Skip links en inhoudsopgave

Uitleg pijl met tekst erin. Pijl past zich aan lettergrootte en vensterbreedte aan

Laatst aangepast: .

Twee met clip-path gemaakte pijlen, eentje met daaromheen tekst..

Korte omschrijving

De buitenkant van beide pijlen is gevormd met behulp van clip-path. De tekst in de pijlen is gewone tekst.

De bovenste pijl past zich alleen aan de breedte van het browservenster aan.

De onderste pijl past zich voornamelijk aan de lettergrootte aan. Door gebruik van shape-outside kan tekst (gedeeltelijk) de omtrek van de pijl volgen.

BELANGRIJK

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, kun je bovenaan de pagina de hele handel downloaden. In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

Als je deze handleiding graag uitprint (zonde van het bos), gebruik dan de pdf in de download. Deze pagina is niet geoptimaliseerd voor printen, de pdf kan wel makkelijk worden geprint.

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Deze uitleg wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

* Het kan zijn dat materiaal is gebruikt dat van anderen afkomstig is. Dat materiaal kan onder een bepaalde licentie vallen, waardoor het mogelijk niet onbeperkt gebruikt mag worden. Als dat zo is, wordt dat vermeld onder Inhoud van de download en licenties.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

Alle code is geschreven in een afwijkende lettersoort en -kleur. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles vanwege de leesbaarheid in een gewone letter.)

Opmerkingen

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Dit voorbeeld is gemaakt op een systeem met Linux (Kubuntu). Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Visual Studio Code, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Achterliggend idee

De bovenste zwarte pijl is een doodgewone <div>, waarin de opwindende tekst 'Dit is een pijl' staat. Die <div> heeft een regelhoogte en breedte in vw gekregen, waardoor hoogte en breedte afhankelijk zijn van de breedte van het venster van de browser. Ook de lettergrootte is in de eenheid vw, zodat die mee verandert met de breedte en hoogte van de <div>.

Hoewel het er anders uitziet, is de pijl een gewone rechthoekige <div> met een zwarte achtergrond. Alleen zijn met behulp van clip-path delen van die <div> doorzichtig gemaakt. Dat is gebeurt in de vorm van een pijl, waardoor het lijkt, alsof de <div> is veranderd in een pijl.

De werkelijke omtrek van de pijl zichtbaar gemaakt.

Op de afbeelding hierboven zijn aan alle kanten van de <div> met de pijl vier elementen met een gestippelde border neergezet. De binnenste stippellijn van de vier elementen staat tegen de buitenkant van de <div> met de pijl aan. Als je clip-path weg zou halen bij de <div> met de pijl, zou je een gewone zwarte rechthoek hebben, die grenst aan de stippellijnen.

Het enige wat clip-path feitelijk doet, is het doorzichtig maken van delen van het element. Door die doorzichtige delen zie je, in dit geval, de beige achtergrond van de pagina.

clip-path weergegeven in shape-editor van Firefox.

De pijlvorm wordt verkregen door voor alle hoekpunten de coördinaten op te geven. Op de afbeelding hiernaast zijn die zichtbaar gemaakt, zoals ze eruit zien in de editor in het ontwikkelgereedschap van Firefox. Je geeft voor elk punt de coördinaten op (horizontale en verticale afstand tot linker- en bovenkant van het element). De browser maakt vervolgens de verbinding tussen die punten, en maakt alles buiten die punten doorzichtig.

Omdat alle maten bij clip-path in procenten zijn opgegeven, is het relatief makkelijk een goede verdeling te krijgen. Bovendien blijft die verdeling bestaan bij een andere grootte van de <div>: 25% vanaf de bovenkant is bij élke grootte 25% vanaf de bovenkant. Als je als eenheid een absolute eenheid als px zou gebruiken, zouden de verhoudingen veranderen bij een andere grootte van de <div> met de pijl: 100 px vanaf de bovenkant is altijd 100 px vanaf de bovenkant, ongeacht de grootte van de <div>.

In eerdere versies van dit voorbeeld werd gebruikt gemaakt van afbeeldingen om delen van een <div> te verbergen. Als je gaat inzoomen (vergroten), of op een hogeresolutiescherm, kunnen die blokkerig worden: je gaat de afzonderlijke pixels van de afbeelding zien. Hier speelt dat niet, omdat er geen afbeelding met pixels is. De browser past het aantal pixels automatisch aan de afmeting aan.

De afbeeldingen moesten bovendien worden gepositioneerd ten opzichte van de <div>, waardoor je bij bepaalde vergrotingen kieren kon krijgen. Ook dat speelt hier niet.

De tweede pijl is op precies dezelfde manier gemaakt. Alleen zijn de breedte en grootte hier afhankelijk van de lettergrootte, niet van de breedte van het venster van de browser. Er is alleen een maximumbreedte en hoogte opgegeven, zodat ook in kleinere vensters de pijl en de tekst binnen het venster blijven passen. Ook zijn een minimale en maximale lettergrootte opgegeven, om een en ander enigszins binnen de perken te houden.

Zonder float staat de tekst gewoon onder de pijl.

De kleine tekst staat in een gewone <p>, gelijk onder de <div> met de pijl. Als je verder niets doet, ziet dat eruit zoals op de afbeelding. De <p> heeft een iets kleinere breedte gekregen dan de <div>.

Met alelen float staat de tekst nog steeds onder de pijl.

Vervolgens wordt de <div> met de pijl naar links gefloat. Omdat de <p> met de tekst een beperkte breedte heeft gekregen, komt de inhoud van de <p> – de kleine tekst – niet naast, maar onder de pijl te staan. De <p> zelf staat wel onder de <div> met de pijl, wat te zien is aan de witte achtergrond van de <p>.

Tekst staat nu door negatieve marges ook boven en rechts van de pijl.

Door de <p> met een negatieve marge aan de bovenkant een stuk naar boven te verplaatsen, komt een deel van de kleine tekst boven de pijl te staan.

Aan de linkerkant wordt ook een marge gegeven, waardoor de hele <p> naar rechts wordt verplaatst en een deel van de kleine tekst rechts van de pijl komt te staan.

Omdat de <div> met de pijl er wel als een pijl uitziet, maar feitelijk nog steeds een gewone rechthoek is, volgt de tekst in de <p> niet de omtrek van de pijl, maar de omtrek van de rechthoekige <div>.

Tekst volgt nu de pijl zoals gezien in shape-editor van Firefox.

Voor het uiteindelijke resultaat wordt ook nog shape-outside gebruikt, de tegenhanger van clip-path. clip-path regelt als het ware de weergave bínnen het element, shape-outside regelt de weergave búíten het element.

De punten worden op dezelfde manier als bij clip-path aangegeven: met coördinaten. Op de afbeelding zijn de punten in de editor van Firefox zichtbaar gemaakt.

Er zijn minder hoekpunten nodig dan bij de pijl zelf, omdat de punt links ontbreekt.

Bij deze pijlen is als vorm een polygoon gebruikt: een figuur met een willekeurig aantal hoeken. Je kunt echter ook een rechthoeken, ronde lijnen, en dergelijke gebruiken bij clip-path en shape-outside. Een voorbeeld met tekst die een ronde lijn volgt is te zien in voorbeeld 43 op de site.

De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-

Voordat een nieuwe css-eigenschap wordt ingevoerd, is er in de regel een experimentele fase. Browsers passen het dan al toe, maar met een aangepaste naam. Tijdens deze fase kunnen problemen worden opgelost en worden veldslagen uitgevochten, over hoe de standaard precies moet worden toegepast.

Als iedereen het overal over eens is en alle problemen zijn opgelost, wordt de officiële naam uit de standaard gebruikt.

De belangrijkste browsers hebben elk een eigen voorvoegsel:

Firefox: -moz-, naar de maker: Mozilla.

Op webkit gebaseerde browsers, zoals Edge, Google Chrome, Opera, Safari en Android browser: -webkit-.

(Google Chrome is van webkit overgestapt op een eigen weergave-machine: Blink. Blink gaat geen voorvoegsels gebruiken. Het is echter een aftakking van webkit, dus het zal nog wel even duren voor -webkit- hier helemaal uit is verdwenen. Ook Opera en Edge gebruiken Blink.)

Internet Explorer: -ms-, naar de maker: Microsoft.

Zodra de experimentele fase voorbij is, wordt het voorvoegsel weggelaten. Omdat dat moment niet bij alle browsers hetzelfde is, zet je nu ook al de officiële naam erbij. Deze wordt als laatste opgegeven. Bijvoorbeeld Safari herkent -webkit-appearance. Zodra Safari appearance gaat herkennen, zal dit -webkit-appearance overrulen, omdat het er later in staat. Dat ze er beide in staan, is dus geen enkel probleem.

