Lay-out met header, twee kolommen en footer - uitleg

Skip links en inhoudsopgave

Laatst aangepast: .

Afbeelding 1: de lay-out in grotere en kleinere vensters

Korte omschrijving

De twee naast elkaar staande kolommen tussen header en footer zijn altijd even hoog. In smallere browservensters staan de twee kolommen onder elkaar. De hele pagina kan scrollen.

Header (geel)

Staat altijd bovenaan en scrolt mee met de pagina. Hoogte afhankelijk van inhoud. In browservensters smaller dan 760 px maximaal 500 px breed, in bredere vensters maximaal 1050 px breed, maar nooit breder dan het venster. Als de header smaller is dan het venster, staat de header horizontaal gecentreerd.

Linkerkolom (groen)

In browservensters minimaal 760 px breed staan de linker- en rechterkolom naast elkaar. De linkerkolom is maximaal 495 px breed. Boven, links en onder de kolom is een ruimte van 30 px, waarin de achtergrond van de ouder-<div> is te zien. De hoogte van de kolom is afhankelijk van de inhoud.

In browservensters smaller dan 760 px staat de linkerkolom niet naast, maar boven de rechterkolom. De maximale breedte van de kolom in deze smallere vensters is 500 px.

Rechterkolom (oranje)

In browservensters minimaal 760 px breed staan de linker- en rechterkolom naast elkaar. De rechterkolom is maximaal 495 px breed. Boven, rechts en onder de kolom is een ruimte van 30 px, waarin de achtergrond van de ouder-<div> is te zien. De hoogte van de kolom is afhankelijk van de inhoud.

In browservensters smaller dan 760 px staat de rechterkolom niet naast, maar onder de linkerkolom. De maximale breedte van de kolom in deze smallere vensters is 500 px.

Footer (blauw)

Staat altijd onderaan en scrolt mee met de pagina. Hoogte afhankelijk van inhoud. In browservensters smaller dan 760 px maximaal 500 px breed, in bredere vensters maximaal 1050 px breed, maar nooit breder dan het venster. Als de footer smaller is dan het venster, staat de footer horizontaal gecentreerd.

BELANGRIJK

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met twee beperkingen:

* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Deze uitleg wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

Alle code is geschreven in een afwijkende lettersoort en -kleur. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles vanwege de leesbaarheid in een gewone letter.)

Opmerkingen

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Dit voorbeeld is gemaakt op een systeem met Linux (Kubuntu). Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Komodo Edit, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
Naar site van War Child Nederland

Achterliggend idee

Eigenlijk zijn hier weinig achterliggende ideeën aanwezig, omdat het een vrij simpele lay-out is.

In browservensters smaller dan 760 px staan de twee middelste kolommen niet naast, maar onder elkaar. Helemaal bovenaan staat de header, helemaal onderaan de footer. Alle vier worden in deze vensters maximaal 500 px breed. Als het venster breder is dan 500 px, staat alles horizontaal gecentreerd. De rand rondom de twee middelste kolommen ontbreekt. De hoogte van header, kolommen en footer is afhankelijk van de inhoud. Bij voldoende inhoud kan de hele pagina worden gescrold, inclusief header en footer.

In browservensters met een breedte van minimaal 760 px staan de twee middelste kolommen niet onder, maar naast elkaar. Linker- en rechterkolom worden samen nooit breder dan 1050 px. Eigenlijk 990 px, want links en rechts van de kolommen is 30 px ruimte. Header en footer worden ook nooit breder dan 1050 px.

De hoogte van header en footer is afhankelijk van wat er in zit. Dat is ook zo bij de twee middelste kolommen, alleen zijn die altijd even hoog. Als in de linkerkolom meer aanwezig is dan in de rechterkolom, is de rechterkolom automatisch toch even hoog als de linkerkolom. En omgekeerd.

Boven, rechts, onder en links van de kolommen is 30 px ruimte vrijgelaten. In die ruimte is de achtergrond van <main>, waar de beide kolommen in zitten, te zien. Omdat de ruimte aan alle kanten even groot is, lijkt dit eerder een rand rondom de kolommen dan een achtergrond.

De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-

Voordat een nieuwe css-eigenschap wordt ingevoerd, is er in de regel een experimentele fase. Browsers passen het dan al toe, maar met een aangepaste naam. Tijdens deze fase kunnen problemen worden opgelost en worden veldslagen uitgevochten, over hoe de standaard precies moet worden toegepast.

Als iedereen het overal over eens is en alle problemen zijn opgelost, wordt de officiële naam uit de standaard gebruikt.

De belangrijkste browsers hebben elk een eigen voorvoegsel:

Firefox: -moz-, naar de maker: Mozilla.

Op webkit gebaseerde browsers, zoals Google Chrome, Opera, Safari en Android browser: -webkit-.

(Google Chrome is van webkit overgestapt op een eigen weergave-machine: Blink. Blink gaat geen voorvoegsels gebruiken. Het is echter een aftakking van webkit, dus het zal nog wel even duren voor -webkit- hier helemaal uit is verdwenen. Ook Opera gebruikt Blink.)

Internet Explorer: -ms-, naar de maker: Microsoft.

In dit voorbeeld worden linear-gradient en display: flex; gebruikt.

Zodra de experimentele fase voorbij is, wordt het voorvoegsel weggelaten. Omdat dat moment niet bij alle browsers hetzelfde is, zet je nu ook al de officiële naam erbij. Deze wordt als laatste opgegeven. Bijvoorbeeld Android browser herkent -webkit-linear-gradient. Zodra Android browser linear-gradient gaat herkennen, zal dit -webkit-linear-gradient overrulen, omdat het er later in staat. Dat ze er beide in staan, is dus geen enkel probleem.

linear-gradient

Op dit moment moet je nog het volgende schrijven:

{-webkit-linear-gradient-: , linear-gradient: ;}

In de toekomst kun je volstaan met:

{linear-gradient: ;}

display: flex;

Op dit moment moet je nog het volgende schrijven:

{display: -webkit-flex; display: flex;}

In de toekomst kun je volstaan met:

{display: flex;}

Inmiddels is de algemene mening dat 'vendor prefixes', zoals deze voorvoegsels in het Engels heten, geen groot succes zijn. Eén van de grootste problemen: veel sitemakers gebruiken alleen de -webkit-variant. Daar kwamen ze in het verleden nog mee weg, omdat Apple op mobiel zo'n beetje 'n monopolie had. Inmiddels is dat niet meer zo, maar deze gewoonte bestaat nog steeds. Waardoor 'n site alleen in op webkit georiënteerde browsers goed is te bekijken.

