Skip links en inhoudsopgave

Pop-up met (overdreven zwaar) opgemaakte tekst - uitleg

Laatst aangepast: .

Afbeelding 1: de overdreven zwaar opgemaakte pop-up

Korte omschrijving

Bij hoveren over, aanraken van of tabben naar een vraagteken opent 'n pop-up met tekst, waarin wat opmaakmogelijkheden worden getoond.

BELANGRIJK

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, downloadt dan de hele handel (ga terug naar het voorbeeld en kies daar voor downloaden). In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met twee beperkingen:

* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Deze uitleg wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

Alle code is geschreven in een afwijkende lettersoort en -kleur. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles vanwege de leesbaarheid in een gewone letter.)

Opmerkingen

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Dit voorbeeld is gemaakt op een systeem met Linux (Kubuntu). Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Komodo Edit, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
War Child Nederland

Achterliggend idee

Sinds de eerste versie van dit voorbeeld is er nogal wat veranderd. Schermlezers en dergelijke zijn sterk verbeterd, waardoor het makkelijker wordt dingen toegankelijk te maken. Touchscreens zijn alledaagse voorwerpen geworden, terwijl dit bij de vorige versie nog redelijk exotische apparaten waren.

Tot niet zo heel lang geleden verscheen een pop-up, als je met de cursor over een bepaald deel van de pagina hoverde (als je met de cursor boven dat deel hing). Dat werkt leuk met een muis, maar touchscreens hebben meestal geen muis.

Op alle systemen is hoveren op een of andere manier te simuleren. Dat moest ook wel, want vele miljoenen bestaande sites gebruikten deze techniek. Helaas is de manier waarop dit gebeurt verschillend bij Android, Windows en Apple. Dat geldt trouwens ook als je JavaScript gebruikt om hoveren te simuleren.

Voor touchscreens moesten dus aanpassingen worden aangebracht, waardoor de pop-up ook door aanraking sluit of opent. En met – als dat enigszins kon – gebruikmaking van alleen css. En als het dan toch wordt herschreven, is dat een mooie gelegenheid ook de toegankelijkheid te verbeteren.

Voor pop-ups wordt vaak JavaScript gebruikt. Maar heel vaak kan dat ook prima met css. Voordelen zijn dat het makkelijker is en eenvoudiger is op te maken. En het werkt ook nog als JavaScript uitstaat. (Althans: dat geldt voor alle browsers en systemen, behalve voor een aantal browsers op iOS, waaronder Safari. Daarover later meer.)

De hele pop-up met toebehoren zit in een gewone <div>. Binnen die <div> zitten vier <span>'s, die elk hun eigen functie hebben.

De eerste span#extra-tekst is bedoeld voor schermlezers. Deze <span> is buiten het scherm geparkeerd, waardoor je hem niet ziet. Maar schermlezers lezen hem gewoon voor. Hierin staat kort omschreven dat de op het vraagteken volgende tekst normaal genomen opent in de vorm van een pop-up. Schermlezers lezen die pop-up altijd gewoon voor, maar zonder deze extra melding kan dat nogal verwarrend zijn, omdat de pop-up niet wordt getoond tijdens het voorlezen, en omdat onduidelijk is waar dat vraagteken voor dient.

De tweede span#vraagteken is een kleintje: alleen het vraagteken zit erin. Bij hoveren over of aanraken van dit vraagteken opent de pop-up. In Internet Explorer 11 en Edge op een touchscreen werkt dat alleen goed, als aan de <div> de WAI-ARIA-code aria-haspopup="true" wordt toegevoegd.

Een <span> is normaal genomen niet bereikbaar voor gebruikers van de Tab-toets. Door het toevoegen van tabindex="0" wordt span#vraagteken wel bereikbaar voor gebruikers van de Tab-toets, waardoor ook deze gebruikers de pop-up kunnen openen.

De derde span#tekst is de eigenlijke pop-up, waarin de waanzinnig lelijk opgemaakte tekst staat. In de begindagen van de computers zag je nog wel 'ns folders van de buurtsuper met dit soort lay-out. Ik heb dertig lettersoorten in 97 kleuren in 138 groottes en die zál ik allemaal gebruiken in m'n folder. En uiteraard alles ook nog in cursief en vet en gewoon.

In dit geval is het alleen bedoeld om te laten zien dat in principe zo'n beetje alles mogelijk is binnen een pop-up.

Normaal genomen staat deze <span> links buiten het scherm geparkeerd, waardoor hij onzichtbaar is. Je zou hem ook kunnen verbergen met display: none;, maar dan negeren schermlezers hem volledig. Als de <span> buiten het scherm wordt neergezet, wordt hij wel gewoon voorgelezen.

Behalve op iOS opent en sluit de pop-up in alle geteste browsers en systemen. Op iOS werkt het ook in Firefox en Opera Mini, maar niet in Safari, UC browser en Chrome. In deze browsers is wat extra JavaScript nodig. Applefans zullen hieruit ongetwijfeld de technische superioriteit van Apple weten te destilleren. Dat moet ook wel, want je kunt anders zouden ze moeten erkennen dat ze twee keer zoveel hebben betaald voor een apparaat dat niet twee keer zo goed werkt als dat van de concurrent...

Voor deze browsers wordt met behulp van JavaScript een zogenaamd 'eventlistener' toegevoegd aan het vraagteken. Zo'n eventlistener luistert ('listener') naar een gebeurtenis ('event'). In dit geval is die gebeurtenis een 'click', wat je hier moet vertalen naar 'aanraking'. Nu reageert het vraagteken op een aanraking, waardoor de pop-up wordt geopend.

(Ook zonder extra JavaScript opent de pop-up in deze browsers, maar dan moet het vraagteken twee keer worden aangeraakt.)

Bij het sluiten van de pop-up demonstreert Apple nogmaals de technische superioriteit van iOS: de pop-up is nog niet met twintig hamers weg te meppen. Voor het sluiten is óók een stukje JavaScript nodig, in combinatie met de vierde span#sluit. Waarom zou je het simpel doen, zoals Android, als het ook ingewikkeld kan?