In dit voorbeeld wordt clip-path gebruikt.

clip-path

Op dit moment moet je nog het volgende schrijven:

{-webkit-clip-path: ...; clip-path: ...;}

In de toekomst kun je volstaan met:

{clip-path: ...;}

Inmiddels is de algemene mening dat 'vendor prefixes', zoals deze voorvoegsels in het Engels heten, geen groot succes zijn. Eén van de grootste problemen: veel sitemakers gebruiken alleen de -webkit-variant. Daar kwamen ze in het verleden nog mee weg, omdat Apple op mobiel zo'n beetje 'n monopolie had. Inmiddels is dat niet meer zo, maar deze gewoonte bestaat nog steeds. Waardoor 'n site alleen in op webkit georiënteerde browsers goed is te bekijken.

Dit is zo'n groot probleem dat andere browsers soms de variant met -webkit- ook maar zijn gaan implementeren, naast de standaard. Want als 'n site het niet goed doet in 'n bepaalde browser, krijgt in de regel niet de site maar de browser de schuld.

Vanwege alle problemen met 'vendor prefixes' worden deze niet meer gebruikt. Nieuwe, experimentele css-eigenschappen zitten inmiddels achter een zogenaamde vlag: de gebruiker moet iets veranderen in de instellingen, waarna de eigenschap gebruikt (en getest) kan worden. Als alles werkt, zoals het hoort te werken, schakelt de browsermaker de vlag standaard in.

Voorlopig zijn we echter nog niet van deze voorvoegsels af. Als je ze gebruikt, gebruik dan álle varianten, en eindig met de variant zonder voorvoegsel, zoals die uiteindelijk ooit gebruikt gaat worden. Als je alleen de -webkit-variant gebruikt, ben je in feite 'n onbetaalde reclamemaker voor Apple.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

De tekst in dit hoofdstukje is een algemene tekst, die voor elke pagina geldt. Eventueel specifiek voor dit voorbeeld geldende problemen en eventuele aanpassingen om die problemen te voorkomen staan bij Bekende problemen (en oplossingen).

Toegankelijkheid (in het Engels 'accessibility') is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een schermlezer gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje dat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Getest in

Laatst gecontroleerd op 6 september 2021.

Onder dit kopje staat alleen maar, hoe en waarin is getest. Alle eventuele problemen, ook die met betrekking tot zoomen, lettergroottes, toegankelijkheid, uit staan van JavaScript en/of css, enzovoort staan iets hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen). Het is belangrijk dat deel te lezen, want uit een test kan ook prima blijken dat iets totaal niet werkt!

Dit voorbeeld is getest op de volgende systemen:

Desktopcomputers

Windows 7 (1280 x 1024 px, resolution 96 ppi):
Firefox, Google Chrome en Edge, in grotere en kleinere browservensters.

OS X 10.14.6 ('Mojave') (1680 x 1050 px, resolution: 96 ppi, device-pixel-ratio: 1):
Firefox, Safari, Google Chrome en Microsoft Edge, in grotere en kleinere browservensters.

Linux (Kubuntu 20.04 LTS, 'Focal Fossa') (2560 x 1080 px, resolution: 96 ppi):
Firefox en Google Chrome, in grotere en kleinere browservensters.

Laptops

Windows 8.1 (1366 x 768 px, resolution: 135 ppi):
Bureaublad-versie: Firefox, Google Chrome en Edge, in grotere en kleinere browservensters.

Windows 10 (1600 x 900 px, resolution: 106 ppi):
Firefox, Google Chrome en Edge, in grotere en kleinere browservensters.

Tablets

iPad met iOS 12.5.4 (2048 x 1536 px, device-pixel-ratio: 2:
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

iPad met iOS 13.3 (gesimuleerd in Xcode):
Safari (portret en landschap).

iPad met iPadOS 14.7.1 (2160 x 1620 px, 264 ppi):
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

Android 6.0 ('Marshmallow') (1920 x 1200 px, resolution: 224 ppi):
Samsung Internet, Firefox en Chrome (alle portret en landschap).

Android 8.1 ('Oreo') (1920 x 1200 px, resolution: 218 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Android 11 (2000 x 1200 px, resolution: 225 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Smartphones

iPhone 7 met iOS 12.4 (gesimuleerd in Xcode):
Safari (portret en landschap).

iPhone 8 met iOS 13.3 (gesimuleerd in Xcode):
Safari (portret en landschap).

iPhone met iOS 14.7.1 (1334 x 750 px, 326 ppi):
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

Android 7.0 ('Nougat') (1280 x 720 px, resolution: 294 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Android 9.0 ('Pie') (1920 x 1080 px, resolution: 424 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Er is op de aan het begin van dit hoofdstukje genoemde controledatum getest in de meest recente versie van de browser, die op het betreffende besturingssysteem kon draaien. Het aantal geteste browsers en systemen is al tamelijk fors, en als ook nog rekening gehouden moet worden met (zwaar) verouderde browsers, is het gewoon niet meer te doen. Surfen met een verouderde browser is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken.

In- en uitzoomen en – voor zover de browser dat kan – een kleinere en grotere letter zijn ook getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan 200%.

Er is getest met behulp van muis en toetsenbord, behalve op iOS, iPadOs en Android, waar een touchscreen is gebruikt. Op Windows 8.1 en 10 is getest met touchscreen, touchpad, toetsenbord, muis, en – waar dat zinvol was – op een combinatie daarvan.

Als JavaScript is gebruikt, is op de desktop ook getest zonder JavaScript. Op iOS, iPadOS en Android is niet getest zonder JavaScript, omdat je JavaScript in een toenemend aantal mobiele browsers niet uit kunt zetten. Bovendien is een mobiel apparaat zonder JavaScript niet veel meer dan een duur en groot uitgevallen horloge. Ook in Edge is niet getest zonder JavaScript, omdat Microsoft het onmogelijk heeft gemaakt dit uit te zetten. Ten slotte is getest zonder css en – als afbeeldingen worden gebruikt – zonder afbeeldingen.

Schermlezers en dergelijke

Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, NVDA, TalkBack, VoiceOver en Verteller.

Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. Er is getest op Linux.

WebbIE. is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Er is getest op Windows7.

NVDA is een schermlezer, zoals die door blinden wordt gebruikt. Er is getest op Windows 7 en Windows 10 in combinatie met Firefox.

TalkBack is een in Android ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Chrome op Android 6.0, 7.0, 8.1, 9 en 11

VoiceOver is een in iOS en OS X ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Safari op iOS 12.5.4 en 14.7.1, iPadOS 14.7.1 en OS X 10.14.6.

Verteller (Narrator) is een in Windows 10 ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Edge.

(Voor de bovenstaande programma's zijn links naar sites met uitleg en dergelijke te vinden op de pagina met links onder Toegankelijkheid → Schermlezers, tekstbrowsers, en dergelijke.)

Als het voorbeeld in deze programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde.

Eventuele problemen in schermlezers (en eventuele aanpassingen om die te voorkomen) staan iets hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen).

Alleen op de hierboven genoemde systemen en browsers is getest. Er is dus niet getest op bijvoorbeeld 'n Blackberry. Er is een kans dat dit voorbeeld niet (volledig) werkt op niet-geteste systemen en apparaten. Om het wel (volledig) werkend te krijgen, zul je soms (kleine) wijzigingen en/of (kleine) aanvullingen moeten aanbrengen, bijvoorbeeld met JavaScript.

Er is ook geen enkele garantie dat iets werkt in een andere tablet of smartphone dan hierboven genoemd, omdat fabrikanten in principe de software kunnen veranderen. Dit is anders dan op de desktop, waar browsers altijd (vrijwel) hetzelfde werken, zelfs op verschillende besturingssystemen. Iets wat in Samsung Internet op Android werkt, zal in de regel overal werken in die browser, maar een garantie is er niet. De enige garantie is het daadwerkelijk testen op een fysiek apparaat. En aangezien er duizenden mobiele apparaten zijn, is daar geen beginnen aan.

De html is gevalideerd met de html-validator, de css met de css-validator van w3c. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen (en oplossingen) vermeld.

Nieuwe browsers worden pas getest, als ze uit het bèta-stadium zijn. Anders is er 'n redelijke kans dat je tegen 'n bug zit te vechten, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kunnen niet worden beantwoord, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enzovoort in wel geteste browsers: graag! Dat kan op het forum.)

Bekende problemen (en oplossingen)

Waarop en hoe is getest, kun je gelijk hierboven vinden bij Getest in.