Dit is zo'n groot probleem dat andere browsers soms de variant met -webkit- ook maar zijn gaan implementeren, naast de standaard. Want als 'n site het niet goed doet in 'n bepaalde browser, krijgt in de regel niet de site maar de browser de schuld.

Voorlopig zijn we echter nog niet van deze voorvoegsels af. Als je ze gebruikt, gebruik dan álle varianten, en eindig met de variant zonder voorvoegsel, zoals die uiteindelijk ooit gebruikt gaat worden. Als je alleen de -webkit-variant gebruikt, ben je in feite 'n onbetaalde reclamemaker voor Apple.

Vanwege alle problemen met 'vendor prefixes' worden deze door steeds meer browsers niet meer gebruikt. Nieuwe, experimentele css-eigenschappen zitten inmiddels in bijvoorbeeld Firefox, Google Chrome en Safari achter een zogenaamde vlag: de gebruiker moet iets veranderen in de instellingen, waarna de eigenschap gebruikt (en getest) kan worden. Als alles werkt, zoals het hoort te werken, schakelt de browsermaker de vlag standaard in.

Semantische elementen

De meeste elementen die in html worden gebruikt, hebben een semantische betekenis. Dat wil zeggen dat je aan de gebruikte tag al (enigszins) kunt zien, wat voor soort inhoud er in het element staat. In een <h1> staat een belangrijke kop. In een <h2> staat een iets minder belangrijke kop. In een <p> staat een alinea. In een <table> staat een tabel (en geen lay-out, als het goed is!). Enz.

Door het op de goede manier gebruiken van semantische elementen, kunnen zoekmachines, schermlezers, enz. de structuur van een pagina begrijpen. De spider van een zoekmachine is redelijk te vergelijken met een blinde. Het is dus ook in je eigen belang om semantische elementen zo goed mogelijk te gebruiken. Een site die toegankelijk is voor mensen met een handicap, is in de regel ook goed te verwerken door een zoekmachine en maakt dus een grotere kans gevonden en bezocht te worden.

Als het goed is, wordt het uiterlijk van de pagina bepaald met behulp van css. Het uiterlijk staat hierdoor (vrijwel) los van de semantische inhoud van de pagina. Met behulp van css kun je een <h1> heel klein weergeven en een <h6> heel groot, terwijl schermlezers, zoekmachines, en dergelijke nog steeds weten dat de <h1> een belangrijke kop is.

Slechts enkele elementen, zoals <div> en <span>, hebben geen semantische betekenis. Daardoor zijn deze elementen uitstekend geschikt om met behulp van css het uiterlijk van de pagina aan te passen: de semantische betekenis verandert niet, maar het uiterlijk wel. Voor een schermlezer of zoekmachine verandert er (vrijwel) niets, voor de gemiddelde bezoeker krijgt het door de css een heel ander uiterlijk.

(De derde laag, naast html voor de inhoud en css voor het uiterlijk, is JavaScript. Die zorgt voor de interactie tussen site en bezoeker. De min of meer strikte scheiding tussen css en html aan de ene kant en JavaScript aan de andere kant is met de komst van css3 en html5 veel vager geworden. Je kunt nu bijvoorbeeld ook met css dingen langzaam verplaatsen en met html deels de invoer in formulieren controleren.)

Html5 heeft een aantal nieuwe elementen, die speciaal zijn bedoeld om de opbouw van een pagina aan te geven. In dit voorbeeld worden hiervan <header>, <main> en <footer> gebruikt. Alle drie gedragen zich als een gewone <div>, maar dan een <div> met een semantische betekenis. Hierdoor kunnen schermlezers, zoekmachines, en dergelijke beter zien, hoe de pagina is samengesteld.

<header>

Bedoeld om een header in te zetten.

Een <header> mag vaker op één pagina worden gebruikt. De <header> hoort altijd bij het element, waar de <header> in staat. In dit voorbeeld wordt maar één <header> gebruikt, waarvan de ouder <body> is. Die <header> is dus de <header> voor <body>, voor de hele pagina.

<main>

Hierbinnen staat de belangrijkste inhoud van de pagina (in dit voorbeeld zijn dat de middelste twee kolommen).

<footer>

Bedoeld om een footer in te zetten.

Een <footer> mag vaker op één pagina worden gebruikt. De <footer> hoort altijd bij het element, waar de <footer> in staat. In dit voorbeeld wordt maar één <footer> gebruikt, waarvan de ouder <body> is. Die <footer> is dus de <footer> voor <body>, voor de hele pagina.

Met behulp van dit soort nieuwe semantische elementen kan bijvoorbeeld een schermlezer in één keer een heel menu passeren en gelijk naar de echte inhoud gaan. Alleen hadden deze nieuwe elementen tot voor kort één probleem: ze hadden in de praktijk nog weinig nut, omdat schermlezers en dergelijke ze nog niet herkenden. Daarom werd een zogenaamde WAI-ARIA-code toegevoegd aan deze elementen. Dat is een al veel langer bestaande code, die schermlezers en dergelijke wel herkennen. Voor een <header> ziet dat er zo uit:

<header role="banner">

en voor <main>:

<main role="main">

Inmiddels is dit behoorlijk veranderd. Het advies is nu om deze speciale toevoeging niet meer te gebruiken, omdat de meeste schermlezers en dergelijke dit soort nieuwe elementen inmiddels herkennen.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

Het eerste deel van deze tekst is voor alle voorbeelden hetzelfde. Eventueel specifiek voor dit voorbeeld geldende dingen staan verderop onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Toegankelijkheid (in het Engels 'accessibility') is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een schermlezer gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje dat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Specifiek voor dit voorbeeld

Voor dit voorbeeld is, wat betreft toegankelijkheid, geen enkele aanpassing nodig. Schermlezers lezen de tekst gewoon voor in de volgorde, zoals die in de html staat. Lynx en WebbIE zetten de tekst in die volgorde op het scherm.

