz.

height: 300px;

Hoogte van de div. Van zichzelf wordt een div (en dus de achtergrondkleur) niet hoger dan nodig is om de inhoud weer te kunnen geven.

Als ik hier geen hoogte opgeef, gaat het gierend mis met de blauwe div die hierbinnen komt te staan. Zonder opgegeven hoogte wordt deze div niet hoger dan nodig is om de tekst erbinnen weer te geven, dat is hier zo'n 20 px. De hoogte van de blauwe div, die ook in deze div staat, telt niet mee omdat die absoluut gepositioneerd is.

Voor het verticaal positioneren van de blauwe div wordt die eerst halverwege de hoogte van div#groen gezet. Die ongeveer 20 px hoog is, dus halverwege is ongeveer 10 px. Waarmee de blauwe div dus veel en veel te hoog zou komen te staan.

Als ik echter 'n hoogte opgeef bij div#groen van 300 px, wordt die genomen om de halve hoogte te bepalen, en niet de 20 px van alleen de hoogte van de tekst. De blauwe div komt dan in eerste instantie op 150 px hoogte te staan, 'n verschil van 130 px.

margin: 20px auto;

De makkelijkste manier om te centreren. Deze manier werkt niet als het blok-element absoluut is gepositioneerd, maar in alle andere gevallen wel.

Omdat er maar twee waarden zijn opgegeven, staat hier eigenlijk margin: 20px auto 20px auto;. De volgorde is boven - rechts - onder - links. Links en rechts staat dus auto, wat betekent dat links en rechts evenveel ruimte komt. Het blok-element staat dus in het midden, ongeacht de breedte van het ouder-element of van het blok-element zelf.

De 20 px boven en onder zorgen voor enige afstand tot de boven deze div staande div en tot de onder deze div staande kopregel.

color: black;

Tekstkleur zwart

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij de body opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

background: green;

Achtergrondkleurtje om de div zichtbaar te maken.

div#blauw

De div met id="blauw". De blauwe div. Deze is horizontaal én verticaal gecentreerd binnen de groene div.

position: absolute;

Omdat alle maten hier bekend zijn, had ik dit ook anders kunnen doen, maar ik wil ook 'n keer 'n absolute positie gebruiken in dit voorbeeld.

Met 'n absolute positie kan ik de blauwe div precies neerzetten waar ik wil. Maar de simpele manier van horizontaal centreren met margin: 0 auto; werkt nu niet meer. Ik kan nog wel gewoon 'n marge geven, maar auto werkt niet meer als je 'n absolute positie gebruikt. Dus moet ik op 'n andere manier horizontaal centreren.

left: 50%;

Zet de linkerzijkant horizontaal halverwege het eerste ouder-element dat zelf een positie heeft. Dat is hier de groene div. Als dit de allerbuitenste div zou zijn, zou het ouder-element het venster van de browser zijn en zou dit dus halverwege dat venster worden neergezet. Het horizontaal centreren van 'n absoluut gepositioneerde pagina werkt precies hetzelfde als voor deze enkele div.

top: 50%;

Zet de bovenkant verticaal halverwege het eerste ouder-element dat zelf een positie heeft. Dat is hier de groene div.

width: 150px;

Breedte van de div. Van zichzelf vult een blok-element zoals een div de volle breedte van het ouder-element, dus kun je het dan ook niet centreren. Door er een breedte aan te geven komt er ruimte om wel te kunnen centreren. Het maakt niet uit welke eenheid je gebruikt voor de breedte: px, em, procenten, enz.

height: 150px;

Hoogte van de div. Om verticaal te kunnen centreren moet de div ook 'n hoogte hebben. Er zijn wel manieren om 'n div met 'n onbekende hoogte te kunnen centreren, maar daar ga ik hier verder niet op in.

margin-left: -75px;

De breedte van deze div is 150 px. Ik heb de linkerkant halverwege het ouder-element gezet (hier de groene div) met left: 50%;. Als ik nu de helft van de breedte, dus 75 px, terug naar links ga, komt dus de helft van de breedte aan de linkerkant van het midden te staan. En dus de resterende helft aan de rechterkant. Oftewel: de div staat in het midden van het ouder-element.