Door het toevoegen van de eventlistener voor klikken reageert het vraagteken, alsof erover wordt gehoverd. Pas als over een ander deel van de pagina wordt gehoverd, sluit de pop-up weer, net als op een gewone desktop. Op iOS gaat het dan niet om hoveren, maar om een aanraking. Alleen moeten op iOS dan wel elementen aanwezig zijn, die reageren op een aanraking. Als bijvoorbeeld een link buiten de pop-up wordt aangeraakt, sluit de pop-up weer. Als je echter 'n willekeurige plaats op het scherm aanraakt, blijft de pop-up gewoon open, omdat deze niet reageert op een gewone aanraking. Je moet echt een link, knop, of iets soortgelijks aanraken.

Daarom wordt, als over het vraagteken wordt gehoverd – op iOS betekent dat: als het vraagteken is aangeraakt – over het volledige scherm een span#sluit neergezet. Deze <span> is met behulp van JavaScript gevoelig gemaakt voor aanraking. Als je nu het scherm ergens buiten de pop-up aanraakt, raak je span#sluit aan en sluit de pop-up weer, net als op Windows Mobile en Android. Ook span#sluit verdwijnt belijk weer, zodat het venster weer vrij komt.

De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-

Voordat een nieuwe css-eigenschap wordt ingevoerd, is er in de regel een experimentele fase. Browsers passen het dan al toe, maar met een aangepaste naam. Tijdens deze fase kunnen problemen worden opgelost en worden veldslagen uitgevochten, over hoe de standaard precies moet worden toegepast.

Als iedereen het overal over eens is en alle problemen zijn opgelost, wordt de officiële naam uit de standaard gebruikt.

De belangrijkste browsers hebben elk een eigen voorvoegsel:

Firefox: -moz-, naar de maker: Mozilla.

Op webkit gebaseerde browsers, zoals Google Chrome, Opera, Safari en Android browser: -webkit-.

(Google Chrome is van webkit overgestapt op een eigen weergave-machine: blink. Blink gaat geen voorvoegsels gebruiken. Het is echter een aftakking van webkit, dus het zal nog wel even duren voor -webkit- hier helemaal uit is verdwenen. Ook Opera gebruikt blink.)

Internet Explorer: -ms-, naar de maker: Microsoft.

In dit voorbeeld wordt user-select gebruikt.

Zodra de experimentele fase voorbij is, wordt het voorvoegsel weggelaten. Omdat dat moment niet bij alle browsers hetzelfde is, zet je nu ook al de officiële naam erbij. Deze wordt als laatste opgegeven. Bijvoorbeeld Android browser herkent -webkit-linear-gradient. Zodra Android browser linear-gradient gaat herkennen, zal dit -webkit-linear-gradient overrulen, omdat het er later in staat. Dat ze er beide in staan, is dus geen enkel probleem.

-ms-user-select

Deze eigenschap wordt alleen maar gebruikt om een storende eigenschap in Internet Explorer en Edge op touchscreens uit te schakelen. (Meer hierover bij -ms-user-select: none;.) Daarom hoeft alleen maar op browsers gelet te worden, die het voorvoegsel -ms- herkennen. In dit geval is daarom het volgende voldoende:

{-ms-user-select: ...;}

Het uiteindelijke user-select is voorlopig nog niet af, dus de -ms-variant zal nog heel lang worden herkend. Daarom heb ik in dit geval de versie zonder voorvoegsel weggelaten.

(In het algemeen is het een bijzonder slechte gewoonte om van een eigenschap alleen één bepaalde versie te gebruiken. Dit gebeurt nogal eens voor iOS, waarmee Apple actief wordt geholpen om sites en dergelijke ontoegankelijk te maken voor andere browsers dan Safari. Ontwikkelaars die dit doen, werken mee aan de totstandkoming van eenzelfde wantoestand als in het verleden met het monopolie van Internet Explorer 6 heeft bestaan.

Maar in dit geval maakt het niet uit, omdat het alleen om een probleem in Internet Explorer en Edge gaat. Andere browsers hebben deze css helemaal niet nodig.)

Inmiddels is de algemene mening dat 'vendor prefixes', zoals deze voorvoegsels in het Engels heten, geen groot succes zijn. Eén van de grootste problemen: veel sitemakers gebruiken alleen de -webkit-variant. Daar kwamen ze in het verleden nog mee weg, omdat Apple op mobiel zo'n beetje 'n monopolie had. Inmiddels is dat niet meer zo, maar deze gewoonte bestaat nog steeds. Waardoor 'n site alleen in op webkit georiënteerde browsers goed is te bekijken.

Dit is zo'n groot probleem dat andere browsers soms de variant met -webkit- ook maar zijn gaan implementeren, naast de standaard. Want als 'n site het niet goed doet in 'n bepaalde browser, krijgt in de regel niet de site maar de browser de schuld.

Voorlopig zijn we echter nog niet van deze voorvoegsels af. Als je ze gebruikt, gebruik dan álle varianten, en eindig met de variant zonder voorvoegsel, zoals die uiteindelijk ooit gebruikt gaat worden. Als je alleen de -webkit-variant gebruikt, ben je in feite 'n onbetaalde reclamemaker voor Apple.

Vanwege alle problemen met 'vendor prefixes' worden deze door steeds meer browsers niet meer gebruikt. Nieuwe, experimentele css-eigenschappen zitten inmiddels in bijvoorbeeld Firefox, Google Chrome en Safari achter een zogenaamde vlag: de gebruiker moet iets veranderen in de instellingen, waarna de eigenschap gebruikt (en getest) kan worden. Als alles werkt, zoals het hoort te werken, schakelt de browsermaker de vlag standaard in.

Semantische elementen en WAI-ARIA

Deze twee onderwerpen zijn samengevoegd, omdat ze veel met elkaar te maken hebben.

Semantische elementen

De meeste elementen die in html worden gebruikt, hebben een semantische betekenis. Dat wil zeggen dat je aan de gebruikte tag al (enigszins) kunt zien, wat voor soort inhoud er in het element staat. In een <h1> staat een belangrijke kop. In een <h2> staat een iets minder belangrijke kop. In een <p> staat een alinea. In een <table> staat een tabel (en geen lay-out, als het goed is!). Enz.

Door het op de goede manier gebruiken van semantische elementen, kunnen zoekmachines, schermlezers, enz. de structuur van een pagina begrijpen. De spider van een zoekmachine is redelijk te vergelijken met een blinde. Het is dus ook in je eigen belang om semantische elementen zo goed mogelijk te gebruiken. Een site die toegankelijk is voor mensen met een handicap, is in de regel ook goed te verwerken door een zoekmachine en maakt dus een grotere kans gevonden en bezocht te worden.