Getest in

Laatst gecontroleerd op 2 november 2016

Onder dit kopje staat alleen maar, hoe en waarin is getest. Eventuele problemen, ook die met betrekking tot zoomen en lettergroottes, staan hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen). Het is belangrijk dat deel te lezen, want uit een test kan ook prima blijken dat iets totaal niet werkt!

Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Dit voorbeeld is getest op de volgende systemen:

Er is op de aan het begin van dit hoofdstukje genoemde controledatum getest in de meest recente versie van de browser, die op het betreffende besturingssysteem kon draaien. Het aantal geteste browsers en systemen is al tamelijk fors, en als ook nog rekening gehouden moet worden met (zwaar) verouderde browsers, is het gewoon niet meer te doen. Surfen met een verouderde browser is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken.

In resoluties groter dan 800x600 is ook in- en uitzoomen en – voor zover de browser dat kan – een kleinere en grotere letter getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan 200%.

Er is getest met behulp van muis en toetsenbord, behalve op de iPad, Android, Windows Phone en Windows 10 Mobile, waar een touchscreen is gebruikt. Op Windows 8.1 en 10 is getest met een touchscreen, met een combinatie van toetsenbord en touchpad, en met een combinatie van toetsenbord en muis.

Als dat relevant is, is op de desktop ook getest, als JavaScript uitstaat. Eventuele problemen staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld. (Op iOS, Android, Windows Phone en Windows 10 Mobile is niet getest zonder JavaScript, omdat je JavaScript in een toenemend aantal mobiele browsers niet uit kunt zetten. Bovendien is een mobiel apparaat zonder JavaScript niet veel meer dan een duur en groot uitgevallen horloge.)

Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, NVDA, TalkBack, VoiceOver en ChromeVox.

Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. Er is getest op Linux.

WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Er is getest op Windows 7.

NVDA is een schermlezer, zoals die door blinden wordt gebruikt. Er is getest in combinatie met Firefox op Windows 7 en Firefox op Windows 10.

TalkBack is een in Android ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Chrome.

VoiceOver is een in iOS en OS X ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Safari op iOS en OS X.

ChromeVox is een schermlezer in de vorm van een extensie bij Google Chrome. Er is getest op een systeem met Kubuntu Linux.

Als het voorbeeld in deze programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Alleen op de hierboven genoemde systemen en browsers is getest. Er is dus niet getest op bijvoorbeeld 'n Blackberry. De kans is (heel erg) groot dat dit voorbeeld niet (volledig) werkt op niet-geteste systemen en apparaten. Om het wel (volledig) werkend te krijgen, zul je vaak (kleine) wijzigingen en/of (kleine) aanvullingen moeten aanbrengen, bijvoorbeeld met JavaScript.

Er is ook geen enkele garantie dat iets werkt in een andere tablet of smartphone dan hierboven genoemd, omdat fabrikanten in principe de software kunnen veranderen. Dit is anders dan op de desktop, waar browsers altijd (vrijwel) hetzelfde werken, zelfs op verschillende besturingssystemen. Iets wat in Android browser werkt, zal in de regel overal werken in die browser, maar een garantie is er niet. De enige garantie is het daadwerkelijk testen op een fysiek apparaat. En aangezien er duizenden mobiele apparaten zijn, is daar eigenlijk geen beginnen aan.

De html is gevalideerd met de validator van w3c, de css ook. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen (en oplossingen) vermeld.

Nieuwe browsers worden pas getest, als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders 'n redelijke kans is dat je tegen 'n bug zit te vechten, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kunnen niet worden beantwoord, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)

Bekende problemen (en oplossingen)

Waarop en hoe is getest, kun je gelijk hierboven vinden bij Getest in.

Als je hieronder geen oplossing vindt voor een probleem dat met dit voorbeeld te maken heeft, kun je op het forum proberen een oplossing te vinden voor je probleem. Om forumspam te voorkomen, moet je je helaas wel registreren, voordat je op het forum een probleem kunt aankaarten.

Beetje saai, maar er zijn geen bekende problemen.

Wijzigingen

Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.

:

Nieuw opgenomen.

Inhoud van de download en licenties

De inhoud van deze download kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Sommige onderdelen die van 'n andere site of zo afkomstig zijn, vallen mogelijk onder een of andere licentie. Dat is hieronder bij het betreffende onderdeel te vinden.

* Je gebruikt het materiaal uit deze download volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte code en dergelijke zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal uit deze download ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat voorbeeld, uitleg, en dergelijke afkomstig zijn van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

lay-out-002-dl.html: de pagina met het voorbeeld.

lay-out-002.pdf: de uitleg (aangepast aan de inhoud van de download).

lay-out-002-inhoud-download-en-licenties.txt: een kopie van de tekst onder dit kopje (Inhoud van de download en licenties).

002-css-dl:

lay-out-002-dl.css: stylesheet voor lay-out-002-dl.html.

HTML

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

In de html hieronder wordt alleen de html besproken, waarover iets meer is te vertellen. Een <h1> bijvoorbeeld wordt in de regel niet genoemd, omdat daarover weinig interessants valt te melden. (Als bijvoorbeeld het uiterlijk van de <h1> wordt aangepast met behulp van css, staat dat verderop bij de bespreking van de css.)

Zaken als een doctype en charset hebben soms wat voor veel mensen onbekende effecten, dus daarover wordt hieronder wel een en ander geschreven.

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

<!DOCTYPE html>

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de eventuele url, anders werkt het niet goed.

Het hier gebruikte doctype is dat van html5. Dit kan zonder enig probleem worden gebruikt: het werkt zelfs in Internet Explorer 6.