margin-top: -75px;

De hoogte van deze div is 150 px. Ik heb de bovenkant halverwege het ouder-element (hier de groene div) gezet met top: 50%;. Als ik nu de helft van de hoogte, dus 75 px, terug naar boven ga, komt dus de helft van de hoogte aan de bovenkant van het midden te staan. En dus de resterende helft aan de onderkant. Oftewel: de div staat in het midden van het ouder-element.

color: black;

Tekstkleur zwart

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij de body opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

background: #0ff;

Achtergrondkleurtje om de div zichtbaar te maken.

h1

De oranje <h1> bovenaan. Deze <h>> is niet gecentreerd, dat kun je zien aan de oranje achtergrond die de volle breedte van het ouder-element (de gele div) beslaat. De tekst binnen de <h1> is wel gecentreerd. Zonder achtergrond is het verschil niet te zien, maar voor de rest van de lay-out kan zoiets 'n enorm verschil zijn.

Bij de onderste oranje <h> is het precies omgekeerd: de <h> is gecentreerd - waarvoor die <h> 'n breedte moest krijgen - en de tekst binnen die <h> is niet gecentreerd.

font-size: 1.3em;

De standaardgrootte van letters binnen 'n <h1> vind ik hier veel te groot, dus die verklein ik. Ik gebruik wel 'n <h1> omdat zoekmachines meer waarde hechten aan wat binnen 'n <h> staat. En voor spraakbrowsers en dergelijke is 'n structuur met <h>'s en dergelijke ook van belang.

Als eenheid gebruik ik em, zodat ook gebruikers van Internet Explorer de grootte kunnen veranderen.

text-align: center;

Zet de tekst binnen de <h1> horizontaal in het midden. De <h1> zelf is dus op geen enkele manier gecentreerd, alleen de inhoud van de <h1>.

color: black;

Tekstkleur zwart

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij de body opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

background: orange;

Achtergrondkleurtje om de kopregel zichtbaar te maken.

h2, h3

<h>'s die iets minder belangrijk zijn dan de <h1>.

margin: 0;

Deze <h>'s hebben van zichzelf boven en onder een marge, en die wil ik hier niet.

font-weight: normal;

<h>'s zijn standaard vet, hier wil ik dat niet.

text-align: center;

Tekst horizontaal in het midden zetten.

h2#boven, h3

De <h2> met id="boven" en alle <h3>'s (dat is er hier maar eentje).

font-size: 1em;

Ik wil 'n gewone lettergrootte. Het is eigenlijk 'n beetje overdreven om hier <h>'s te gebruiken, maar 't laat zie hoe je <h>'s kunt gebruiken voor zoekmachines en spraakbrowsers en dergelijke. Van belangrijk naar steeds minder belangrijk, zodat je structuur binnen je pagina krijgt. Als de standaard-lay-out van de <h>'s niet bevalt, kun je die gewoon wijzigen met css, terwijl de structuur van het document gewoon intact blijft.

Als eenheid gebruik ik em, zodat ook gebruikers van Internet Explorer de grootte kunnen veranderen.

h2#onder

De <h2> met id="onder".

font-size: 1.3em;

Iets kleiner dan de standaardgrootte van 'n <h2>. Als eenheid gebruik ik em, zodat ook gebruikers van Internet Explorer de grootte kunnen veranderen.

div#content p

Alle paragrafen binnen de div met id="content".

margin: 0;

Een <p> heeft van zichzelf boven en onder 'n marge, en dat wil ik hier niet.

text-align: center;

Tekst horizontaal in het midden zetten.

h4

Onderste oranje <h4>. Deze <h4> is gecentreerd, dat kun je zien aan de oranje achtergrond die niet de volle breedte van het ouder-element (de gele div) beslaat. De tekst binnen de <h4> is niet gecentreerd. Zonder achtergrond kan het verschil moeilijk of niet te zien zijn, maar voor de rest van de lay-out kan zoiets 'n enorm verschil zijn.