Als het goed is, wordt het uiterlijk van de pagina bepaald met behulp van css. Het uiterlijk staat hierdoor (vrijwel) los van de semantische inhoud van de pagina. Met behulp van css kun je een <h1> heel klein weergeven en een <h6> heel groot, terwijl schermlezers, zoekmachines, en dergelijke nog steeds weten dat de <h1> een belangrijke kop is.

Slechts enkele elementen, zoals <div> en <span>, hebben geen semantische betekenis. Daardoor zijn deze elementen uitstekend geschikt om met behulp van css het uiterlijk van de pagina aan te passen: de semantische betekenis verandert niet, maar het uiterlijk wel. Voor een schermlezer of zoekmachine verandert er (vrijwel) niets, voor de gemiddelde bezoeker krijgt het door de css een heel ander uiterlijk.

(De derde laag, naast html voor de inhoud en css voor het uiterlijk, is JavaScript. Die zorgt voor de interactie tussen site en bezoeker. De min of meer strikte scheiding tussen css en html aan de ene kant en JavaScript aan de andere kant is met de komst van css3 en html5 veel vager geworden. Je kunt nu bijvoorbeeld ook met css dingen langzaam verplaatsen en met html deels de invoer in formulieren controleren.)

Html5 heeft een aantal nieuwe elementen, die speciaal zijn bedoeld om de opbouw van een pagina aan te geven. In dit voorbeeld wordt hiervan alleen <main> gebruikt.

<main>

Hierbinnen staat de belangrijkste inhoud van de pagina (in dit voorbeeld is dat alleen de pop-up met toebehoren).

Met behulp van dit soort nieuwe semantische elementen kan bijvoorbeeld een schermlezer in één keer een heel menu passeren en gelijk naar de echte inhoud gaan. Alleen hadden deze nieuwe elementen tot voor kort één probleem: ze hadden in de praktijk nog weinig nut, omdat schermlezers en dergelijke ze nog niet herkenden. Daarom werd een zogenaamde WAI-ARIA-code toegevoegd aan de nieuwe elementen als <main>. Dat is een al veel langer bestaande code, die schermlezers en dergelijke wel herkennen. Voor een <main> ziet dat er zo uit:

<main role="main">

Inmiddels is dit behoorlijk veranderd. Het advies is nu om deze speciale toevoeging niet meer te gebruiken, omdat de meeste schermlezers en dergelijke een <main> inmiddels herkennen.

WAI-ARIA-codes

WAI-ARIA wordt vaak ingekort tot ARIA. Voluit betekent het Web Accessibility Initiative – Accessible Rich Internet Applications.

Er worden in dit voorbeeld twee WAI-ARIA-codes gebruikt: aria-describedby en aria-haspopup.

aria-describedby

Voor een schermlezer is volstrekt onduidelijk dat het om een pop-up gaat. Je zou de hele pop-up kunnen verbergen met display: none;. Daardoor zou de schermlezer de pop-up volledig negeren. Dan raakt de gebruiker van een weliswaar schermlezer niet in verwarring, maar de pop-up is ook volledig verdwenen. Dat is niet de bedoeling. Daarom is de pop-up links buiten het scherm gepositioneerd. Op die manier wordt hij gewoon voorgelezen door een schermlezer, maar verstoort de opmaak verder niet.

Als je verder niets aanpast, leest de schermlezer nu echter iets als: 'Vraagteken klikbaar Dit venstertje was (...) tot en met (...) noem maar op.' Uit niets wordt duidelijk dat het hier om een pop-up gaat, die bij het vraagteken hoort.

Daarom is voor schermlezers een span#extra-tekst toegevoegd met een korte omschrijving van wat er gebeurt:

<span id="extra-tekst">De tekst die wordt voorgelezen na het hierop volgende vraagteken, wordt normaal genomen als pop-up getoond, als het vraagteken wordt benaderd.</span>

Deze <span> wordt door de schermlezer voorgelezen. Omdat de <span> echter links buiten het scherm staat, verstoort hij verder niet de opmaak van de pagina.

Feitelijk hoort deze omschrijving bij de <div>, waar de hele handel in staat. Daarom is aan de <div> aria-describedby toegevoegd:

<div aria-haspopup="true" aria-describedby="extra-tekst">

'extra-tekst' is de id van span#extra-tekst met de tekst voor de schermlezer. Het idee is dat, als de schermlezer de <div> bereikt, deze de tekst uit de <span> voorleest en vermeldt dat het hier om een beschrijving gaat. In alle geteste schermlezers echter wordt de <span> wel voorgelezen, maar dat het om een beschrijving gaat, wordt weggelaten. Kennelijk gebeurt dat op dit moment alleen nog, als de beschrijving in een <h> of een <label> of zo staat.

Kwaad kan het echter niet, en wie weet gaat het ooit wel werken. In ieder geval wordt de beschrijving voorgelezen, en dat is het belangrijkste.

aria-haspopup

Op touchscreens in Windows en Windows Phone openen de pop-ups pas na langdurige aanraking, en soms zelfs helemaal niet. Soms opent het contextuele menu. (Hier zit vast enige regelmaat in, maar daar heb ik verder niet naar gezocht.) Dit kan worden opgelost door aan de <div> met de pop-up aria-haspopup="true" toe te voegen:

<div aria-haspopup="true" aria-describedby="extra-tekst">

Nu openen de pop-ups ook in Internet Explorer en Edge op touchscreens, zoals het hoort.

Dit moet aan de <div> worden toegevoegd. Je zou verwachten dat dit aan span#vraagteken zou moeten worden toegevoegd, omdat die feitelijk reageert op het aanraken. Maar dan werkt het niet: het moet bij de <div> staan.

Volgens de specificatie kan met aria-haspopup="true" worden aangegeven dat het element een contextueel menu of een submenu heeft. Microsoft gebruikt dit attribuut dus voor iets, waar het niet voor is bedoeld.

Als het echter, zoals hier, bij een <div> wordt gebruikt, negeren schermlezers het. Mogelijk wordt in de toekomst de specificatie aangepast, zodat dit attribuut in de toekomst niet alleen meer voor menu's is bedoeld. Of het dan eventueel problemen kan gaan opleveren, is op dit moment volslagen onduidelijk.