Als je hieronder geen oplossing vindt voor een probleem dat met dit voorbeeld te maken heeft, kun je op het forum proberen een oplossing te vinden voor je probleem. Om forumspam te voorkomen, moet je je helaas wel registreren, voordat je op het forum een probleem kunt aankaarten.

Bij toegankelijkheid is er vaak geen goed onderscheid te maken tussen oplossing en probleem. Zonder (heel simpele) aanpassingen heb je vaak 'n probleem, en omgekeerd. Daarom staan wat betreft toegankelijkheid aanpassingen en problemen hier bij elkaar in dit hoofdstukje.

Voor zover van toepassing wordt eerst het ontbreken van JavaScript, css en/of afbeeldingen besproken. Vervolgens problemen en aanpassingen met betrekking tot toegankelijkheid voor specifieke groepen bezoekers, zoals zoomen en andere lettergrootte, Tab-toets, tekstbrowsers en schermlezers. Als laatste volgen algemene problemen in alle of in specifieke browsers.

Als in een onderdeel geen problemen aanwezig zijn, staat in een smal groen kadertje 'Geen problemen'. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms geen problemen, maar alleen aanpassingen. Ook in dat geval staat bovenaan in een smal groen kadertje 'Geen problemen'. Daaronder staan dan de aanpassingen.

Als in een onderdeel één of meer problemen worden besproken, staat van elk probleem in een breed rood kadertje een korte samenvatting daarvan.

Als bij het probleem een oplossing wordt gegeven, staat de samenvatting in een rode stippellijn. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms, naast de opgeloste problemen, ook aanpassingen. In dat geval staan staan die aanpassingen boven de kadertjes met opgeloste problemen.

Als bij het probleem geen oplossing is gevonden, staat de samenvatting in een rode ononderbroken lijn. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms, naast de problemen, ook aanpassingen. In dat geval staan staan die aanpassingen boven de kadertjes met problemen.

Zonder css

Geen problemen.

Zonder css wordt de tekst gewoon in de volgorde van de html op het scherm gezet. Uiteraard is de pijl verdwenen.

Tekstbrowsers

Geen problemen.

WebbIE en Lynx zetten de tekst gewoon in de volgorde van de html op het scherm.

Schermlezers

Geen problemen.

Schermlezers lezen de tekst in de volgorde van de html voor.

Zoomen en andere lettergrootte

De tekst en regelhoogte bij de tweede pijl zijn veel te klein.

De in het voorbeeld gebruikte tekst bij de tweede pijl is veel te klein om goed leesbaar te zijn. Een fatsoenlijke lettergrootte is minimaal 16 px (1 em, 1 rem). De tekst is alleen zo klein om het verloop van de schuine lijnen beter zichtbaar te maken. Bovendien gaat het hier om flauwekultekst. Degene die gaat proberen die tekst daadwerkelijk te lezen, heeft vermoedelijk grotere problemen dan alleen 'n te kleine letter.

Bij een grotere letter verdwijnt er tekst in Samsung Internet op Android en in Chrome op iOS 14.

Als in deze twee browsers de lettergrootte meer dan 150% wordt, verdwijnt het woordje 'pijl' uit de tweede pijl. Althans: dit komt onder de pijl te staan. En omdat de tekstkleur wit is, valt het weg op de witte achtergrond van de <p> met tekst.

De tekst in de eerste pijl blijft wel zichtbaar, maar dat is meer geluk dan wijsheid. Als er één of twee letters meer in zouden staan, zou ook hier tekst verdwijnen.

Alleen zoomen werkt goed, maar als je in Samsung Internet de letter vergroot, worden breedte, hoogte, en dergelijke niet aangepast. Maakt niet uit in welke eenheid je die opgeeft. (Er zijn meer browsers die dat niet in alle elementen doen, maar die passen dan ook de lettergrootte in die elementen niet aan.) Hierdoor komt een deel van de tekst buiten de pijl te staan en wordt feitelijk onleesbaar.

Een oplossing hiervoor is er niet. Het probleem speelt op veel meer plaatsen op veel meer sites. Waarom Samsung heeft gekozen voor deze afwijking van de standaard is volstrekt onduidelijk. Mensen die afhankelijk zijn van een grotere letter zullen deze browser vermoedelijk niet snel gebruiken. Overigens werkt het wel goed, als je in Android zelf de lettergrootte en/of algemene grootte verhoogd.

Chrome op iOS 14 is een ander verhaal. Er wordt getest op een smartphone met iOS 12.4, 13.4 en 14.7.1. Op iOS 12.4 en 13.4 gebeurt dat echter in een simulator, waardoor alleen in Safari kan worden getest. Chrome wordt dus alleen getest in de nieuwste versie van iOS: 14.7.1.

Op een smartphone met iOS 14.7.1 gebeurt in Chrome echter exact hetzelfde als hierboven wordt beschreven voor Samsung Internet. En ook hier levert een grotere lettergrootte op veel meer plaatsen problemen op, zoals bijvoorbeeld voor het menu op de site. Alleen zoomen werkt ook hier weer geod.

In het verleden werkte een grotere letter wel goed in Chrome. Wanneer dit probleem precies is begonnen, is onduidelijk, maar lang kan het nog niet bestaan. Vermoedelijk gaat het om een bug en hopelijk wordt die snel opgelost.

Eigenaardig is dit wel, want Apple verplicht alle browsers om gebruik te maken van de weergave-machine van Safari: webkit. En in Safari speelt dit probleem niet.

(Op een iPad speelt dit probleem niet, want daar kun je in Chrome de lettergrootte gewoon helemaal niet veranderen.)

Edge op Android kent min() en max() niet.

Op een aantal plaatsen worden minimale en maximale lettergrootte en regelhoogte geregeld met behulp van de functies min() en max(). Edge op Android werkt met een tamelijk oude versie van weergave-machine Blink, die deze functies nog niet ondersteunt. Dit probleem zal dus vanzelf verdwijnen, zodra Edge een nieuwere versie van Blink gaat gebruiken.

Om het voor dit moment op te lossen wordt op een aantal plaatsen twee keer een lettergrootte en regelhoogte opgegeven: eerst een oudere versie, daarna de nieuwere. Omdat Edge op Android de nieuwere versie niet ondersteunt, negeert Edge die en gebruikt de oude versie. Alle andere browsers gebruiken de nieuwere versie, omdat die achter de oudere versie staat.

Het resultaat in Edge is minder mooi, maar in ieder geval verdwijnt er geen tekst. En zoals gezegd: binnenkort lost dit probleem zichzelf op.

shape-outside valideert niet.

Bij valideren van de css in de css-validator van w3c levert shape-outside een foutmelding op. Deze eigenschap is tamelijk nieuw, en de validator kent haar nog niet. Omdat de eigenschap al wel door browsers wordt ondersteund, kan deze foutmelding worden genegeerd.

Wijzigingen

Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.

:

Nieuw opgenomen.

27 maart 2009:

Tekst aangepast voor de nieuw verschenen Internet Explorer 8. De code hoefde niet veranderd te worden.

17 december 2010:

6 september 2021:

Volledig herschreven. De belangrijkste veranderingen:

Inhoud van de download en licenties

De inhoud van deze download kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Sommige onderdelen die van 'n andere site of zo afkomstig zijn, vallen mogelijk onder een of andere licentie. Dat is hieronder bij het betreffende onderdeel te vinden.

* Je gebruikt het materiaal uit deze download volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte code en dergelijke zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal uit deze download ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat voorbeeld, uitleg, en dergelijke afkomstig zijn van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

figuren-049-dl.html: de pagina met het voorbeeld.

figuren-049.pdf: deze uitleg (aangepast aan de inhoud van de download).

figuren-049-inhoud-download-en-licenties.txt: een kopie van de tekst onder dit kopje (Inhoud van de download en licenties).

049-css-dl:

figuren-049-dl.css: stylesheet voor figuren-049-dl.html.

HTML

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

In de html hieronder wordt alleen de html besproken, waarover iets meer is te vertellen. Een <h1> bijvoorbeeld wordt in de regel niet genoemd, omdat daarover weinig interessants valt te melden. (Als bijvoorbeeld het uiterlijk van de <h1> wordt aangepast met behulp van css, staat dat verderop bij de bespreking van de css.)

Zaken als een doctype en charset hebben soms wat voor veel mensen onbekende effecten, dus daarover wordt hieronder wel een en ander geschreven.

<!doctype html>

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de eventuele url, anders werkt het niet goed.

Het hier gebruikte doctype is dat van html5. Dit kan zonder enig probleem worden gebruikt: het werkt zelfs in Internet Explorer 6.