Bij de bovenste oranje <h> is het precies omgekeerd: de <h> is niet gecentreerd en vult dus de volle breedte van het ouder-element (hier de gele div), maar de tekst binnen de bovenste <h> is wel gecentreerd.

width: 300px;

Breedte van de <h4>. Van zichzelf vult een blok-element zoals een <h> de volle breedte van het ouder-element, dus kun je het dan ook niet centreren. Door er een breedte aan te geven komt er ruimte om wel te kunnen centreren. Het maakt niet uit welke eenheid je gebruikt voor de breedte: px, em, procenten, enz.

margin: 0 auto;

De makkelijkste manier om te centreren. Deze manier werkt niet als het blok-element absoluut is gepositioneerd, maar in alle andere gevallen wel.

Omdat er maar twee waarden zijn opgegeven, staat hier eigenlijk margin: 0 auto 0 auto;. De volgorde is boven - rechts - onder - links. Links en rechts staat dus auto, wat betekent dat links en rechts evenveel ruimte komt. Het blok-element staat dus in het midden, ongeacht de breedte van het ouder-element of van het blok-element zelf.

font-weight: normal;

Ik gebruik de <h4> hier alleen maar voor het voorbeeld, dus ik wil geen vette letter, zoals 'n <h4> standaard heeft.

color: black;

Tekstkleur zwart

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hieronder geef ik een achtergrondkleur op. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de tekstkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en tekstkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij de body opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

background: orange;

Achtergrondkleurtje om de <h4> zichtbaar te maken.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

Toegankelijkheid (accessibility in het Engels) is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een spraakbrowser gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje wat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat dus gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Getest in

Laatst gecontroleerd op 30 oktober 2010.

(Internet Explorer 6 is voor het laatst gecontroleerd op 16 november 2010. Op deze browser test ik niet meer. Maar omdat de code niet is veranderd, neem ik aan dat dit voorbeeld ook nog werkt in Internet Explorer 6.)

Dit voorbeeld is getest in Firefox, Opera, Safari, Google Chrome, Internet Explorer 6, 7, 8 en 9 in de resoluties 800x600, 1024x768 en 1280x1024. Steeds met de laatste versie van die browsers, omdat ik geen zin heb om rekening te houden met mensen die met zwaar verouderde browsers surfen. Dat is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken. In de resoluties 1024x768 en 1280x1024 is ook in- en uitzoomen en een kleinere en grotere letter getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan tot 200%. Eventuele problemen staan bij Bekende problemen.

Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, Jaws en Fangs Screen Reader Emulator. Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Jaws is een screenreader, zoals die door blinden wordt gebruikt. Fangs Screen Reader Emulator is een extensie bij Firefox die de pagina laat zien zoals een screenreader hem ziet.

Als het voorbeeld in deze vier programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid van dit voorbeeld staan bij Opmerkingen.

Nieuwe browsers test ik pas als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders 'n redelijke kans is dat ik 'n bug zit te omzeilen die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kan ik niet beantwoorden, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)

Wijzigingen

25 mei 2008:

Nieuw opgenomen.

26 oktober 2008:

Tekst over Internet Explorer 7 opgenomen bij Bekende problemen.

7 april 2009:

Tekst aangepast aan de nieuw verschenen Internet Explorer 8. De code is niet veranderd.

16 november 2009:

Ik heb jarenlang het woord 'header' gebruikt voor het bovenste deel van de pagina én voor kopregels. Dat is uiterst verwarrend. Geleidelijk aan ben ik dat aan het corrigeren. Bij dit voorbeeld vermeld ik het even speciaal, omdat het woord 'header' hier op nogal wat plaatsen is vervangen door 'kopregel'.

30 oktober 2010

Op nogal wat plaatsen waar een achtergrondkleur was opgegeven ook een tekstkleur toegevoegd. Dit met het oog op toegankelijkheid.

Bekende problemen

Internet Explorer 7

Als alleen de lettergrootte wordt veranderd, werkt alles prima.

Bij in- of uitzoomen geven alle onderdelen zich over aan een wilde vrije dans: niets staat meer op de juiste plaats. Niets aan te doen, de zoomfunctie van Internet Explorer 7 is hopeloos slecht. In Internet Explorer 8 werkt de zoomfunctie wel goed.