<html lang="nl">

De toevoeging lang="nl" bij <html> geeft aan dat de pagina in het Nederlands is. De taal is van belang voor schermlezers, automatisch afbreken, automatisch genereren van aanhalingstekens, juist gebruik van decimale punt of komma, en dergelijke.

<meta charset="utf-8">

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven.

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code, dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de head, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

In html5 hoeft deze regel niet langer te zijn, dan wat hier staat.

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Mobiele apparaten variëren enorm in breedte. En dat is een probleem. Sites waren, in ieder geval tot voor kort, gemaakt voor desktopbrowsers. En die hebben, in vergelijking met bijvoorbeeld een smartphone, heel brede browservensters. Hoe moet je op 'n smartphone een pagina weergeven, die is gemaakt voor de breedte van een desktop? Je kunt natuurlijk wachten tot álle sites zijn omgebouwd voor smartphones, tablets, enz., maar dan moet je waarschijnlijk heel erg lang wachten.

Mobiele browsers gokken erop dat een pagina een bepaalde breedte heeft. Safari voor mobiel bijvoorbeeld gaat ervan uit dat een pagina 980 px breed is. De pagina wordt vervolgens zoveel versmald dat hij binnen het venster van het apparaat past. Op een iPhone wordt de pagina dus veel smaller dan op een iPad. Vervolgens kan de gebruiker inzoomen op het deel van de pagina dat hij of zij wil zien.

Dit betekent ook dat bij het openen van de pagina de tekst meestal heel erg klein wordt weergegeven. (Meestal, want niet alle browsers en apparaten doen het op dezelfde manier.) Niet erg fraai, maar bedenk maar 'ns 'n betere oplossing voor bestaande sites.

Nieuwe sites of pagina's kunnen echter wel rekening houden met de veel kleinere vensters van mobiele apparaten. In dit voorbeeld worden in smallere vensters de twee middelste kolommen niet naast, maar onder elkaar gezet. Maar die stomme mobiele browser weet dat niet, dus die gaat ervan uit dat ook de al aangepaste pagina 980 px breed is, en verkleint die dan. Dat is ongeveer even behulpzaam als de gedienstige kelner die behulpzaam de stoel naar achteren trekt, net als jij wilt gaan zitten.

Om de door de browser aangeboden hulp vriendelijk maar beslist te weigeren, wordt deze tag gebruikt. Hiermee geef je aan dat de pagina is geoptimaliseerd voor mobiele apparaten.

Een iPad in portretstand bijvoorbeeld is 768 px breed. De kreet width=device-width zegt tegen de mobiele browser dat de breedte van de weer te geven pagina gelijk is aan de breedte van het apparaat. Voor een iPad in portretstand dus 768 px.

En dat klopt, want in smallere vensters komen de twee middelste kolommen automatisch niet naast, maar onder elkaar te staan. Er is op deze pagina niets, wat problemen kan opleveren in een smaller browservenster.

Simpeler gezegd: je zegt tegen het mobiele apparaat dat de pagina geen vaste breedte heeft, en dat het dus niet nodig is om de weergave aan te passen.

Er staat nog een tweede deel in de tag: initial-scale=1. Sommige mobiele apparaten zoomen een pagina gelijk in of uit. Ook weer in een poging behulpzaam te zijn. Ook dat is hier niet nodig, want de pagina past zich aan het apparaat aan. Er is ook een instructie om zoomen helemaal onmogelijk te maken, maar die wordt niet gebruikt. De bezoeker kan zelf nog gewoon zoomen, wat belangrijk is voor mensen die wat slechter zien.

CSS

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om de css in de stylesheet allemaal achter elkaar op één regel te zetten:

div#header-buiten {position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow;} div p {margin-left 16px; height: 120px; text-align: center;}

Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen, omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Beter is het om de css netjes in te laten springen:

              div#header-buiten {
            position: absolute;
            right: 16px;
            width: 100%;
            height: 120px;
            background: yellow;
        }

        div p {
            margin-left: 16px;
            height: 120px;
            text-align: center;
        }

Hiernaast is het heel belangrijk voldoende commentaar (uitleg) in de stylesheet te schrijven. Op dit moment weet je waarschijnlijk (hopelijk...), waarom je iets doet. Maar over vijf jaar kan dat volstrekt onduidelijk zijn. Op deze site vind je nauwelijks commentaar in de stylesheets, maar dat heeft een simpele reden: deze uitleg is in feite één groot commentaar.

Op internet zelf is het goed, als de stylesheet juist zo klein mogelijk is. Dus voor het uploaden kun je normaal genomen het beste het commentaar weer verwijderen. Veel mensen halen zelfs alles wat overbodig is weg, voordat ze de stylesheet uploaden. Inspringingen bijvoorbeeld zijn voor mensen handig, een computer heeft ze niet nodig.

Je hebt dan eigenlijk twee stylesheets. De uitgebreide versie waarin je dingen uitprobeert, verandert, enz., met commentaar, inspringingen, en dergelijke. Dat is de mensvriendelijke versie. Daarnaast is er dan een stylesheet die je op de echte site gebruikt: een gecomprimeerde versie.

Dat comprimeren kun je met de hand doen, maar er bestaan ook hulpmiddelen voor. Als je op internet zoekt naar 'css' en 'compress' of 'comprimeren', vind je tal van sites, waar je dat automatisch kunt laten doen.

(Stylesheetss op deze site zijn niet gecomprimeerd. Omdat het vaak juist om de css gaat, kunnen mensen dan zonder al te veel moeite de css bekijken.)

css voor alle vensters

/* lay-out-002-dl.css */

Om vergissingen te voorkomen is het een goede gewoonte bovenaan het stijlbestand even de naam neer te zetten. Voor je het weet, zit je anders in het verkeerde bestand te werken.