<html lang="nl">

De toevoeging lang="nl" bij <html> geeft aan dat de pagina in het Nederlands is. De taal is van belang voor schermlezers, automatisch afbreken, automatisch genereren van aanhalingstekens, juist gebruik van decimale punt of komma, en dergelijke.

<meta charset="utf-8">

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven.

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code, dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de <head>, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

In html5 hoeft deze regel niet langer te zijn, dan wat hier staat.

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Mobiele apparaten variëren enorm in grootte. En dat is een probleem. Sites waren, in ieder geval tot enkele jaren geleden, gemaakt voor desktopbrowsers. En die hebben, in vergelijking met bijvoorbeeld een smartphone, heel brede browservensters. Hoe moet je op 'n smartphone een pagina weergeven, die is gemaakt voor de breedte van een desktop? Je kunt natuurlijk wachten tot álle sites zijn omgebouwd voor smartphones, tablets, enzovoort, maar dan moet je waarschijnlijk heel erg lang wachten.

Mobiele browsers gokken erop dat een pagina een bepaalde breedte heeft. Safari voor mobiel bijvoorbeeld gaat ervan uit dat een pagina 980 px breed is. De pagina wordt vervolgens zoveel versmald dat hij binnen het venster van het apparaat past. Op een iPhone wordt de pagina dus veel smaller dan op een iPad. Vervolgens kan de gebruiker inzoomen op het deel van de pagina dat hij of zij wil zien.

Dit betekent ook dat bij het openen van de pagina de tekst meestal heel erg klein wordt weergegeven. (Meestal, want niet alle browsers en apparaten doen het op dezelfde manier.) Niet erg fraai, maar bedenk maar 'ns 'n betere oplossing voor bestaande sites.

Nieuwe sites of pagina's kunnen echter wel rekening houden met de veel kleinere vensters van mobiele apparaten. In dit voorbeeld bijvoorbeeld worden breedte, hoogte, lettergrootte, en dergelijke aan de maat van het venster aangepast.

Maar die stomme mobiele browser weet dat niet, dus die gaat ervan uit dat ook deze pagina 980 px breed is, en verkleint die dan. Dat is ongeveer even behulpzaam als de gedienstige kelner die behulpzaam de stoel naar achteren trekt, net als jij wilt gaan zitten.

Om de door de browser aangeboden hulp vriendelijk maar beslist te weigeren, wordt deze tag gebruikt. Hiermee geef je aan dat de pagina is geoptimaliseerd voor mobiele apparaten.

Een iPad in portretstand bijvoorbeeld is 768 px breed. De kreet width=device-width zegt tegen de mobiele browser dat de breedte van de weer te geven pagina gelijk is aan de breedte van het apparaat. Voor een iPad in portretstand dus 768 px.

Er staat nog een tweede deel in de tag: initial-scale=1. Sommige mobiele apparaten zoomen een pagina gelijk in of uit. Ook weer in een poging behulpzaam te zijn. Ook dat is hier niet nodig. Er is ook een instructie om zoomen helemaal onmogelijk te maken, maar die wordt niet gebruikt. De bezoeker kan zelf nog gewoon zoomen, wat belangrijk is voor mensen die wat slechter zien.

<p lang="la">

Als opvultekst is Latijnse tekst gebruikt. De taal is van belang voor schermlezers, automatisch afbreken, automatisch genereren van aanhalingstekens, juist gebruik van decimale punt of komma, en dergelijke. Daarom wordt met lang="la" aangegeven dat de tekst binnen deze <p> Latijn is. (En tot mijn niet geringe verbazing blijkt een schermlezer als NVDA dat dan, voor zover ik dat kan beoordelen, op de juiste manier voor te lezen.)

CSS

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om de css in de stylesheet allemaal achter elkaar op één regel te zetten:

div#header-buiten {position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow;} div p {margin-left 16px; height: 120px; text-align: center;}

Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen, omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Beter is het om de css netjes in te laten springen:

              div#header-buiten {
		position: absolute;
		right: 16px;
		width: 100%;
		height: 120px;
		background: yellow;
	}

	div p {
		margin-left: 16px;
		height: 120px;
		text-align: center;
	}

Hiernaast is het heel belangrijk voldoende commentaar (uitleg) in de stylesheet te schrijven. Op dit moment weet je waarschijnlijk (hopelijk...), waarom je iets doet. Maar over vijf jaar kan dat volstrekt onduidelijk zijn. Op deze site vind je nauwelijks commentaar in de stylesheets, maar dat heeft een simpele reden: deze uitleg is in feite één groot commentaar.

Op internet zelf is het goed, als de stylesheet juist zo klein mogelijk is. Dus voor het uploaden kun je normaal genomen het beste het commentaar weer verwijderen. Veel mensen halen zelfs alles wat overbodig is weg, voordat ze de stylesheet uploaden. Inspringingen bijvoorbeeld zijn voor mensen handig, een computer heeft ze niet nodig.

Je hebt dan eigenlijk twee stylesheets. De uitgebreide versie waarin je dingen uitprobeert, verandert, enzovoort, met commentaar, inspringingen, en dergelijke. Dat is de mensvriendelijke versie. Daarnaast is er dan een stylesheet die je op de echte site gebruikt: een gecomprimeerde versie.

Dat comprimeren kun je met de hand doen, maar er bestaan ook hulpmiddelen voor. Op de pagina met links kun je onder het kopje Gereedschap → Snelheid, testen, gzip, comprimeren (inclusief theorie) links naar sites vinden, waar je bestanden kunt comprimeren.

(Stylesheets op deze site zijn niet gecomprimeerd. Omdat het vaak juist om de css gaat, kunnen mensen dan zonder al te veel moeite de css bekijken.)

css voor alle vensters

/* figuren-049-dl.css */

Om vergissingen te voorkomen is het een goede gewoonte bovenaan het stijlbestand even de naam neer te zetten. Voor je het weet, zit je anders in het verkeerde bestand te werken.

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

background: #ff9;

Achtergrondkleurtje.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Als Arial is geïnstalleerd op de machine van de bezoeker, wordt deze gebruikt, anders Helvetica. Als die ook niet wordt gevonden, wordt in ieder geval een schreefloze letter (zonder dwarsstreepjes) gebruikt.

font-size: 110%;

Iets groter dan standaard. 't Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid % gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

margin: 0;

Slim om te doen vanwege verschillen tussen browsers.

#scherm

Het element met id="scherm". De <div> met de bovenste pijl.

Bij dit element zijn de belangrijkste maten opgegeven in vw, in procenten van de breedte van het browservenster. Dit element, en daarmee de erin zittende pijl en tekst, past zich daardoor sterk aan de breedte van het venster aan.

background: black;

Zwarte achtergrond.

color: white;

Witte voorgrondkleur. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

-webkit-clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%); clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%);

Hier staat eigenlijk twee keer hetzelfde: clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%);. Waarom dat zo is, is te vinden bij De voorvoegsels -moz,- -ms- en -webkit-.

Bij een eerste blik lijkt dit misschien op een koers voor een ruimteschip of zo. Maar als je het in stukjes hakt, valt dit enigszins mee. Bovendien heb je allerlei handige gereedschappen om te helpen met het vinden van de juiste getallen.

Om te beginnen valt het hele deel voor clip-path: weg. Het deel achter clip-path is een herhaling van het deel achter ‑webkit-clip-path. Sommige browsers hebben het voorvoegsel -webkit- nog nodig, vandaar.

Dat halveert de ellende al, dat schiet lekker op.

Met het sleutelwoord polygon wordt aangegeven dat hier een polygoon, een 'veelhoek' wordt gemaakt. Dat is een figuur met een (groot) aantal hoeken. Het kan een onregelmatige figuur zijn, zoals een ster, maar ook een gewoon vierkant of rechthoek. Of, zoals hier, een pijl.

Je geeft aan waar de hoekpunten van de figuur komen, en de browser trekt daar dan rechte lijnen tussen. Van het laatste hoekpunt trekt de browser een rechte lijn naar het eerste hoekpunt, zodat je een gesloten figuur krijgt. Alles buiten die figuur wordt dan verborgen.

(Je kunt met andere sleutelwoorden ook bijvoorbeeld ronde lijnen maken, of een afbeelding gedeeltelijk verbergen, maar dat gebeurt hier allemaal niet.)

Omdat de browser een gesloten veelhoek maakt, maakt de volgorde van de hoekpunten niet uit. Bij een gesloten figuur is er niet echt een eerste of een laatste punt. In het voorbeeld is het eerst opgegeven punt de rechterbovenkant van de bovenste staartpunt. Waarom? Omdat dat toevallig zo ontstond.