Tabindex

Links, invoervelden in formulieren, en dergelijke kunnen met behulp van de Tab-toets (of een soortgelijke toets) één voor één worden bezocht, in de volgorde waarin ze in de html voorkomen. Shift+Tab-toets keert de volgorde van de Tab-toets om. Dit is een belangrijk hulpmiddel voor mensen die om een of andere reden de muis niet kunnen of willen gebruiken. (En het is vaak ook veel sneller dan de muis, vooral in formulieren.)

In sommige browsers en/of besturingssystemen is dit vreemd genoeg standaard uitgeschakeld en is een zoektocht in de instellingen nodig om dit aan te zetten. Maar gebruikers van de Tab-toets zullen dit al hebben gedaan.

Als je met behulp van de Tab-toets een element hebt bereikt, heeft dit 'focus': als het een link is en je drukt op Enter, wordt de link gevolgd. Bij een tekstveld kun je tekst gaan invoeren. Enz.

De Tab-toets volgt normaal genomen de volgorde van de elementen in de html. Het maakt niet uit, in welke volgorde ze op het scherm staan. Als je met behulp van css de elementen van plaats verwisselt op het scherm, wordt toch gewoon de volgorde in de html gevolgd.

De volgorde van de Tab-toets kan worden veranderd met behulp van het tabindex-attribuut: <div tabindex="3">. Deze <div> zal nu als derde worden bezocht, ook al krijgt een simpele <div> normaal genomen nooit bezoek van de Tab-toets.

Normaal genomen is het gebruik van een tabindex niet nodig. Het is zeker niet bedoeld om de bezoeker als een kangoeroe op een hindernisbaan van onder via links over rechts naar boven te laten springen. Maar soms kan het handig zijn voor kleinere correcties, als de normale volgorde in de html niet optimaal is. Of om een element bereikbaar te maken voor de Tab-toets, zoals de hierboven genoemde <div>.

Schermlezers blijven altijd de volgorde van de html volgen, dus als de tabindex sterk afwijkt van de volgorde in de html, kan dat behoorlijk verwarrend zijn.

De tabindex kan drie verschillende waarden hebben: -1, 0 of een positief getal.

In principe is de volgorde bij gebruik van de Tab-toets als volgt: eerst worden alle positieve getallen in volgorde afgewerkt. Als twee tabindexen dezelfde waarde hebben, wordt de volgorde in de html aangehouden. Een waarde van '0' wordt, afhankelijk van browser en besturingssysteem, verschillend behandeld, waarover iets hieronder bij Tabindex="0" meer.

tabindex="-1"

Een negatieve waarde van -1 zorgt ervoor dat het element volledig wordt genegeerd door de Tab-toets. Zelfs een link met een negatieve tabindex wordt volledig genegeerd. Normaal genomen heeft een tabindex="-1" maar één nut: je kunt dan met behulp van JavaScript toch focus aan het element geven, zonder dat gebruikers van de Tab-toets erdoor worden gehinderd.

In dit voorbeeld wordt tabindex="-1" niet gebruikt.

tabindex="0"

Volgens de specificatie van html 4.01 moest een tabindex="0" pas worden bezocht, nadat tabindexen met een positief nummer waren bezocht. Sommige browsers hielden zich hier echter niet aan: een tabindex="0" werd gewoon tussen de positieve tabindexen gezet.

In html5 is de situatie nog fijner. Nu staat er alleen dat, wat betreft de volgorde, de gewoonte van het platform wordt gevolgd. Oftewel: doe maar raak. Maar hoe dan ook: als je tabindex="0" gebruikt, kan een element focus krijgen met behulp van de Tab-toets. Ook als dat element normaal genomen geen focus kan krijgen.

Deze waarde wordt in dit voorbeeld gebruikt bij de <span> met het vraagteken:

<span id="vraagteken" tabindex="0">?</span>

Door de toevoeging van tabindex="0" kan de <span> focus krijgen bij gebruik van de Tab-toets, terwijl een <span> dat normaal genomen niet kan krijgen. Door als selector iets als #vraagteken:focus + #tekst te gebruiken, kan de pop-up nu worden geopend, als de <span> focus heeft. Waarmee de pop-up ook is te openen door gebruikers van de Tab-toets.

Als elders op de pagina nog een tabindex wordt gebruikt, kan een tabindex="0" problemen geven met de volgorde, zoals iets hierboven beschreven. Op de site zelf, waar ook knoppen voor navigatie op de site aanwezig zijn, gaat het goed. Geen enkele knop heeft daar een tabindex, waardoor in alle browsers eerst de navigatieknoppen en dan pas de <span> met de tabindex wordt bezocht. Precies zoals de bedoeling is. Maar als je wel een tabindex elders op de pagina gebruikt, moet je in zoveel mogelijk browsers op zoveel mogelijk systemen de volgorde bij gebruik van de Tab-toets controleren.

tabindex="..."

Op de plaats van de puntjes moet een positief getal worden ingevuld: het volgnummer. Positieve tabindexen worden in dit voorbeeld niet gebruikt.

Muis, toetsenbord, touchpad en touchscreen

Vroeger, toen het leven nog mooi was en alles beter, waren er alleen monitors. Omdat kinderen daar niet af konden blijven met hun tengels, besloten fabrikanten dan maar touchscreens te gaan maken, omdat je die mag aanraken. Het bleek makkelijker te zijn om volwassenen ook te leren hoe je 'n scherm vies maakt, dan om kinderen te leren met hun vingers van de monitor af te blijven.

Zo ontstonden touchscreens en kreeg het begrip ellende een geheel nieuwe lading. In de perfecte wereld van vroeger, waarin alleen desktops bestonden, werkten dingen als hoveren, klikken en slepen gewoon. Zonder dat je eerst 'n cursus hogere magie op Zweinstein hoefde te volgen. Zelfs in JavaScript was het nog wel te behappen, ook voor mensen zoals ik die toevallig niet Einstein heten.

Op dit moment kun je computerschermen ruwweg in twee soorten indelen: schermen die worden aangeraakt, en schermen die worden bediend met hulpmiddelen als een toetsenbord, muis of touchpad. Omdat ook computerschermen zich kennelijk vermengen, bestaan er inmiddels ook schermen die zowel van aanraken als van muizen houden.

Hieronder staat een lijstje met dingen die zijn aangepast voor de verschillende soorten schermen, zodat dit voorbeeld overal werkt.

:hover

Omdat :hover mogelijk niet werkt, als css uitstaat, ontbreekt of onvolledig is geïmplementeerd, moet je nooit belangrijke informatie alleen met behulp van :hover tonen.

