Skip links en inhoudsopgave

Als je dit artikel afdrukt, wordt automatisch een printvriendelijke versie afgedrukt.
Links in dit artikel, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.
Tekst die tussen << en >> staat, is een link naar internet.
Tekst die omgeven is door een lijn (meestal een stippellijn), verwijst naar een andere plaats binnen het artikel. Op de site zijn dit ankers, maar dat werkt nou eenmaal niet op papier.
Laatst herzien op .

De risico's van een gratis teller

Ik heb het in deze tekst over gratis tellers. Daarmee bedoel ik tellers, waarvoor je je moet aanmelden en die worden aangestuurd vanaf 'n andere site. Er zijn ook andere gratis tellers, maar ik bedoel deze, tenzij anders vermeld. Je geeft bij deze tellers 'n deel van de controle over je site uit handen.

Wat kan er gebeuren?

Je tante vraagt je 'n site te maken, waarop ze foto's over haar katten kan zetten. Ze bekijkt de site bij jou thuis en is heel tevreden. Dus wordt de site op internet gezet en stuurt je tante gelijk 'n mail met het adres van de site naar al haar vriendinnen.

De vriendinnen worden bij het bezoek aan de site geconfronteerd met de gewetensvraag: "Wil jij ook met de grootste borsten van Nederland spelen, lieverd?", met bijbehorende afbeelding. Waarop inderdaad ook nog 'n poes staat, dat wel. Je tante heeft nooit helemaal willen geloven dat je geen flauwe grap hebt uitgehaald.

Het dorpshuis wil 'n site en jij biedt aan die te maken. De site wordt bij jou thuis bekeken en op internet gezet, want het bestuur is tevreden. Er wordt 'n avond gepland in het dorpshuis, waarbij de site aan de dorpelingen zal worden getoond.

De opkomst in het dorpshuis is hoog, het dorp houdt zijn voorzieningen in ere. De monitor wordt op de muur geprojecteerd, zodat iedereen alles goed kan zien. De voorzitter houdt 'n kort toespraakje, waarna hij de nieuwe site zal tonen.

Op de muur verschijnt de melding dat de computer zwaar met virussen is besmet, maar dat redding mogelijk is: klik even hier. In zijn enthousiasme heeft de voorzitter niet opgelet en al geklikt, zodat hij nu voor het voltallige dorp 'n stuk malware op de dorpscomputer installeert, dat alleen na betaling is te verwijderen. De verkiezingen voor het nieuwe bestuur en jouw relatie met de voorzitter zijn ineens ongekend spannend.

(Terzijde: je staat er echt van te kijken, hoeveel mensen er instinken bij deze bangmakerij voor virussen. Heel veel mensen weten helemaal niet dat 'n online-scan naar malware al snel 'n halfuur duurt, en dat zo'n instant-diagnose dus helemaal niet kan. Om vervolgens tegen betaling 'n stuk malware te installeren dat nauwelijks nog is te verwijderen en terloops ook de startpagina van de browser voorziet van voornoemde grote borsten.)

Vergezocht? Nee. Met grote regelmaat komt op allerlei forums de vraag binnen: "Mijn site laat volgens mijn bezoekers porno zien en ik weet niet hoe dat komt en zelf zie ik niets." Je kunt je voorstellen dat je hier de grootste problemen mee kunt krijgen.

Er is dus alle reden om even tijd te steken in het uitzoeken van een veilige gratis teller. Tenminste: als je je bezoekers niet op soms keiharde porno, malware en andere feestelijkheden wilt trakteren.

Hoe werkt zo'n foute teller?

Als je je aanmeldt bij 'n gratis teller, zul je dat normaal genomen vanaf je eigen computer doen. Dat zal meestal ook de computer zijn, waarop je ook de site maakt. Die gratis tellers zijn niet professioneel en worden vooral gebruikt door mensen die voor zichzelf of 'n vereniging of zo 'n enkele site maken. Nogmaals: het gaat hier dus om tellers die vanaf 'n andere site worden aangestuurd en waarvoor je je moet aanmelden.

Bij sommige tellers wordt tijdens het aanmelden 'n cookie geïnstalleerd op de computer. Als je dan vanaf die computer naar de site gaat, zie je niets bijzonders. De cookie wordt gelezen en zorgt ervoor dat er niets wordt getoond. Geen pop-ups, geen pop-unders, niets.

Inmiddels is de techniek zover gevorderd dat een cookie niet meer nodig is om een computer te identificeren. De browser geeft bij het bezoeken van een site zoveel informatie door, dat de combinatie van al die informatie (vrijwel) uniek is. En dus gebruikt kan worden om de computer te identificeren. Op de site van de Electronic Frontier Foundation kun je zien, wat je browser allemaal doorgeeft.