De <div> waar de pijl in zit, is een doodgewone rechthoek. De breedte is 70 vw: 70% van de breedte van het browservenster. De regelhoogte is 14 vw, 14% van de breedte van het venster. De <div>, en daarmee de erin zittende pijl, verandert dus mee met de breedte van het venster.

Daarom worden hier de maten van de hoekpunten in procenten opgegeven. Als de <div> van grootte verandert, verandert de positie van de hoekpunten in dezelfde verhouding mee. De procenten gelden ten opzichte van de <div>, bijvoorbeeld 25% vanaf de bovenkant van de <div>.

Anders dan bij absolute maten zoals px verandert die 25% mee met de grootte van de <div>: 25% vanaf de bovenkant is áltijd 25%, ongeacht de hoogte van de <div>. Maar als dat beter uitkomt, kun je ook andere eenheden dan procenten gebruiken.

De hoekpunten worden opgegeven met behulp van twee coördinaten, twee getallen. Achter het sleutelwoord polygon worden die tussen haakjes in paren van twee opgegeven, gescheiden door een komma. Het eerste getal van elk tweetal is de horizontale afstand tot de linkerkant van het element (hier de <div>), het tweede getal is de afstand tot de bovenkant van het element.

Het eerste tweetal is hier 100% 25%. 100% vanaf de linkerkant van de <div>, dat is hetzelfde als helemaal rechts. En 25% vanaf de bovenkant. Dit hoekpunt bepaalt het uiteinde rechts van de bovenste staartpunt.

Op de afbeelding hieronder staat de bovenste zwarte pijl. Daaronder staat de <div>, waarin die pijl zit, maar dan zonder de achtergrond, en met hoekpunten en dergelijke. De buitenste zwarte rand op die onderste afbeelding is de <div> met de pijl. De bij de hoekpunten gebruikte percentages worden met stippellijnen weergegeven, en de hoekpunten zelf zijn weergegeven met getallen in cirkeltjes, in de volgorde waarin ze bij clip-path staan.

Als kind had je van die afbeeldingen met getallen, waartussen je lijntjes moest trekken. Dat leverde dan uiteindelijk een herkenbare tekening op. De afbeelding werkt hetzelfde: als je denkbeeldige rechte lijnen tussen de hoekpunten trekt, zie je de pijl. Alles binnen die rechte lijnen is (bij de eerste pijl) zwart, alles buiten die lijnen is doorzichtig, waardoor je daar de achtergrondkleur van de pagina ziet.

Bovenste pijl.

Bovenste pijl met maatlijnen en hoekpunten.

De coördinaten van het eerste hoekpunt zijn 100% 25%: de 1 staat helemaal rechts in de <div>, en 25% vanaf de bovenkant.

De coördinaten van het tweede hoekpunt zijn 90% 50%: 90% vanaf links, verticaal halverwege de <div>. Dit levert een schuine lijn tussen punt 1 en punt 2 op.

De coördinaten van het derde hoekpunt zijn 100% 75% : helemaal rechts en op driekwart vanaf de bovenkant van de <div>. Dit levert een schuine lijn tussen punt 2 en punt 3 op.

De coördinaten van het vierde hoekpunt zijn 25% 75%: 25% vanaf links en op driekwart van de bovenkant van de <div>. Dit levert een horizontale lijn tussen punt 3 en punt 4 op.

De coördinaten van het vijfde hoekpunt zijn 25% 100%: 25% vanaf links en helemaal aan de onderkant van de <div>. Dit levert een verticale lijn tussen punt 4 en punt 5 op.

De coördinaten van het zesde hoekpunt zijn 0 50%: helemaal links en verticaal halverwege de <div>. Dit levert een schuine lijn tussen punt 5 en punt 6 op.

De coördinaten van het zevende hoekpunt zijn 25% 0: op 'n kwart vanaf links en helemaal bovenaan de <div>. Dit levert een schuine lijn tussen punt 6 en punt 7 op.

De coördinaten van het achtste en laatste hoekpunt zijn 25% 25%: op 'n kwart vanaf links en 'n kwart vanaf de bovenkant van de <div>. Dit levert een verticale lijn tussen punt 7 en punt 8 op.

En omdat punt 8 het laatste opgegeven hoekpunt is, trekt de browser nog een lijn tussen punt 8 en punt 1: een horizontale lijn. Waarmee de polygoon gesloten is.

Pijl met scherpe punt.

Eén van de grote voordelen van clip-path (en soortgelijke eigenschappen als shape-outside): je kunt uiterst simpel wijzigingen aanbrengen.

Om de hierboven staande pijl te krijgen is alleen bij het vijfde en zevende punt 25% veranderd in 35%, waardoor die punten verder naar rechts komen te liggen. In eerdere versies van dit voorbeeld, waarbij afbeeldingen werden gebruikt, is zo'n verandering onmogelijk. Althans: je zou dan de afbeeldingen moeten gaan aanpassen, en de positie, en ...

Dit is natuurlijk allemaal fantastisch en geweldig en zo en wat kun je er 'n mooie dingen mee doen, maar hóé doe je dat? Je kunt gewoon in het wilde weg met 'n serie getallen beginnen. Maar als je nog nooit met clip-path hebt gewerkt, moet je dat alleen doen, als je verzekerd ben voor opname in een rusthuis.

Gelukkig zijn er hulpmiddelen. Op de pagina met links zijn onder CSS → Online uitproberen, code genereren, en dergelijke link naar online-editors voor clip-path te vinden.

In Firefox is in de ontwikkelgereedschappen een uitermate handige editor voor clip-path en shape-outside ingebouwd. Als je een element met clip-path of shape-outside selecteert en op de veelhoek rechts klikt, worden bij dat element de hoekpunten zichtbaar. Die punten kun je vervolgens verslepen, waarbij het uiterlijk van het element en de bijbehorende css mee veranderen. Als je dubbelklikt op een lijn van de editor, verschijnt een nieuw hoekpunt. En als je op 'n bestaand punt dubbelklikt, verdwijnt dit. Echt ongelooflijk handig.

Die pijlen zijn als volgt ontstaan. Gewoon lukraak beginnen had weinig zin. Ook niet met de editor in Firefox, want je moet íéts van 'n begin hebben. Als je zomaar begint met het maken van 'n pijl, heb je grote kans dat er 'n tulpenbol of 'n knolraap blijkt te verschijnen. Of zoiets.

Om te beginnen is 'n online-editor 'n basisvorm uitgezocht, die enigszins op een pijl leek. Die was vervolgens redelijk overzichtelijk goed te krijgen met de editor in Firefox. Het handige daarvan is, dat je gelijk op de pagina zelf de veranderingen ziet.

Die editor in Firefox levert echter geen mooie 25% op, maar 24,87%. Of zoiets. Dus daarna zijn de percentages nog handmatig op elkaar afgestemd. Dat is redelijk simpel te doen.

shape-outside (bij de tweede pijl) was daarna relatief makkelijk: dezelfde maten als bij clip-path, maar dan om de tekst de buitenkant van de pijl te laten volgen. Die mate zijn in Firefox iets aangepast, en later nog handmatig, om 'n beetje afstand tussen de pijl en de tekst te krijgen.

width: 70vw;

Breedte.

De eenheid vw is gebaseerd op de breedte van het venster van de browser. 1 vw is 1% van de breedte van het venster, en 70 vw is 70% van de breedte. De <div> met de pijl wordt hierdoor nooit breder dan 70% van de breedte van het venster, ongeacht de breedte van het venster.

En omdat de belangrijkste maten van de pijl en de daarin zittende tekst allemaal in de eenheid vw zijn opgegeven, blijven tekst en pijl in de juiste verhouding in alle browservensters, van smartphone tot patser-tv.

Overigens is dit voor de breedte van de <div> nog niet eens zo belangrijk. Zonder opgegeven breedte vult de pijl gewoon de volle breedte van het browservenster (of van de ouder van de <div>, als die er is.) De gelijk hieronder opgegeven lettergrootte en regelhoogte zijn voor de juiste verhouding veel belangrijker.

font-size: 5vw;

Lettergrootte. Omdat de lettergrootte is opgeven in vw, verandert deze – net als de hele pijl waarin de tekst staat – mee met de breedte van het browservenster. Meer daarover staat gelijk hierboven bij width: 70vw;.

line-height: 14vw;.

Regelhoogte. Omdat de regelhoogte is opgeven in vw, verandert deze – net als de hele pijl waarin de tekst staat – mee met de breedte van het browservenster. Meer daarover staat iets hierboven bij width: 70vw;.