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

background: #ff9;

Achtergrondkleurtje.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Als Arial is geïnstalleerd op de machine van de bezoeker, wordt deze gebruikt, anders Helvetica. Als die ook niet wordt gevonden, wordt in ieder geval een schreefloze letter (zonder dwarsstreepjes) gebruikt.

margin: 0; padding: 0;

Slim om te doen vanwege verschillen tussen browsers.

header p, footer p

Alle paragrafen in een <header> en alle paragrafen in een <footer>.

margin: 0;

Een <p> heeft van zichzelf een marge aan boven- en onderkant. Die is hier niet welkom.

h1

Alle <h1>'s. Dat is er maar eentje: de belangrijkste kop van de pagina.

font-size: 1.5em;

Een <h1> is van zichzelf wel érg groot. Hier wordt de letter iets kleiner gemaakt.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

margin: 0;

Een <h1> heeft van zichzelf een marge aan boven- en onderkant. Die is hier niet welkom.

h2

Alle <h2>'s. De iets minder belangrijke kopjes.

font-size: 1.2em;

Ook een <h2> heeft van zichzelf een behoorlijk forse letter. Die wordt hier iets kleiner gemaakt.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

margin: 0;

Een <h2> heeft van zichzelf een marge aan boven- en onderkant. Weg ermee.

main

Alle <main>'s. Dat is er maar eentje. De belangrijkste inhoud van de pagina staat erin: de middelste twee kolommen.

display: block;

Oudere browsers kennen <main> niet. Een onbekend element wordt standaard als een inline-element weergegeven. Dit corrigeert dat voor oudere browsers.

box-sizing: border-box;

Normaal genomen worden marge, border en padding bij de breedte opgeteld. Dat komt hier onhandig uit, omdat de belangrijkste elementen even breed moeten worden, maar een andere border en padding hebben.

Door deze regel worden border en padding niet bij de breedte opgeteld, maar komen ze binnen de breedte te staan.

width: 500px;

500 px breed.

max-width: 100%;

Hierboven is een breedte van 500 px aan <main> gegeven. In browservensters smaller dan 500 px zou daardoor horizontaal moeten worden gescrold. Door deze regel wordt dit voorkomen.

Een breedte in procenten is altijd ten opzichte van de ouder van het element. De ouder van <main> is hier <body>, een blok-element. Een blok-element wordt normaal genomen automatisch even breed als z'n ouder. De ouder van <body> is <html>. Omdat <html> het buitenste element is, wordt dit normaal genomen even breed als het venster van de browser. Uiteindelijk wordt <main> hierdoor ook nooit breder dan het venster.

Eigenlijk gaat het helemaal niet om <main>, maar om de daarin zittende div#links en div#rechts, de twee middelste kolommen. Een <div> is een blok-element en wordt daarom normaal genomen automatisch even breed als z'n ouder. Je zou deze breedte en maximumbreedte ook aan de twee afzonderlijke <div>'s kunnen geven, maar als je het aan <main> geeft, bereik je beide <div>'s in één keer, omdat ze even breed worden als <main>. Dat spaart css uit.

margin: 0 auto;

Omdat voor onder en links niets is opgegeven, krijgen die automatisch dezelfde waarde als boven en rechts. Hier staat dus eigenlijk 0 auto 0 auto in de volgorde boven – rechts – onder – links. Boven en onder geen marge, links en rechts auto wat hier hetzelfde betekent als evenveel. <main> staat hierdoor altijd horizontaal gecentreerd binnen het venster van de browser, ongeacht hoe breed dit venster is. (Omdat <main> 500 px breed is, zie je hier pas iets van in browservensters die meer dan 500 px breed zijn.)

Deze manier van horizontaal centreren van een blok-element werkt alleen, als het te centreren element een breedte heeft.

border: black solid;

Zwart randje. De breedte wordt gelijk hieronder opgegeven.

border-width: 0 1px;

Kleur en stijl van de border zijn gelijk hierboven al opgegeven.

Omdat voor onder en links geen waarde is opgegeven, krijgen onder en links dezelfde waarde als boven en rechts. Hier staat dus eigenlijk 0 1px 0 1px in de volgorde boven – rechts – onder – links. Boven en onder geen, links en rechts wel een randje.

main p

Alle <p>'s in een <main>. In <main> zitten de twee middelste kolommen, dit geldt dus voor de <p>'s in de twee middelste kolommen.

text-indent: 10px;

Eerste regel van elke <p> 10 px laten inspringen.

Je kunt dit ook zelf regelen met een <span> of zo, maar dit is veel simpeler. Bovendien past de browser dit, bij een verandering van tekst of lettergrootte, automatisch aan.

#rechts

Het element met id="rechts". De rechter middelste kolom.

background: orange;

Oranje achtergrond. En was u het subtiele, gevoelige, fluweelzachte kleurenpalet al opgevallen?

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

Dit is ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

padding: 5px;

Wat ruimte tussen buitenkant en inhoud van de <div>.

css voor vensters minimaal 760 px breed

@media screen and (min-width: 760px)

De css die hier tot nu toe staat, geldt voor alle browservensters.

De css die binnen deze media query staat, geldt alleen voor vensters die minimaal 760 px breed zijn. In deze bredere vensters worden de twee middelste kolommen naast elkaar gezet.

@media: geeft aan dat het om css gaat die alleen van toepassing is, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Al langer bestond de mogelijkheid om met behulp van zo'n @media-regel css voor bijvoorbeeld printers op te geven. css3 heeft dat uitgebreid tot bepaalde fysieke eigenschappen, zoals de breedte en hoogte van het venster van de browser.

screen: deze regel geldt alleen voor schermweergave.

and: er komt nog een voorwaarde, waaraan moet worden voldaan.

(min-width: 760px): het venster moet minimaal 760 px breed zijn. Is het venster smaller, dan wordt de css die binnen deze media-regel staat genegeerd.

Gelijk na deze regel komt een { te staan, en aan het einde van de css die binnen deze query valt een bijbehorende afsluitende }. Die zijn in de regel hierboven weggevallen, maar het geheel ziet er zo uit:

@media screen and (min-width: 760px) { body {color: silver;} (...) rest van de css voor deze @media-regel (...) footer {color: gold;} }

Voor de eerste css binnen deze media-regel staat dus een extra {, en aan het eind staat een extra }.