Omdat je zelf als maker niets ziet, blijft de werking van zo'n louche teller langer verborgen. Als je site wordt bezocht door mensen die je kent, hoor je op 'n gegeven moment wel klachten, als je geluk hebt. Maar soms durven mensen niet te klagen over porno of zijn je bezoekers volkomen onbekenden die bij 'n pop-up gewoon denken: "Wegwezen!"

Soms krijgen ook bezoekers 'n cookie van de teller. Deze zorgt ervoor dat de bezoeker niet bij elk bezoek op feestelijkheden als rondvliegende borsten en Jomanda-diagnoses wordt getrakteerd, maar bijvoorbeeld maar eens in de vijf keer.

'n Pop-under is voor veel mensen lastiger te koppelen aan 'n bepaalde site dan 'n pop-up. 'n Pop-under zit ónder de pagina en je ziet hem pas, als je het venster sluit of zo. Veel mensen realiseren zich niet dat de pop-under te maken heeft met de site die ze net hebben bezocht, want die is immers al van het scherm verdwenen.

Kortom: het is vaak niet gelijk duidelijk wat zo'n teller doet en waar die troep opeens vandaan komt. De sitebouwer zegt dat de computer van de bezoeker is besmet en de bezoeker beschuldigt de sitebouwer van het promoten van porno. Ook dit is niet verzonnen: bij de vragen op forums kom je dit soort dingen regelmatig tegen.

Als 'n gratis teller bij het installeren eerlijk meldt dat je pop-ups en dergelijke krijgt te zien, is daar weinig op tegen. Je weet dan waar je aan begint, en je kunt ook kiezen voor 'n teller die geen pop-ups laat zien. Hoewel porno helemaal nooit ongevraagd zou moeten worden getoond, want je weet niet wie je bezoekers zijn. Het kunnen ook kinderen zijn, of mensen die porno gewoon niet zien zitten, en zeker niet als die ongevraagd wordt vertoond. Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor andere dubieuze zaken als pop-ups voor malware.

Ook als een teller bij aanmelding fatsoenlijk is, kan dat later veranderen. Nedstats was ooit een zeer populaire teller, waarover veel mensen tevreden waren. Nedstats werd echter verkocht en ging door onder de naam Webstats4U. En Webstats4U begon niet alleen plotseling pop-ups te vertonen, het waren ook nog pop-ups met porno. Ze waren zelfs niet te beroerd om die te vertonen bij sites van kinderen.

Na een enorme rel hierover met veel negatieve publiciteit veranderde Webstats4U haar naam in Motigo. Helaas veranderde ze haar werkwijze niet. Als je even zoekt op Motigo in combinatie met malware, pop-up of porno, vind je legio klachten over deze gratis teller. En ze zijn helaas niet de enige.

Ook als een teller in eerste instantie wel fatsoenlijk is, moet je dus regelmatig controleren, of dat nog steeds zo is.

Naast pop-ups met rotzooi kunnen er ook nog andere problemen zijn. Sommige gratis tellers plaatsen cookies bij je bezoekers om aan gegevens te komen, die vervolgens worden verkocht voor reclame-doeleinden.

Er zijn zelfs gevallen bekend, waarin 'n gratis teller delen van de code van 'n site overnam. Met die code werd op 'n ander domein gewoon 'n nieuwe site opgezet, waarop advertenties kwamen te staan. In dit geval werd de code gebruikt om hoger in de indexen van zoekmachines te komen, zonder zelf 'n site te hoeven maken. De verdiensten kwamen van de advertenties.

Een veilige teller uitzoeken

Is het dan allemaal kommer en kwel en verloedering? Nee, we hebben het tenslotte niet over het kabinet-Balkenende. Er zijn zat mogelijkheden om aan tellers te komen, zonder dat je daarvoor hoeft te betalen. Ik heb ze hieronder ingedeeld in categorieën.

Professionele tellers

Er is 'n aantal tellers die veel gegevens leveren. Ik ga het hier niet hebben over Google (Google Analytics) en andere commerciële leveranciers van statistieken, want ik heb het persoonlijk niet zo op het om commerciële redenen vastleggen van elke beweging op internet. Maar dit soort programma's schijnt ook heel veel gegevens te leveren, dus als je met dat vastleggen geen problemen hebt, is dit ook een mogelijkheid. Matomo, een open source alternatief voor Google Analytics, schijnt meer rekening te houden met privacy en dergelijke.

De meeste hosters (waar je website staat) leveren ook een of meer uitgebreide tellers. Een bekende is awstats, maar er zijn meer goede. Deze tellers zijn normaal genomen bij de prijs van de hosting inbegrepen, dus je kunt beter zo'n teller gebruiken dan 'n onbekende gratis teller vanaf 'n andere site. 'Teller' is eigenlijk 'n belediging voor dit soort programma's: ze kunnen bergen aan statistieken leveren.