Omdat voor de <div> geen gewone hoogte is opgeven, is de regelhoogte gelijk de hoogte van de <div>, en daarmee van de pijl.

Tekst wordt automatisch halverwege de regelhoogte neergezet. Hierdoor staat de tekst altijd horizontaal gecentreerd binnen de <div>, en daarmee binnen de pijl.

text-align: center; Tekst staat helemaal links in de pijl.

Tekst horizontaal centreren. Als dat niet gebeurt, wordt de tekst gewoon links in de <div> gezet. Het deel dat buiten de met clip-path opgegeven polygoon valt, zou dan ook gewoon worden verborgen, zoals op de afbeelding is te zien.

margin: 20px auto 60px;

Marge. Omdat voor links niets is opgegeven, krijgt links automatisch dezelfde waarde als rechts. Hier staat dus eigenlijk 0 auto 60px auto in de volgorde boven – rechts – onder – links.

Aan de bovenkant een kleine afstand tot de bovenkant van het browservenster.

Aan de onderkant een marge van 60 px. De tekst bij de onderste pijl wordt verderop bij p een eind naar boven verplaatst. De marge aan de onderkant voorkomt dat de tekst over de bovenste pijl komt te staan, verder heeft die geen enkel nut.

Links en rechts auto, wat hier hetzelfde betekent als evenveel. Hierdoor staat de <div>, en daarmee de erin zittende pijl en tekst, altijd in het midden van z'n ouder. Die ouder is hier het blok-element <main>. Een blok-element wordt normaal genomen even breed als z'n ouder. De ouder van <main> is <body>, ook weer een blok-element. <body> wordt daarom normaal genomen even breed als z'n ouder <html>. Omdat <html> het buitenste element is, wordt dit normaal genomen even breed als het venster van de browser.

Uiteindelijk staat de <div> met de bovenste pijl hierdoor altijd horizontaal gecentreerd binnen het browservenster, ongeacht de breedte van het venster.

#font

Het element met id="font". De <div> met de onderste pijl.

Bij dit element zijn de belangrijkste maten in em en rem opgegeven. Dit element, en daarmee de erin zittende pijl en tekst, past zich daardoor vooral aan de lettergrootte aan.

background: blue;

Blauwe achtergrond.

color: white;

Witte voorgrondkleur. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

-webkit-clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%); clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%);

Dit is de regel die het uiterlijk van de pijl oplevert. Deze regel is precies hetzelfde als die bij de eerste pijl. Een uitgebreide beschrijving staat bij -webkit-clip-path bij de eerste pijl.

(Dat de pijl andere verhoudingen heeft, komt doordat de maten in procenten zijn opgegeven. Deze pijl heeft een andere breedte en hoogte dan de bovenste pijl, en dat levert dus andere hoekpunten op.)

shape-outside: polygon(45% 24%, 100% 24%, 89% 50%, 100% 75%, 45% 75%);

shape-outside getoond in de in Firefox ingebouwde editor.

shape-outside werkt ongeveer hetzelfde als het hier gelijk boven staande clip-path. Alleen regelt shape-outside wat er búíten de het element gebeurt, hoe andere elementen gedeeltelijk over de <div> met de pijl komen te staan.

De hoekpunten worden op precies dezelfde manier als bij clip-path opgegeven. Alleen zijn hier geen acht, maar slechts vijf hoekpunten nodig, omdat de pijlpunt links ontbreekt.

Verder zijn de maten in de editor van Firefox iets aangepast ten opzichte van die van clip-path om wat afstand te krijgen tussen de pijl en de tekst.

De kleine afstand tussen pijl en tekst aan de rechterkant van de pijl is gekregen met behulp van de iets hieronder opgegeven marge rechts. Je kunt bij de hoekpunten geen coördinaten opgeven die buiten de <div> vallen. Als dat wel zou kunnen, had je in plaats van 100% (helemaal rechts) 103% of zo op kunnen geven (iets van de rechterkant van de pijl af). Maar een marge werkt net zo goed.

Een uitgebreider verhaal over de editor in Firefox staat bij staat bij bij -webkit-clip-path.

width: 40rem;

Breedte.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt. De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

max-width: 40vw; Pijl is te breed voor smal venster.

Hier gelijk boven is een breedte van 40 rem aan de <div> gegeven. In smallere browservensters wordt de pijl daardoor breder dan het venster, zoals op de afbeelding links is te zien.

Daarom wordt hier een maximale breedte van 40 vw opgegeven. Dat levert de afbeelding rechts op, waarin de pijl nog wel binnen de tekst (en het browservenster) passen. (Door het gebrek aan ruimte staat in browservensters smaller dan ongeveer 400 px de pijlpunt tegen de tekst aan.)

De eenheid vw is gebaseerd op de breedte van het venster van de browser. 1 vw is 1% van de breedte van het venster, en 40 vw is 40% van de breedte. De <div> met de pijl wordt hierdoor nooit breder dan 40% van de breedte van het venster, ongeacht de breedte van het venster.

height: 11.3rem;

Hoogte.

Als eenheid wordt dezelfde eenheid gebruikt als voor de breedte: rem. Hierdoor blijft bij een andere lettergrootte de verhouding tussen lengte en breedte van de <div> hetzelfde, en daarmee ook van de in de <div> zittende pijl.

Waarom deze vreemde waarde? Die blijkt in verschillende browsers, die de tekst allemaal net weer iets anders weergeven, het beste resultaat op te leveren.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

max-height: 20vw; Pijl is veel te hoog.

Hier gelijk boven is een hoogte van 11,3 rem aan de <div> gegeven. Dat is in smalle browservensters veel te veel, zoals op de afbeelding is te zien. Daarom wordt hier een maximumhoogte in vw opgegeven.

De eenheid vw is gebaseerd op de breedte van het venster van de browser. 1 vw is 1% van de breedte van het venster, en 20 vw is 20% van de breedte. De <div> met de pijl wordt hierdoor nooit hoger dan 20% van de breedte van het venster, ongeacht de breedte van het venster.

float: left;

De <div> naar links floaten, omdat anders de <p> met de kleine tekst gewoon onder de <div> met de pijl komt te staan.

font-size: 2rem; font-size: min(max(0.5rem, 4vw), 60px);

Lettergrootte.

De eerste regel font-size: 2rem; is voor Edge op Android. Die browser gebruikt een tamelijk oude weergave-machine, die min() en max() niet ondersteunt. Omdat Edge min() en max() in de tweede regel niet ondersteunt, wordt die hele regel gewoon genegeerd en gebruikt Edge de 2 rem uit de eerste regel. Het resultaat is iets minder netjes, maar alle tekst is goed leesbaar. En zodra Edge wordt bijgewerkt, zal ook deze browser de tweede waarde gebruiken.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

Alle andere browsers kunnen wel met min() en max() overweg. Die browsers negeren de eerste regel, omdat altijd de laatst opgegeven waarde bij een eigenschap 'wint'. Deze browsers gebruiken als waarde min(max(0.5rem, 4vw), 60px).

Deze waarde ziet er wat ingewikkeld uit, maar in stukjes hakken helpt weer.

De functie min() heeft twee waarden gescheiden door een komma. De kleinste waarde van die twee wordt gebruikt.

De functie max() werkt precies hetzelfde, maar gebruikt juist de grootste waarde van de twee.

Hier staan drie waarden: 0.5rem, 4vw en 60px met drie verschillende eenheden. Eenheden worden door de browser altijd omgerekend naar px, want je kunt ze anders niet vergelijken. Als je in het ontwikkelgereedschap van de browser bij 'Berekend' of 'Computed', of hoe het in de betreffende browser ook heet, kijkt, zie je daar alle breedtes, hoogtes, lettergroottes, enzovoort in px staan, ongeacht welke eenheid je zelf in de css hebt gebruikt.

Bij een standaardlettergrootte is 1 rem 16 px. De eerste waarde 0,5 x 1 rem = 8 px.

Laten we even uitgaan van een vensterbreedte van 1000 px, want dat rekent lekker makkelijk. 1 vw is 1% van de breedte van het venster. Bij een breedte van 1000 px is dat 10 px. 4 vw is dan 4 x 10 px = 40 px.

En de laatste waarde 60 px mag gewoon lekker zichzelf blijven.

Bij een standaardlettergrootte in een browservenster met een breedte van 1000 px kun je min(max(0.5rem , 4vw), 60px) dus vervangen door min(max(8px, 40px), 60px). Wat er al iets minder griezelig uitziet.