Als je nou 'n mobieltje hebt met een resolutie van – ik roep maar wat – 1024 x 768 px, dan geldt deze media query toch niet voor dat mobieltje. Terwijl dat toch echt meer dan 760 px breed is. Een vuig complot van gewetenloze multinationals? Voordat je je gaat beklagen bij Radar, zou ik eerst even verder lezen.

Steeds meer mobiele apparaten, maar ook steeds meer gewone beeldschermen, hebben een hogere resolutiedichtheid. Dat wil zeggen dat ze kleinere pixels hebben, die dichter bij elkaar staan. Daardoor zijn foto's, tekst, en dergelijke veel scherper weer te geven. Hoe kleiner de puntjes (de pixels) zijn, waaruit een afbeelding is opgebouwd, hoe duidelijker het wordt.

Er ontstaat alleen één probleem: als je de pixels twee keer zo klein maakt, wordt ook wat je ziet twee keer zo klein. En inmiddels zijn er al apparaten met pixels die meer dan vier keer zo klein zijn. Een lijntje van 1 px breed zou op die apparaten minder dan 'n kwart van de oorspronkelijke breedte krijgen en vrijwel onzichtbaar zijn. Een normale foto zou in een thumbnail veranderen. Kolommen zouden heel smal worden. Tekst zou onleesbaar klein worden. Allemaal fantastisch scherp, maar je hebt 'n vergrootglas nodig om 't te kunnen zien.

Om dit te voorkomen wordt een verschil gemaakt tussen css-pixels en schermpizels (in het Engels 'device pixels'). De css-pixels zijn gebaseerd op de – tot voor kort – normale beeldschermen van de desktop. 1 css-pixel is op zo'n beeldscherm 1 pixel. Het aantal schermpixels is het werkelijk op het apparaat aanwezige aantal pixels (dat is het aantal pixels, waarvoor je hebt betaald).

Dat eerder genoemde mobieltje van 1024 x 768 px heeft wel degelijk het aantal pixels, waarvoor je hebt betaald. Maar die zitten dichter bij elkaar. Op een gewoon beeldscherm zitten 96 pixels per inch, wat wordt uitgedrukt met de eenheid dpi ('dots per inch'). Als dat mobieltje een resolutie van 192 dpi heeft, 192 pixels per inch, zijn de pixels ervan twee keer zo klein als op een origineel beeldscherm. Er zijn per inch twee keer zoveel schermpixels aanwezig.

Om nu te voorkomen dat alles op dat mobieltje twee keer zo klein wordt, geeft het mobieltje niet het echte aantal schermpixels (1024 x 768), maar een lager aantal css-pixels door bij een media query. De 192 dpi van het mobieltje is twee keer zo veel als de 96 dpi van een normaal beeldscherm. Het aantal css-pixels is dan het aantal schermpixels gedeeld door 2. 1024 x 768 gedeeld door 2 is 512 x 384 px. Het aantal css-pixels is 512 x 384 px en zit daarmee dus ruim onder de 760 px van deze media query. Je bent dus niet opgelicht, of in ieder geval niet wat betreft het aantal pixel.

Door deze truc is een lijn van 1 px breed op een normaal beeldscherm ook op het mobieltje nog steeds 1 px breed, alleen wordt die ene (css-)pixel opgebouwd uit twee schermpixels (feitelijk vier, want het verhaal geldt voor breedte én hoogte). De dikte van het lijntje is hetzelfde, maar het is veel fijner opgebouwd. Bij lijntjes is dat verschil bijvoorbeeld in bochten goed te zien.

Hetzelfde verhaal geldt voor hogere resoluties, Een tablet met een breedte van 4096 schermpixels en een dpi van 384 (vier keer de originele dichtheid) geeft 4096 gedeeld door 4 = 1024 css-pixel door. Het lijntje van 1 px breedte op de originele monitor is nog steeds 1 css-pixel breed op de tablet, maar die ene css-pixel is nu opgebouwd uit zestien schermpixel.

(Overigens kun je met behulp van media query's ook testen op de resolutie met gebruik van het sleutelwoord 'resolution'. Apple gebruikt het niet-standaard 'device-pixel-ratio', maar het idee is hetzelfde. Dit kan bijvoorbeeld handig zijn om te bepalen, hoe groot een foto moet zijn.)

Kort samengevat: omdat niet het aantal schermpixels (waarvoor je hebt betaald), maar het aantal css-pixels (de door de ontwerper bedoelde afmeting) wordt doorgegeven, wordt voorkomen dat een hogeresolutiescherm onleesbaar klein wordt.

main

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat. (Alleen wat binnen deze media query geldig is, wordt binnen dit blokje herhaald.)

main {display: block; box-sizing: border-box; width: 500px; max-width: 100%; margin: 0 auto; border: black solid; border-width: 0 1px;}

Alle <main>'s. Dat is er maar eentje. De belangrijkste inhoud van de pagina staat erin: de middelste twee kolommen.

background: #54480e;

Donkerbruine achtergrond. Deze achtergrondkleur is voor browsers die het gelijk hieronder staande linear-gradient niet kennen.