Dit soort tellers levert geen problemen met enge pop-ups of zo op. Ze halen hun gegevens gewoon uit de logs van de server. En je hoster heeft er geen enkel belang bij om z'n klanten weg te jagen met rare fratsen. Althans: betaalde hosters. Sommige gratis hosters werken ook met pop-ups, dus daar loop je in principe dezelfde risico's. Daarmee wil ik niet zeggen dat je geen goede gratis hosters hebt, alleen dat je goed op moet letten, met wie je in zee gaat.

Hieronder staan 'n paar van de vele statistieken die awstats laat zien, maar er zijn dus meer programma's die dit soort gegevens kunnen leveren. De meeste gratis tellers vanaf 'n andere site leveren (veel) minder gegevens.

Land van herkomst
Land van herkomst

Tijdstip van het bezoek
Tijdstip van het bezoek

Gebruikte browser
Gebruikte browser

Hover over een van de afbeeldingen voor een grotere weergave.

Eigen script

Een andere mogelijkheid is om een script of applet op je site te zetten. Op de pagina met links staan behoorlijk wat links naar sites over JavaScript, Python, PHP en Perl. Op deze sites vind je 'n ongelooflijke hoeveelheid scripts en applets met bezoekerstellers in alle soorten en maten.

Omdat je zo'n script zelf op je site zet, houd je ook controle over wat er gebeurt. Het is wel verstandig ook zo'n script even te controleren of ervaringen van andere gebruikers te bekijken, want ook in zo'n script kunnen vreemde dingen verstopt zitten.

Niet elke hoster, zeker niet de gratis, vindt het goed dat je zelf scripts installeert op de server. Als dat niet kan, heb je pech gehad en zul je 'n andere mogelijkheid of 'n andere hoster moeten zoeken. JavaScript werkt altijd, maar heeft op dit gebied niet al te veel mogelijkheden.

De kwaliteit van deze applets en scripts loopt enorm uiteen. Er zitten echt heel uitgebreide bij, maar ook scripts die niet meer doen dan elk bezoek turven. Als dan iemand op je homepage is geweest, naar 'n andere pagina gaat en daarna weer terug naar je homepage, worden twee of zelfs drie bezoeken geturfd.

'n Goede teller turft dezelfde bezoeker pas opnieuw na 'n bepaalde, eventueel in te stellen, tijd. Als 'n teller dat niet kan, is hij eigenlijk waardeloos. 'n Bezoeker die hopeloos is verdwaald op je site en als 'n dolle op menu's begint te klikken, levert bij zo'n flut-teller tientallen bezoeken op.

Provider

Bij veel providers (leveranciers van een internetaansluiting) is bij het abonnement ruimte voor een website inbegrepen. Vaak wordt daarbij ook een (eenvoudige) teller ter beschikking gesteld. Of jouw provider dat ook doet, kun je navragen bij de helpdesk van je provider.

Omdat ook je provider geen enkele reden heeft z'n abonnees weg te jagen met ranzige reclame, zijn ook deze tellers veilig te gebruiken.

Gratis tellers via registratie

Het gaat hier om tellers waarvoor je je moet aanmelden bij een andere site. Op je eigen site moet je dan een of meer links en nog wat code plaatsen om de verbinding tussen je site en de site met de teller te leggen. Hierbij geef je dus een deel van de controle over je site uit handen. Je gaat code vanaf 'n andere site toelaten, en je weet niet wat die andere site er eventueel aan troep tussen stopt.

Ook een gratis teller moet op een of andere manier worden betaald. Dat kan op een fatsoenlijke manier. Vaak wordt zo'n teller gratis ter beschikking gesteld, als een soort reclame voor de maker van de teller. Of de eenvoudige versie is gratis, maar voor de uitgebreidere moet worden betaald.

Helaas is er dus ook geboefte dat, zonder dat duidelijk te vermelden, pop-ups met porno, advertenties voor malware, enz. op je site vertoont in ruil voor hun teller. Logisch trouwens dat ze dat niet duidelijk vermelden: de meeste site-eigenaars zullen er niet veel voor voelen om hun nietsvermoedende bezoekers te trakteren op laagvliegende borsten. Temeer niet omdat het prima kan zijn dat je hier zelf, als eigenaar van de site, niets van merkt. (Hoe dat kan, staat bij Hoe werkt zo'n foute teller?)

Wat kun je doen om een goede en veilige teller te vinden?

  • Op de pagina met links staan onder Bezoekersteller e.d. links naar sites met overzichten van (gratis) tellers. Deze sites zullen niet opzettelijk naar onveilige tellers linken, maar ook zij kunnen zich vergissen. Of 'n teller kan worden overgenomen, zoals in het voorbeeld bij Ook als een teller wel...