Je hovert over een element, als je met behulp van muis of touchpad de cursor boven dat element brengt. Hoveren kan over álle elementen. Het wordt veel gebruikt om iets van uiterlijk te laten veranderen, een pop-up te laten verschijnen, en dergelijke.

Bij gebruik van een muis zit er een verschil tussen hoveren en klikken, maar op een touchscreen is dat verschil er niet: je raakt een touchscreen aan of niet. Dit levert problemen op in iOS en in Internet Explorer 11 en Edge op een touchscreen.

iOS

De pop-up moet openen bij hoveren over span#vraagteken. Op een touchscreen kun je niet hoveren. Afhankelijk van de precieze constructie werkt een aanraking soms, maar in dit geval niet. Ondanks het toevoegen van de Tabindex, moet de <span> met het vraagteken twee keer worden aangeraakt, voordat de pop-up opent. Iets preciezer: in Firefox en Opera Mini opent de pop-up wel gelijk, in Safari, Chrome en UC browser pas na een tweede aanraking.

Daarom moet de <span> gevoelig worden gemaakt voor de eerste aanraking. Dit kan door met JavaScript een zogenaamde 'eventlistener' aan de <span> te koppelen, die 'luistert' naar een 'klik'. Een 'klik' is in dit verband hetzelfde als een aanraking. Nu opent de pop-up wel bij de eerste aanraking van de <span> met het vraagteken, omdat er nu wordt gereageerd alsof er op de <span> is geklikt.

Helaas wil dat nog niet zeggen dat je de pop-up ook weer kunt sluiten op dit wereldsysteem. De pop-up sluit pas weer, als een andere element wordt aangeraakt. Dat moet dan wel een element zijn dat reageert op een aanraking: een link, een knop, een tekstveld, of iets soortgelijks. Op deze pagina zit geen enkel van dat soort elementen. En al zouden ze er wel zijn: je kunt moeilijk verwachten dat iemand bedenkt dat je 'n link moet aanraken om 'n pop-up te sluiten.

Daarom wordt bij openen van de pop-up bij #vraagteken:hover ~ #sluit gelijktijdig een <span> over het volledige browservenster gezet. Ook deze <span> wordt weer met wat JavaScript gevoelig gemaakt voor een 'klik', een aanraking. Zodra de <span> wordt aangeraakt, sluit de pop-up. En verdwijnt ook deze extra <span> weer. En omdat deze <span> het hele venster bestrijkt, maakt het niet uit, waar je het venster aanraakt: de pop-up sluit altijd, zodra je het venster ergens buiten de pop-up aanraakt.

Andere systemen en browsers hebben van deze constructie geen last.

Over het gebruikte JavaScript is meer te lezen bij JavaScript.

Internet Explorer 11 en Edge op touchscreens

Op touchscreens in Windows en Windows Mobile openen de pop-ups pas na langdurige aanraking, en soms zelfs helemaal niet. Soms opent het contextuele menu. (Hier zit vast enige regelmaat in, maar daar heb ik verder niet naar gezocht.) Door het toevoegen van aria-haspopup="true" aan de <div>, waarin de pop-up met toebehoren staat, openen de pop-ups ook goed in Internet Explorer en Edge op touchscreens:

<div aria-haspopup="true" aria-describedby="extra-tekst">

Er is meer over te lezen bij aria-haspopup.

:focus

Omdat :focus mogelijk niet werkt, als css uitstaat, ontbreekt of onvolledig is geïmplementeerd, moet je nooit belangrijke informatie alleen met behulp van :focus tonen.

De meeste mensen gaan met een muis naar een link, invoerveld, en dergelijke. Waarna ze vervolgens klikken om de link te volgen, tekst in te voeren, of wat ze ook maar willen doen.

Er is echter 'n tweede manier om naar links, invoervelden, en dergelijke te gaan: met behulp van de Tab-toets (sommige browsers gebruiken andere toetsen, maar het principe is hetzelfde). Met behulp van de Tab-toets kun je naar links, invoervelden, en dergelijke 'springen'. (Over het gebruik van de Tab-toets staat meer bij Tabindex.)

Waar je staat, wordt door alle browsers aangegeven met een of ander kadertje. De link en dergelijke met het kadertje eromheen 'heeft focus'. Dat wil zeggen dat je die link volgt, als je op de Enter-toets drukt, of dat je in dat veld tekst kunt gaan invoeren, enz.

Het kadertje dat de focus aangeeft, moet nooit zonder meer worden weggehaald. Gebruikers van de Tab-toets hebben dan geen idee meer, waar ze zijn. In dit voorbeeld maakt dit echter weinig uit, omdat de focus op een andere manier wordt aangegeven: de pop-up is dan geopend.

In dit voorbeeld is voor gebruikers van de Tab-toets in span#vraagteken, de <span> met het vraagteken, het attribuut tabindex="0" aangebracht. Hierdoor kan de <span> focus krijgen, wat normaal genomen niet zo is, zodat de pop-up ook opent bij gebruik van de Tab-toets. Meer daarover is te vinden bij Tabindex.

:active

Omdat :active mogelijk niet werkt, als css uitstaat, ontbreekt of onvolledig is geïmplementeerd, moet je nooit belangrijke informatie alleen met behulp van :active tonen.

Een element is actief, als de muis wordt ingedrukt boven dat element. Op sommige touchscreens is het element actief, als het wordt aangeraakt.

:active wordt hier niet gebruikt.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

Het eerste deel van deze tekst is voor alle voorbeelden hetzelfde. Eventueel specifiek voor dit voorbeeld geldende dingen staan verderop onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Toegankelijkheid (in het Engels 'accessibility') is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een schermlezer gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje dat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Specifiek voor dit voorbeeld

Getest in

Laatst gecontroleerd op 29 juli 2016

Onder dit kopje staat alleen maar, hoe en waarin is getest. Eventuele problemen, ook die met betrekking tot zoomen en lettergroottes, staan hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen). Het is belangrijk dat deel te lezen, want uit een test kan ook prima blijken dat iets totaal niet werkt!

Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Dit voorbeeld is getest op de volgende systemen:

Er is op de aan het begin van dit hoofdstukje genoemde controledatum getest in de meest recente versie van de browser, die op het betreffende besturingssysteem kon draaien. Het aantal geteste browsers en systemen is al tamelijk fors, en als ook nog rekening gehouden moet worden met (zwaar) verouderde browsers, is het gewoon niet meer te doen. Surfen met een verouderde browser is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken.