background: -webkit-linear-gradient(left, #232702 0%, #2c2e06 2%, #313304 3%, #403a08 5%, #403d0a 5%, #423c08 5%, #453f0b 6%, #4e430b 7%, #54480e 8%, #54480c 8%, #5c4e0f 9%, #5e4f0c 10%, #65540f 11%, #6f5910 12%, #735d14 13%, #745d11 13%, #776014 14%, #776012 14%, #8b6d17 17%, #8e701a 17%, #91731b 18%, #95771f 19%, #957b1e 19%, #997f22 20%, #9a8021 21%, #9f8526 21%, #9f8524 21%, #a38a26 22%, #b79e39 25%, #b89f38 25%, #ccb44a 28%, #d1bc4f 30%, #d8c454 31%, #dac655 31%, #dfcb5a 32%, #e0cf5d 33%, #e5d663 34%, #ecdb67 35%, #ecdb65 36%, #efde68 36%, #ede169 37%, #f1e76e 39%, #f2e86c 40%, #f5eb70 41%, #f5eb70 42%, #ede368 43%, #ece269 44%, #e6da62 46%, #ddcc56 48%, #dccb57 49%, #d4c34f 51%, #d3bf4e 52%, #cdb747 53%, #cdb747 53%, #c5ad3f 54%, #c2a63b 56%, #c1a238 56%, #b99a30 58%, #ab8f2c 63%, #a78e2a 63%, #b29932 65%, #b69a36 66%, #bca13a 67%, #bca138 67%, #ccaf47 70%, #ccb146 71%, #d1b94b 72%, #d0ba4a 73%, #d9c554 75%, #dbca56 76%, #d1c04c 80%, #d3be4b 80%, #d1bc49 82%, #bca035 87%, #bd9c33 87%, #bc9d33 88%, #b6962f 88%, #b69631 89%, #b0932f 89%, #ae912d 89%, #a78927 90%, #97791f 92%, #90761f 92%, #8c6d1b 93%, #82671a 94%, #7c6215 95%, #6e5a15 96%, #5e4f0e 97%, #544a0f 97%, #4c430a 98%, #38350a 99%, #2e2f03 99%, #2c2e06 100%); background: linear-gradient(to right, #232702 0%, #2c2e06 2%, #313304 3%, #403a08 5%, #403d0a 5%, #423c08 5%, #453f0b 6%, #4e430b 7%, #54480e 8%, #54480c 8%, #5c4e0f 9%, #5e4f0c 10%, #65540f 11%, #6f5910 12%, #735d14 13%, #745d11 13%, #776014 14%, #776012 14%, #8b6d17 17%, #8e701a 17%, #91731b 18%, #95771f 19%, #957b1e 19%, #997f22 20%, #9a8021 21%, #9f8526 21%, #9f8524 21%, #a38a26 22%, #b79e39 25%, #b89f38 25%, #ccb44a 28%, #d1bc4f 30%, #d8c454 31%, #dac655 31%, #dfcb5a 32%, #e0cf5d 33%, #e5d663 34%, #ecdb67 35%, #ecdb65 36%, #efde68 36%, #ede169 37%, #f1e76e 39%, #f2e86c 40%, #f5eb70 41%, #f5eb70 42%, #ede368 43%, #ece269 44%, #e6da62 46%, #ddcc56 48%, #dccb57 49%, #d4c34f 51%, #d3bf4e 52%, #cdb747 53%, #cdb747 53%, #c5ad3f 54%, #c2a63b 56%, #c1a238 56%, #b99a30 58%, #ab8f2c 63%, #a78e2a 63%, #b29932 65%, #b69a36 66%, #bca13a 67%, #bca138 67%, #ccaf47 70%, #ccb146 71%, #d1b94b 72%, #d0ba4a 73%, #d9c554 75%, #dbca56 76%, #d1c04c 80%, #d3be4b 80%, #d1bc49 82%, #bca035 87%, #bd9c33 87%, #bc9d33 88%, #b6962f 88%, #b69631 89%, #b0932f 89%, #ae912d 89%, #a78927 90%, #97791f 92%, #90761f 92%, #8c6d1b 93%, #82671a 94%, #7c6215 95%, #6e5a15 96%, #5e4f0e 97%, #544a0f 97%, #4c430a 98%, #38350a 99%, #2e2f03 99%, #2c2e06 100%);

Hier staat in feite twee keer hetzelfde: background: linear-gradient(to right, );. Waarom dat zo is, staat bij De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-.

Om je maar gelijk gerust te stellen: bovenstaande hogere astronomie is volledig automatisch gemaakt, met behulp van een gradiënt-editor.

In plaats van een effen achtergrondkleur of een achtergrond-afbeelding wordt hier gebruik gemaakt van een gradiënt, een achtergrond met verlopende kleuren.

Afbeelding 2: de achtergrond-afbeelding die in eerdere versies werd gebruikt

Hierboven staat een gewone afbeelding, die dezelfde kleuren heeft als de gradiënt. In oudere voorbeelden werd deze afbeelding als achtergrond gebruikt. De afbeelding is 1 px hoog, maar door de afbeelding in verticale richting heel vaak te herhalen, wordt het hele element gevuld.

Hetzelfde effect kan tegenwoordig met een gradiënt worden bereikt. Dan is er helemaal geen afbeelding meer nodig. Omdat het zelf uitvogelen van de code van deze gradiënt vermoedelijk tot gederfd levensgenot voor uitvogelaar en wijde omgeving leidt, is de benodigde code gemaakt met behulp van de gradiënt-editor op colorzilla.com. Op die site kun je onder andere een gradiënt maken van een afbeelding. Bovenstaande afbeelding is geüpload, waarna de site de benodigde code maakte.

Het zelf bedenken van de code is een nachtmerrie, maar het lezen ervan valt daarentegen gelukkig heel erg mee.

linear-gradient valt in een aantal delen uiteen:

to right: de kant waar de gradiënt naartoe gaat. Omdat alleen rechts is opgegeven, loopt de gradiënt horizontaal van links naar rechts.

Na de richting staan eindeloos vaak twee bij elkaar horende waarden, gescheiden door een komma. De eerste waarde is steeds de kleur, de tweede de plaats waar die kleur staat.

#232702 0%: zet op 0% vanaf links (want het gaat om een horizontale gradiënt) de kleur #232702 neer. (0% vanaf links is hetzelfde als helemaal links.)

#2c2e06 2%: zet op 2% vanaf links de kleur #2c2e06 neer. De browser zorgt er automatisch voor dat de overgang tussen de eerste kleur #232702 op 0% van links en de tweede kleur #2c2e06 op 2% van links vloeiend verloopt.

#313304 3%: zet op 3% vanaf links de kleur #313304 neer. De browser zorgt er automatisch voor dat de overgang tussen de tweede kleur #2c2e06 op 2% van links en de derde kleur #313304 op 3% van links vloeiend verloopt.