Er zijn hier twee functies: min() en max(). Net als bij gewoon rekenen wordt degene tussen haakjes het eerst uitgevoerd: max(). Van 8 px en 40 px is 40 px het grootste, dus max(8px, 40px) levert 40 px op. Je kunt max(8px, 40px) dus vervangen door 40px, waarmee het geheel min(40px, 60px) wordt. Gelukkig wordt het hier, anders dan bij de kabinetten Rutte, steeds minder griezelig.

Van min(40px, 60px) wordt de kleinste waarde gebruikt: 40 px. Bij een standaardlettergrootte in een browservenster met een breedte van 1000 px is de lettergrootte dus 40 px. En dat is ook precies de lettergrootte die Firefox bij 'Berekend' laat zien.

(Toevallig laat Firefox precies 40 px zien. Dat heeft vast te maken met de mooie afgeronde getallen. Veel vaker zie je iets als 64.7836230783px. Wat met afronden te maken heeft. In andere browsers zie je ook dit soort fantastische getallen.)

Als het browservenster 2560 px breed is en de lettergrootte 200% (32 px), wordt min(max(0.5rem, 4vw), 60px) omgerekend naar min(max(16px, 102.4px), 60px). Eerst levert max() weer de grootste waarde op: 102.4px (4% van 2560 px).

Je hebt dan min(102.4px, 60px). Uiteindelijk wordt de lettergrootte dan 60 px. Dat is groot zat, en bij een grotere letter zou de tekst ook (gedeeltelijk) buiten de pijl komen te staan, want de grootte van de pijl is ook afhankelijk van de lettergrootte.

Als je wat masochistisch bent aangelegd en je hebt op een tablet met een browservenster van 780 px breed een lettergrootte van 50%, wordt het: min(max(4px, 31.2px), 60px). Dat wordt opgelost tot min(31.2px, 60px), wat uiteindelijk resulteert in 31,2 px. Ondanks die lettergrootte van 50%, blijft de tekst in de pijl dus toch tamelijk groot.

Ten slotte de berekening voor een smartphone met een browservenster van 320 px breed en normale lettergrootte: min(max(8px, 12.8px), 60px). Dat wordt omgezet naar min(12.8px, 60px), met als uiteindelijke lettergrootte 12, 8 px. En kleiner zal het nooit worden, want in dit geval kan max(0.5rem, 4vw) nooit minder dan 4% van de breedte van het venster, 12,8 px, opleveren. En kan de uiteindelijke waarde dus ook nooit minder dan 12,8 px worden.

line-height: 11.3rem; line-height: min(max(5em, 5vw), 11.3rem);

De uitgebreide beschrijving hiervan staat gelijk hierboven bij font-size: 2rem;. Alleen geldt dit niet voor de lettergrootte, maar voor de regelhoogte. Hieronder staat alleen een korte samenvatting.

Als de regelhoogte niet zou worden aangepast aan de lettergrootte, zou de tekst in de pijl (veel) te hoog of te laag komen te staan.

De eerste regel line-height: 11.3rem; is weer voor Edge op Android, die min() en max() nog niet ondersteunt. De tweede regel wordt door alle andere browsers gebruikt.

De browser rekent alle eenheden eerst om naar px, om ze te kunnen vergelijken. Vervolgens kijkt max() eerst wat het grootste is: 5 em of 5 vw. Ten slotte kijkt min() wat het kleinste is: de door max() gevonden waarde, of 11, 3 rem. De kleinste van die twee wordt uiteindelijk gebruikt.

Hiermee worden een minimale en maximale regelhoogte opgegeven, die ongeveer even hoog is (en mee verandert met) de hoogte van de <div>. Omdat tekst automatisch halverwege de regelhoogte wordt neergezet, staat de tekst daardoor altijd verticaal gecentreerd binnen de pijl, ongeacht de hoogte van de pijl.

text-align: center; Tekst in pijl staat te veel naar links.

Tekst horizontaal centreren.

De <div> ziet er weliswaar uit als een pijl, maar het is feitelijk nog steeds een gewone rechthoek. Als je er tekst in zet, komt die gewoon links te staan, zoals op de afbeelding is te zien. Waardoor de punt van de pijl dus een deel van de tekst afkapt, want alles buiten de eerder bij shape-outside() opgegeven grens wordt meedogenloos doorzichtig gemaakt.

margin: 0 5px 0 30px; Jiste marge, geen marge en grote marge tussen pijl en tekst.

Boven en onder geen marge. Links een marge van 30 px voor wat afstand tussen de <div> met de pijl en het venster van de browser.

Rechts een marge van 5 px, die een wat aparte uitwerking heeft.

Op de bovenste afbeelding is de marge van 5 px rechts aanwezig: de kleine tekst staat iets van de achterkant van de pijl af.

Op de middelste afbeelding is de marge rechts weggehaald: de tekst staat volledig tegen de pijl aan.

De tekst volgt de omtrek van de pijl met behulp van shape-outside(). Als je als horizontale afstand 100% opgeeft, komt de tekst op 100% vanaf links te staan, dus helemaal rechts. Zou je bijvoorbeeld 103% opgeven, dan komt de tekst 3% rechts van de <div> met de pijl te staan en heb je wat afstand tussen tekst en pijl.

Dat kan echter niet: je kunt bij shape-outside() geen waarden opgeven, die buiten het element vallen. Oftewel: de kleine tekst in de <p> komt rechts tegen de pijl aan te staan, zonder enige afstand. Dat wordt voorkomen door die marge rechts van 5px.

Omdat met zulke kleine maten wat lastig is te zien, wat er nou eigenlijk gebeurt, is op de onderste afbeelding een marge rechts van 100 px gegeven: margin: 0 100px 0 30px;.

p

Alle <p>'s. Dat is er hier maar één: de <p> met de kleine tekst.

background: white;

Witte achtergrond.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

Dit is ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

width: 30rem;

Breedte.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px breedte van de <p> niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

Omdat ook de breedte van de <div> met de pijl in de eenheid rem is opgegeven, blijft altijd een deel van de tekst rechts van de pijl staan, ongeacht breedte van <div> en <p>.

max-width: 50vw;

Hier gelijk boven is een breedte van 30 rem opgegeven. Dit is voor kleinere browservensters te breed, een deel van de tekst zou daardoor buiten het venster komen te staan. Alleen door horizontaal te scrollen zou je die tekst kunnen lezen. Daarom wordt hier een maximumbreedte opgegeven.

De eenheid vw is gebaseerd op de breedte van het venster van de browser. 1 vw is 1% van de breedte van het venster, en 50 vw is 50% van de breedte. De <p> met de kleine tekst wordt hierdoor nooit breder dan 50% van de breedte van het venster, ongeacht de breedte van het venster.

font-size: 0.6em;

Hele kleine letter. Veel te klein om goed leesbaar te zijn. Dat is alleen gedaan om de werking van shape-outside beter zichtbaar te maken. Zulke kleine letters zie je wel vaker, maar dat zou berecht moeten worden als misdaden tegen de oogheid.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

line-height: 0.9em;

Regelhoogte. Een normale regelhoogte is ongeveer 1,2 em, dus ook dit is veel en veel te weinig. Maar ook dit is weer om de werking van shape-outside beter te laten zien.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px de regelhoogte niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

margin: -3.3rem 0 0 20vw; Tekst staat te laag ten opzichte van de pijl.

Aan de bovenkant een negatieve marge van 3,3 rem, zodat de hele <p> naar boven wordt verplaatst. Met deze waarde komt ongeveer de helft van de tekst boven de pijl te staan, en de helft eronder. Zonder negatieve marge komt de <p> niet hoger dan de bovenkant van de <div> met de pijl. Dat is wat op de afbeelding gebeurt: daar is de marge aan de bovenkant weggehaald.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px de hoogte van de marge niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid wordt gebruikt. Hierdoor wordt de ruimte voor tekst boven de pijl bij een grotere letter ook groter, zodat er altijd redelijk wat tekst boven de pijl blijft staan.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

Rechts en onder geen marge.

Links een marge van 20 vw.

De eenheid vw is gebaseerd op de breedte van het venster van de browser. 1 vw is 1% van de breedte van het venster, en 20 vw is 20% van de breedte. Hierdoor blijft de pijl verhoudingsgewijs in elke vensterbreedte ongeveer evenveel buiten de tekst uitsteken (behalve in heel smalle vensters, daar staat de punt van de pijl tegen de tekst aan, want daar is stomweg te weinig ruimte).

border: black solid 1px;

Zwart randje.

padding: 5px;

Kleine afstand tussen omtrek van en tekst in de <p>.

css voor vensters maximaal 760 px breed

@media screen and (max-width: 760px)

De css die binnen deze media query staat, geldt alleen voor browservensters die maximaal 760 px breed zijn. In deze smallere vensters worden tekst en regelhoogte van de tekst in de <div> met de pijl aangepast. Dit is alleen nodig voor Edge op Android, omdat die min() en max() nog niet ondersteunt.