In resoluties groter dan 800x600 is ook in- en uitzoomen en – voor zover de browser dat kan – een kleinere en grotere letter getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan 200%.

Er is getest met behulp van muis en toetsenbord, behalve op de iPad, Android en Windows Phone, waar een touchscreen is gebruikt. Op Windows 8.1 en 10 is getest met een touchscreen, met een combinatie van toetsenbord en touchpad, en met een combinatie van toetsenbord en muis.

Als dat relevant is, is op de desktop ook getest, als JavaScript uitstaat. Eventuele problemen staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld. (Op iOS, Android en Windows Phone is niet getest zonder JavaScript, omdat je JavaScript in een toenemend aantal mobiele browsers niet uit kunt zetten. Bovendien is een mobiel apparaat zonder JavaScript niet veel meer dan een duur en groot uitgevallen horloge.)

Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, NVDA, TalkBack, VoiceOver en ChromeVox.

Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. Er is getest op Linux.

WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Er is getest op Windows 7.

NVDA is een schermlezer, zoals die door blinden wordt gebruikt. Er is getest in combinatie met Firefox op Windows 7.

TalkBack is een in Android ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Chrome.

VoiceOver is een in iOS en OS X ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Safari op iOS en OS X.

ChromeVox is een schermlezer in de vorm van een extensie bij Google Chrome. Er is getest op een systeem met Kubuntu Linux.

Als het voorbeeld in deze programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Alleen op de hierboven genoemde systemen en browsers is getest. Er is dus niet getest op bijvoorbeeld 'n Blackberry. De kans is (heel erg) groot dat dit voorbeeld niet (volledig) werkt op niet-geteste systemen en apparaten. Om het wel (volledig) werkend te krijgen, zul je vaak (kleine) wijzigingen en/of (kleine) aanvullingen moeten aanbrengen, bijvoorbeeld met JavaScript.

Er is ook geen enkele garantie dat iets werkt in een andere tablet of smartphone dan hierboven genoemd, omdat fabrikanten in principe de software kunnen veranderen. Dit is anders dan op de desktop, waar browsers altijd (vrijwel) hetzelfde werken, zelfs op verschillende besturingssystemen. Iets wat in Android browser werkt, zal in de regel overal werken in die browser, maar een garantie is er niet. De enige garantie is het daadwerkelijk testen op een fysiek apparaat. En aangezien er duizenden mobiele apparaten zijn, is daar eigenlijk geen beginnen aan.

De html is gevalideerd met de validator van w3c, de css ook. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen (en oplossingen) vermeld.

Nieuwe browsers test ik pas, als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders 'n redelijke kans is dat ik 'n bug zit te omzeilen, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kan ik niet beantwoorden, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)

Bekende problemen (en oplossingen)

Waarop en hoe is getest, kun je gelijk hierboven vinden bij Getest in.

Als je hieronder geen oplossing vindt voor een probleem dat met dit voorbeeld te maken heeft, kun je op het forum proberen een oplossing te vinden voor je probleem. Om forumspam te voorkomen, moet je je helaas wel registreren, voordat je op het forum een probleem kunt aankaarten.

Alle browsers

Er verschijnt een verticale scrollbalk terwijl dat niet nodig is

Oorzaak: de onzichtbare pop-up steekt aan de onderkant onder de pagina uit, waardoor de pagina hoger wordt dan het venster van de browser. En dus verschijnt er een verticale scrollbalk. Dat kan ook gebeuren als de pop-up nog onzichtbaar links buiten het scherm staat geparkeerd, want voor de hoogte maakt dat niets uit.

Oplossing: zet de pop-up hoger neer, zodat deze altijd binnen het venster past. In dit voorbeeld wordt de pop-up met top: -1000px; een fors eind omhoog gezet. Als de pop-up wordt getoond, wordt deze met top: -50px; een eind omlaag gezet. Als er bij het tonen van de pop-up een verticale scrollbalk verschijnt, omdat de pop-up niet binnen het venster past, is dat geen probleem. Nu is de reden van die scrollbalk gelijk zichtbaar: de pop-up die onder het venster van de browser uitsteekt.

Opera Mini, Chrome en oudere versies van Android browser op Android

De pop-up is breder dan het venster

Opera Mini op Android, UC browser op Android en oudere versies van Android browser kennen de eenheid vw niet. Deze eenheid wordt bij #tekst gebruikt om te zorgen dat de pop-up nooit breder dan het venster van de browser wordt. Omdat deze browsers vw niet kennen, wordt deze regel genegeerd en krijgt de pop-up altijd een breedte van 350 px. In vensters smaller dan 350 px moet hierdoor horizontaal worden gescrold om de volledige pop-up te kunnen zien.

Internet Explorer en Edge op touchscreens (alle versies, ook mobiel q)

Pop-up sluit bij aanraking

Hoewel dit niet zou mogen gebeuren, sluit in deze browsers en systemen de pop-up, als deze wordt aangeraakt. De pop-up hoort alleen te sluiten, als het scherm búíten de pop-up wordt aangeraakt.

In grotere browservensters is dit geen probleem, omdat daar de hele pop-up zichtbaar is. Maar in kleinere vensters kan dit wel een probleem zijn, als de pop-up te groot is voor het venster. Scrollen om de hele pop-up te zien kan dan niet, omdat deze bij aanraking gelijk sluit. Er moet dus op worden gelet dat de pop-up niet te groot wordt.

(Overigens kún je wel scrollen. Als je precies het vraagteken onder de pop-up aanraakt, kun je scrollen. Maar dat is natuurlijk geen oplossing. Het toevoegen van pointer-events: none; aan span#tekst, wat de pop-up ongevoelig moet maken voor onder andere aanraking, heeft ook geen enkel effect. Het is gewoon een fout in deze browsers.)

Validatie

In de css wordt -ms-user-select gebruikt. (Alleen de -ms- vorm van user-select, omdat het 'n probleem moet oplossen dat alleen in Internet Explorer en Edge speelt). user-select staat nog in geen enkele standaard, hoewel het al in alle browsers werkt, en levert dus een foutmelding van de css-validator. Omdat de oorzaak van deze fout precies bekend is, is dit verder niet belangrijk.

Wijzigingen

Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.

:

Nieuw opgenomen.

8 april 2009:

Tekst aangepast aan de nieuw verschenen Internet Explorer 8. De code is niet veranderd.