Dit gaat zo door tot alle kleuren en percentages zijn afgewerkt.

display: -webkit-box; display: flex;

Hier staat in feite twee keer hetzelfde: display: flex;. Waarom dat zo is, staat bij De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-.

Flexbox, waar display: flex; een onderdeel van is, is een tamelijk nieuwe manier om elementen te verdelen over een pagina. 'flex' is een afkorting van 'flexibel'. Tot voor kort was het nauwelijks bruikbaar, omdat het onvoldoende werd ondersteund. En feitelijk is dat nog steeds zo. Iets oudere browsers, maar ook bijvoorbeeld Internet Explorer 11 nog, ondersteunen het zo onvolledig of bevatten zoveel bugs, dat het nog steeds niet goed mogelijk is iets meer dan de basis van flexbox te gebruiken. Deze regel is het enige van flexbox dat in dit voorbeeld gebruikt wordt.

(Veel mensen zijn al jaren heel enthousiast over flexbox en het lijkt er soms op dat je eigenlijk niet meer gelukkig kunt zijn, als je het niet minstens drie keer per pagina gebruikt. Dat zal best, maar het probleem met die oudere browsers wordt helaas nergens afdoende opgelost.. Dat is de reden dat op deze site flexbox pas nu enigszins toegepast begint te worden. Vaak zijn oudere methodes (veel) meer werk, maar ze werken in ieder geval ook in iets oudere browsers. Oftewel: die hype over flexbox is mooi, maar oudere browsers en zelfs Internet Explorer 11 worden dan wel even vergeten.)

display: flex; verandert het element in een zogenaamde 'flex container'. De kinderen van zo'n flex container veranderen in 'flex items'. Maar dat geldt alleen voor de directe kinderen:

<main> <div id="links"> <h2></h2> <p></p> <p></p> <p></p> <p></p> </div> <div id="rechts"> <h2></h2> <p></p> </div> </main>

Hierboven staat een deel van de html (zonder tekst) van het voorbeeld. <main> is met display: flex; veranderd in een flex container. De directe kinderen van <main> zijn hierdoor veranderd in flex items. Die directe kinderen zijn hier alleen div#links en div#rechts, want alleen die twee <div>'s zijn een direct kind van <main>. De <h2>'s en <p>'s zijn wel nakomelingen van <main>, maar het zijn geen directe kinderen van <main>: het zijn directe kinderen van div#links en div#rechts.

Flex items, hier div#links en div#rechts, hebben een aantal bijzondere eigenschappen. Eén van die eigenschappen: ze zijn normaal genomen automatisch allemaal even hoog. Dat betekent in dit geval dat borders, achtergrondkleur, en dergelijke altijd even hoog zijn bij beide kolommen, ongeacht hoeveel of hoe weinig er in zit.

Dit lijkt tamelijk simpel, maar zonder flexbox kan dit knap ingewikkeld zijn. En bij meer dan drie kolommen helpt eigenlijk alleen een combinatie van astrologie en voodoo nog. Flexbox lost dit soort problemen uiterst simpel op.

Een andere eigenschap is dat een flex item op dezelfde regel blijft staan. Normaal genomen komt een blok-element zoals een <div> op een nieuwe regel, maar bij flex items is dat niet het geval. Dat is ook te bereiken met iets als float, maar dat heeft bergen ongewenste bijwerkingen.

(Flexbox heeft nog veel meer mogelijkheden, maar die zijn deels nog onbruikbaar vanwege onvoldoende ondersteuning en/of te veel bugs. Maar alleen dit is al een enorme versimpeling.)

width: 1050px;

In browservensters met een minimale breedte van 760 px mag <main> breder worden. Eerder is al een maximumbreedte van 100% opgegeven, dus <main> wordt nooit breder dan het venster.

padding: 30px;

Hier iets boven is als achtergrond een gradiënt opgegeven. Door aan alle kanten een padding van 30 px op te geven, ontstaat er ruimte tussen de <div>'s in <main> en de buitenkant van <main>. In die ruimte is de gradiënt te zien.

main div

Voor deze elementen is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat. (Alleen wat binnen deze media query geldig is, wordt binnen dit blokje herhaald.)

#links {background: #0f0; color: black; border-bottom: black solid 1px; padding: 5px;}

#rechts {background: orange; color: black; padding: 5px;}

Alle <div>'s in een <main>. Dat zijn er hier maar twee, de middelste twee kolommen.

Deze twee <div>'s zijn iets hierboven bij main in flex items veranderd, waardoor ze wat aparte eigenschappen hebben gekregen. Meer daarover is te vinden bij display: flex;.

box-sizing: border-box;

Normaal genomen worden marge, border en padding bij de breedte opgeteld. Dat komt hier onhandig uit, omdat elke <div> precies de halve breedte van <main> moet vullen. Dat gebeurt hieronder met width: 50%;. Maar daar bij die breedte komen nog een border en een padding, waardoor het totaal meer dan 50% wordt. Er passen dan geen twee <div>'s, geen twee kolommen, meer naast elkaar.

Door deze regel worden border en padding niet bij de breedte opgeteld, maar komen ze binnen de breedte te staan.

width: 50%;

Een breedte in procenten is altijd ten opzichte van de ouder van het element. Dat is hier <main>. Omdat er twee <div>'s zijn, komen er twee <div>', twee kolommen, naast elkaar te staan.

border: black solid 1px;

Zwart randje rondom.

#rechts

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat. (Alleen wat binnen deze media query geldig is, wordt binnen dit blokje herhaald.)

#rechts {background: orange; color: black; padding: 5px;}

main div {box-sizing: border-box; width: 50%; border: black solid 1px;}

Het element met id="rechts". De rechter middelste kolom.

border-left: none;

Hier iets boven heeft div#rechts een border rondom gekregen, net als div#links. In het midden, waar beide <div>'s tegen elkaar aan staan, komen daardoor twee borders tegen elkaar aan te staan. De border zou daar dan niet 1 px breed, maar 2 px breed zijn. Door de border links weg te halen bij div#rechts, is ook in het midden de border slechts 1 px breed.