  • Let goed op wat 'n teller aan mogelijkheden heeft. Die variëren van heel uitgebreid tot het alleen maar turven van het aantal keren dat 'n pagina is bezocht. Aan dat laatste heb je eigenlijk helemaal niets, want als 'n bezoeker 'n aantal keren teruggaat naar de homepage, wordt die veel te vaak geteld. Zoek op internet naar beoordelingen door gebruikers.

  • Zoek op internet naar de naam van de teller die je wilt gaan gebruiken in combinatie met woorden als pop-up, porno, malware, en dergelijke. Als de teller dat soort dingen doet, zijn daar vrijwel altijd verhalen van te vinden op forums en dergelijke.

  • Lees de voorwaarden. Als de voorwaarden idioot lang zijn, als ze niet in het Nederlands zijn vertaald of als ze volkomen onbegrijpelijk juridisch blabla zijn, dan is alleen dat al 'n reden om zo'n teller te mijden als de pest.

    Niet in het Nederlands opgestelde voorwaarden zijn een stevige indicatie dat het bedrijf in het buitenland is gevestigd en mogelijk niet onder Nederlands recht valt. Of dat het in ieder geval akelig moeilijk kan zijn je recht te halen bij conflicten.

    Een voorbeeld van dit soort dubieuze voorwaarden kun je vinden op de site van Motigo. De link gaat naar de Engelstalige versie van de voorwaarden, omdat de Nederlandstalige versie niet meer online te vinden is. Onderstaande citaten komen uit de Nederlandstalige versie. In de Engelstalige versie lijken ze in grote lijnen nog hetzelfde te zijn.

    Zucht. Inmiddels staat de Engelstalige versie op de Nederlandse site. Dus de link is weer aangepast.

    Uit artikel 1:

    "Door gebruik te maken van de Producten en Diensten van Motigo gaat u ermee akkoord dat WMS het recht heeft om advertenties te plaatsen op de Websites ongeacht in welk formaat of via welk kanaal, met inbegrip van echter niet beperkt tot e-mail, layer ads, pop-ups, banners en andere gebruikelijke formaten zonder enige voorafgaande kennisgeving. Verder wordt ook aanvaard dat WMS niet verantwoordelijk is voor de inhoud van de reclame en dat WMS niet aansprakelijk is voor verliezen geleden met betrekking tot deze reclame. Door gebruik te maken van de Producten en Diensten van Motigo gaat u ermee akkoord dat WMS het recht heeft om Reclamecampagnes weer te geven op de Websites en alle gegevens die via deze campagnes worden verzameld te gebruiken voor commerciële doeleinden."

    Uit artikel 5:

    "Verder controleert WMS de inhoud van gebruikers of derden niet die wordt gepubliceerd via de Producten en Diensten. WMS garandeert dan ook niet de nauwkeurigheid, integriteit of kwaliteit van de Inhoud van die gebruiker of derde. In geen geval kan WMS aansprakelijk worden gesteld voor de Inhoud van gebruikers of derden, met inbegrip van echter niet beperkt tot fouten of weglatingen in die Inhoud of verliezen of schade geleden als gevolg van het gebruik van die Inhoud die gepubliceerd, gemaild of op andere wijze werd overgedragen via de Producten en Diensten. Over het algemeen controleert WMS niet op voorhand de door gebruikers of derde gepubliceerde Inhoud van de Producten en Diensten hoewel deze zich wel het recht voorbehoudt dat te doen."

    Artikel 6:

    "Afwijzing van garantie

    DE PRODUCTEN EN DIENSTEN WORDEN " ZOALS HET IS" GELEVERD: WMS wijst alle garanties of verklaringen af, expliciet of impliciet, mondeling of schriftelijk, met inbegrip van echter niet beperkt tot garanties van verhandelbaarheid, geschiktheid voor een specifiek doel, eigendom of niet-inbreuk. WMS garandeert niet dat zijn diensten vrij zijn van fouten of dat deze zonder onderbreking zullen werken. WMS geeft geen garanties met betrekking tot de kwaliteit, de betrouwbaarheid, de tijdigheid of de veiligheid van de Producten en Diensten (met inbegrip van al dan niet het bestaan van virussen of andere vernietigende elementen binnen de Producten en Diensten). WMS geeft geen garanties wat betreft de beschikbaarheid van de Producten en Diensten en is niet verantwoordelijk voor verlies van informatie dat voortvloeit uit het verwijderen van Producten en Diensten, uitval van het netwerk of het systeem, corrupte bestanden of andere redenen."

    Kort samengevat: jij bent verantwoordelijk, volgens Motigo, voor de inhoud van hun pop-ups, die ze zelf niet controleren. Deze algemene voorwaarden zijn trouwens belachelijk lang en volstrekt onleesbaar.

Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
War Child Nederland