28 september 2010:

29 juli 2016:

Volledig herschreven. De belangrijkste veranderingen:

Inhoud van de download en licenties

De inhoud van deze download kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Sommige onderdelen die van 'n andere site of zo afkomstig zijn, vallen mogelijk onder een of andere licentie. Dat is hieronder bij het betreffende onderdeel te vinden.

* Je gebruikt het materiaal uit deze download volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte code en dergelijke zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal uit deze download ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat voorbeeld, uitleg, en dergelijke afkomstig zijn van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

pop-up-024-dl.html: de pagina met het voorbeeld.

pop-up-024.pdf: deze uitleg (aangepast aan de inhoud van de download).

pop-up-024-inhoud-download-en-licenties.txt: een kopie van de tekst onder dit kopje (Inhoud van de download en licenties).

024-css-dl:

pop-up-024-dl.css: stylesheet voor pop-up-024-dl.html.

HTML

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

In de html hieronder wordt alleen de html besproken, waarover iets meer is te vertellen. Een <h1> bijvoorbeeld wordt in de regel niet genoemd, omdat daarover weinig interessants valt te melden. (Als bijvoorbeeld het uiterlijk van de <h1> wordt aangepast met behulp van css, staat dat verderop bij de bespreking van de css.)

Zaken als een doctype en charset hebben soms wat voor veel mensen onbekende effecten, dus daarover wordt hieronder wel een en ander geschreven.

<!DOCTYPE html>

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de eventuele url, anders werkt het niet goed.

Het hier gebruikte doctype is dat van html5. Dit kan zonder enig probleem worden gebruikt: het werkt zelfs in Internet Explorer 6.

<html lang="nl">

De toevoeging lang="nl" bij <html> geeft aan dat de pagina in het Nederlands is. De taal is van belang voor schermlezers, automatisch afbreken, automatisch genereren van aanhalingstekens, juist gebruik van decimale punt of komma, en dergelijke.

<meta charset="utf-8">

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven.

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code, dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de head, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

In html5 hoeft deze regel niet langer te zijn, dan wat hier staat.

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Mobiele apparaten variëren enorm in breedte. En dat is een probleem. Sites waren, in ieder geval tot voor kort, gemaakt voor desktopbrowsers. En die hebben, in vergelijking met bijvoorbeeld een smartphone, heel brede browservensters. Hoe moet je op 'n smartphone een pagina weergeven, die is gemaakt voor de breedte van een desktop? Je kunt natuurlijk wachten tot álle sites zijn omgebouwd voor smartphones, tablets, enz., maar dan moet je waarschijnlijk heel erg lang wachten.

Mobiele browsers gokken erop dat een pagina een bepaalde breedte heeft. Safari voor mobiel bijvoorbeeld gaat ervan uit dat een pagina 980 px breed is. De pagina wordt vervolgens zoveel versmald dat hij binnen het venster van het apparaat past. Op een iPhone wordt de pagina dus veel smaller dan op een iPad. Vervolgens kan de gebruiker inzoomen op het deel van de pagina dat hij of zij wil zien.

Dit betekent ook dat bij het openen van de pagina de tekst meestal heel erg klein wordt weergegeven. (Meestal, want niet alle browsers en apparaten doen het op dezelfde manier.) Niet erg fraai, maar bedenk maar 'ns 'n betere oplossing voor bestaande sites.

Nieuwe sites of pagina's kunnen echter wel rekening houden met de veel kleinere vensters van mobiele apparaten. Op deze pagina bijvoorbeeld wordt de breedte van de pop-up aangepast aan de breedte van het venster.

Maar die stomme mobiele browser weet dat niet, dus die gaat ervan uit dat ook deze pagina 980 px breed is, en verkleint die dan. Dat is ongeveer even behulpzaam als de gedienstige kelner die behulpzaam de stoel naar achteren trekt, net als jij wilt gaan zitten.

Om de door de browser aangeboden hulp vriendelijk maar beslist te weigeren, wordt deze tag gebruikt. Hiermee geef je aan dat de pagina is geoptimaliseerd voor mobiele apparaten.

Een iPad in portretstand bijvoorbeeld is 768 px breed. De kreet width=device-width zegt tegen de mobiele browser dat de breedte van de weer te geven pagina gelijk is aan de breedte van het apparaat. Voor een iPad in portretstand dus 768 px.

Er staat nog een tweede deel in de tag: initial-scale=1. Sommige mobiele apparaten zoomen een pagina gelijk in of uit. Ook weer in een poging behulpzaam te zijn. Ook dat is hier niet nodig. Er is ook een instructie om zoomen helemaal onmogelijk te maken, maar die gebruik ik niet. De bezoeker kan zelf nog gewoon zoomen, wat belangrijk is voor mensen die wat slechter zien.

<div aria-haspopup="true" aria-describedby="extra-tekst">

De <div> waar de pop-up met toebehoren in zit.

Deze <div> heeft twee WAI-ARIA-attributen.

aria-haspopup is nodig voor Internet Explorer en Edge op touchscreens.

aria-describedby is bedoeld voor schermlezers. "extra-tekst" is de id van de gelijk hieronder staande span#extra-tekst. In deze <span> wordt omschreven, wat er in de <div> gebeurt.

Meer over deze attributen is te vinden bij WAI-ARIA-codes.

<span id="extra-tekst">De tekst die wordt voorgelezen na het hierop volgende vraagteken, wordt normaal genomen als pop-up getoond, als het vraagteken wordt benaderd.</span>

Deze <span> bevat een omschrijving voor schermlezers. Met behulp van css wordt hij links buiten het scherm geparkeerd, waardoor hij onzichtbaar is. Maar voor een schermlezer maakt dat niets uit: hij wordt gewoon voorgelezen.

Zonder deze omschrijving zou een schermlezer alleen voorlezen: 'Vraagteken – klikbaar – Dit venstertje was (...) tot en met (...) noem maar op.' Zonder deze omschrijving zou op geen enkele manier duidelijk zijn dat het hier om een pop-up gaat.

<span id="vraagteken" tabindex="0">?</span>

De <span> met het vraagteken. Aan deze <span> is tabindex="0" toegevoegd, zodat ook gebruikers van de Tab-toets de pop-up kunnen openen.