@media: geeft aan dat het om css gaat die alleen van toepassing is, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Al langer bestond de mogelijkheid om met behulp van zo'n @media-regel css voor bijvoorbeeld printers op te geven. css3 heeft dat uitgebreid tot bepaalde fysieke eigenschappen, zoals de breedte en hoogte van het venster van de browser.

screen: deze regel geldt alleen voor schermweergave.

and: er komt nog een voorwaarde, waaraan moet worden voldaan.

(max-width: 760px): het venster van de browser mag maximaal 760 px breed zijn. Is het venster breder, dan wordt de css die binnen deze media-regel staat genegeerd.

Gelijk na deze regel komt een { te staan, en aan het einde van de css die binnen deze query valt een bijbehorende afsluitende }. Die zijn in de regel hierboven weggevallen, maar het geheel ziet er zo uit:

@media screen and (max-width: 760px) { body {color: silver;} (...) rest van de css voor deze @media-regel (...) footer {color: gold;} }

Voor de eerste css binnen deze media-regel staat dus een extra {, en aan het eind staat een extra }.

Als je nou 'n mobieltje hebt met een resolutie van – ik roep maar wat – 1024 x 768 px, dan geldt deze media query mogelijk toch voor dat mobieltje. Terwijl dat toch echt meer dan 760 px breed is. Een vuig complot van gewetenloze multinationals? Voordat je je gaat beklagen bij Radar, zou ik eerst even verder lezen.

Steeds meer mobiele apparaten, maar ook steeds meer gewone beeldschermen, hebben een hogere resolutiedichtheid. Dat wil zeggen dat ze kleinere pixels hebben, die dichter bij elkaar staan. Daardoor zijn foto's, tekst, en dergelijke veel scherper weer te geven. Hoe kleiner de puntjes (de pixels) zijn, waaruit een afbeelding is opgebouwd, hoe duidelijker het wordt.

Er ontstaat alleen één probleem: als je de pixels twee keer zo klein maakt, wordt ook wat je ziet twee keer zo klein. En inmiddels zijn er al apparaten met pixels die meer dan vier keer zo klein zijn. Een lijntje van 1 px breed zou op die apparaten minder dan 'n kwart van de oorspronkelijke breedte krijgen en vrijwel onzichtbaar zijn. Een normale foto zou in een thumbnail veranderen. Kolommen zouden heel smal worden. Tekst zou onleesbaar klein worden. Allemaal fantastisch scherp, maar je hebt 'n vergrootglas nodig om 't te kunnen zien.

Om dit te voorkomen wordt een verschil gemaakt tussen css-pixels en schermpixels (in het Engels 'device-pixels'). De css-pixels zijn gebaseerd op de – tot voor kort – normale beeldschermen van de desktop. 1 css-pixel is op zo'n beeldscherm 1 pixel. Het aantal schermpixels is het werkelijk op het apparaat aanwezige aantal pixels (dat is het aantal pixels, waarvoor je hebt betaald).

Dat eerder genoemde mobieltje van 1024 x 768 px heeft wel degelijk meer dan 760 px in de breedte. Maar die zitten dichter bij elkaar. Op een gewoon beeldscherm zitten 96 pixels per inch, wat wordt uitgedrukt met de eenheid ppi ('pixels per inch'). (Vaak wordt foutief de eenheid dpi ('dots per inch') gebruikt. Die eenheid is voor printers.) Als dat mobieltje een resolutie van 192 ppi heeft, 192 pixels per inch, zijn de pixels ervan twee keer zo klein als op een origineel beeldscherm. Er zijn per inch twee keer zoveel schermpixels aanwezig.

Om nu te voorkomen dat alles op dat mobieltje twee keer zo klein wordt, geeft het mobieltje niet het echte aantal schermpixels (1024 x 768), maar een lager aantal css-pixels door bij een media query. De 192 ppi van het mobieltje is twee keer zo veel als de 96 ppi van een normaal beeldscherm. Het aantal css-pixels is dan het aantal schermpixels gedeeld door 2. 1024 x 768 gedeeld door 2 is 512 x 384 px. Het aantal css-pixels is 512 x 384 px en zit daarmee dus ruim onder de 760 px van deze media query.

Door deze truc is een lijn van 1 px breed op een normaal beeldscherm ook op het mobieltje nog steeds 1 px breed, alleen wordt die ene (css-)pixel opgebouwd uit twee schermpixels (feitelijk vier, want het verhaal geldt voor breedte én hoogte). De dikte van het lijntje is hetzelfde, maar het is veel fijner opgebouwd. Bij lijntjes is dat verschil bijvoorbeeld in bochten goed te zien.

Hetzelfde verhaal geldt voor hogere resoluties, Een tablet met een breedte van 4096 schermpixels en een ppi van 384 (vier keer de originele dichtheid) geeft 4096 gedeeld door 4 = 1024 css-pixel door. Het lijntje van 1 px breedte op de originele monitor is nog steeds 1 css-pixel breed op de tablet, maar die ene css-pixel is nu opgebouwd uit zestien schermpixel.

(Overigens kun je met behulp van media query's ook testen op de resolutie met gebruik van het sleutelwoord 'resolution'. Apple gebruikt het niet-standaard 'device-pixel-ratio', maar het idee is hetzelfde. Dit kan bijvoorbeeld handig zijn om te bepalen, hoe groot een foto moet zijn.)

Kort samengevat: omdat niet het aantal schermpixels (waarvoor je hebt betaald), maar het aantal css-pixels (de door de ontwerper bedoelde afmeting) wordt doorgegeven, wordt voorkomen dat een hogeresolutiescherm onleesbaar klein wordt.

#font

Deze selector werkt alleen in browservensters minimaal 760 px breed. Voor andere vensters is de uitleg hieronder niet van belang.

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat. (Alleen wat binnen deze media query geldig is, wordt binnen dit blokje herhaald.)

#font {background: blue; color: white; -webkit-clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%); clip-path: polygon(100% 25%, 90% 50%, 100% 75%, 25% 75%, 25% 100%, 0 50%, 25% 0, 25% 25%); shape-outside: polygon(25.5% 3px, 25.5% 24.32%, 100% 24.2%, 90% 50%, 100% 76%, 25.5% 76%, 26% 100%); width: 40rem; max-width: 40vw; height: 11.3rem; max-height: 20vw; float: left; font-size: 2rem; font-size: min(max(0.5rem, 4vw), 60px); line-height: 11.3rem; line-height: min(max(5em, 5vw), 11.3rem); text-align: center; margin-left: 30px;}

Het element met id="font". De <div> met de onderste pijl.

font-size: 1rem; font-size: min(max(0.5rem, 4vw), 60px);

Lettergrootte.

De eerste regel font-size: 1rem; is voor Edge op Android. Die browser gebruikt een tamelijk oude weergave-machine, die min() en max() niet ondersteunt. Omdat Edge min() en max() in de tweede regel niet ondersteunt, wordt die hele regel gewoon genegeerd en gebruikt Edge de 1 rem uit de eerste regel. Het resultaat is iets minder netjes, maar alle tekst is goed leesbaar. En zodra Edge wordt bijgewerkt, zal ook deze browser de tweede waarde gebruiken.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

Alle andere browsers kunnen wel met min() en max() overweg. Die browsers negeren de eerste regel, omdat altijd de laatst opgegeven waarde bij een eigenschap 'wint'. Deze browsers gebruiken als waarde min(max(0.5rem, 4vw), 60px).

Eerder zijn bij #font precies dezelfde twee regels opgegeven, alleen was de waarde bij de eerste regel (die voor Edge op Android) daar 2 rem. Dat is een leuke lettergrootte voor bredere browservensters, maar veel te groot voor smallere vensters. Daarom wordt hier een lettergrootte van 1 rem opgegeven.

De tweede regel is precies hetzelfde als de eerdere regel bij #font. Er hoeft niets aangepast te worden, want de aanpassing aan de breedte van het browservenster en dergelijke zit al in de regel zelf. Een uitgebreide beschrijving van deze tweede regel staat bij Alle andere browsers kunnen wel...

line-height: 5em; line-height: min(max(5em, 5vw), 11.3rem);

Regelhoogte.

Voor deze twee regels geldt precies hetzelfde als gelijk hierboven voor font-size: de eerste regel is voor Edge op Android, de tweede voor alle andere browsers. Een uitgebreider verhaal staat gelijk hierboven bij font-size, alleen zijn hier de waarden iets anders, omdat het hier om de regelhoogte gaat.