<span id="sluit"></span>

Dit is een extra <span> voor Safari, UC browser en Chrome op iOS. Zodra de pop-up wordt geopend, wordt bij #vraagteken:hover ~ #sluit deze <span> over het volledige venster van de browser neergezet. Met behulp van een klein stukje JavaScript wordt de <span> gevoelig gemaakt voor aanraking. Zonder deze extra constructie is de pop-up in deze browsers op iOS anders niet of heel moeilijk weer te sluiten.

CSS

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Omdat deze site nou eenmaal (voornamelijk) op css is gericht, wordt hieronder álle css besproken.

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om de css in de stylesheet allemaal achter elkaar op één regel te zetten:

div#header-buiten {position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow;} div p {margin-left 16px; height: 120px; text-align: center;}

Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen, omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Beter is het om de css netjes in te laten springen:

              div#header-buiten {
            position: absolute;
            right: 16px;
            width: 100%;
            height: 120px;
            background: yellow;
        }

        div p {
            margin-left: 16px;
            height: 120px;
            text-align: center;
        }

Hiernaast is het heel belangrijk voldoende commentaar (uitleg) in de stylesheet te schrijven. Op dit moment weet je waarschijnlijk (hopelijk...), waarom je iets doet. Maar over vijf jaar kan dat volstrekt onduidelijk zijn. Op deze site vind je nauwelijks commentaar in de stylesheets, maar dat heeft een simpele reden: deze uitleg is in feite één groot commentaar.

Op internet zelf is het goed, als de stylesheet juist zo klein mogelijk is. Dus voor het uploaden kun je normaal genomen het beste het commentaar weer verwijderen. Veel mensen halen zelfs alles wat overbodig is weg, voordat ze de stylesheet uploaden. Inspringingen bijvoorbeeld zijn voor mensen handig, een computer heeft ze niet nodig.

Je hebt dan eigenlijk twee stylesheets. De uitgebreide versie waarin je dingen uitprobeert, verandert, enz., met commentaar, inspringingen, en dergelijke. Dat is de mensvriendelijke versie. Daarnaast is er dan een stylesheet die je op de echte site gebruikt: een gecomprimeerde versie.

Dat comprimeren kun je met de hand doen, maar er bestaan ook hulpmiddelen voor. Als je op internet zoekt naar 'css' en 'compress' of 'comprimeren', vind je tal van sites, waar je dat automatisch kunt laten doen.

(Stylesheets op deze site zijn niet gecomprimeerd. Omdat het vaak juist om de css gaat, wil ik dat mensen zonder al te veel moeite de css kunnen bekijken.)

css voor alle vensters

/* pop-up-024-dl.css */

Om vergissingen te voorkomen is het een goede gewoonte bovenaan het stijlbestand even de naam neer te zetten. Voor je het weet, zit je anders in het verkeerde bestand te werken.

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

background: #ff9;

Achtergrondkleurtje.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Als Arial is geïnstalleerd op de machine van de bezoeker, wordt deze gebruikt, anders Helvetica. Als die ook niet wordt gevonden, wordt in ieder geval een schreefloze letter (zonder dwarsstreepjes) gebruikt.

margin: 0; padding: 0;

Slim om te doen vanwege verschillen tussen browsers.

#uitleg

Het element met id="uitleg". Dit is de <p>, waarbinnen de korte uitleg bovenaan de pagina zit.

background: white;

Witte achtergrond.

width: 300px;

300 px breed. Dit past in zo'n beetje elk browservenster, of het moet wel echt absurd smal zijn. Hierdoor hoeven er geen aanpassingen voor bredere en smallere vensters gemaakt te worden.

Omdat de <p> een blok-element is, wordt de hoogte automatisch hoog genoeg om de erin zittende tekst weer te geven.

text-align: center;

Tekst horizontaal centreren.

margin: 10px auto 0;

Omdat voor links geen waarde is ingevuld, krijgt links automatisch dezelfde waarde als rechts. Hier staat dus eigenlijk 10px auto 0 auto in de volgorde boven – rechts – onder – links.

Kleine afstand tussen de bovenkant van het browservenster en de bovenkant van de <p>. Links en rechts auto, wat hier hetzelfde betekent als evenveel. Hierdoor staat de <p> altijd horizontaal gecentreerd binnen z'n ouder <div>. <div> is een blok-element en wordt normaal genomen even breed als z'n ouder <main>, ook een blok-element. <main> wordt daarom normaal genomen ook weer even breed als ouder <body>, ook een blok-element. Dat dus normaal genomen weer even breed wordt als z'n ouder blok-element <html>. Omdat <html> het buitenste element is, wordt dit normaal genomen even breed als het venster van de browser.

Uiteindelijk wordt <div> dus ook even breed als het venster van de browser en staat de <p> horizontaal gecentreerd binnen het venster, ongeacht de breedte van het venster.

Deze manier van horizontaal centreren van een blok-element werkt alleen, als het te centreren element een breedte heeft.

border: black solid 1px;

Zwart randje.

padding: 3px;

Kleine afstand tussen rand van en tekst in <p>.

div

Alle <div>'s. Dat is er hier maar eentje: de <div> waar de pop-up met toebehoren in staat.

width: 1.8em;

Breedte van de <div>.

Een <div> is een blok-element. Het wordt daardoor normaal genomen precies hoog genoeg, om de erin zittende inhoud weer te geven (hier het vraagteken). Daarom hoeft de <div> geen hoogte te krijgen. (De pop-up trekt zich niets van de hoogte van de <div> aan, omdat deze in een <span> zit die absoluut is gepositioneerd.)

De breedte is een ander verhaal. Een blok-element wordt normaal genomen automatisch even breed als z'n ouder. Dat is hier <main>, ook een blok-element. Ook <main> wordt hierdoor normaal genomen even breed als z'n ouder <body>. Het wordt eentonig: ook weer een blok-element, dat normaal genomen even breed wordt als ouder <html>. Omdat <html> het buitenste element is, wordt dit normaal genomen even breed als het venster van de browser.

Uiteindelijk zou de <div> hierdoor ook even breed worden als het venster van de browser. Om dat te voorkomen, wordt een breedte aan de <div> gegeven. 1,8 em is ongeveer de breedte die bij het erin zittende vraagteken past.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, zodat bij een andere lettergrootte de breedte van de <div> aan die andere lettergrootte wordt aangepast. Dat voorkomt mogelijke overlappingen met elementen die naast de <div> staan.

position: relative;

Om nakomelingen van de <div> te kunnen positioneren ten opzichte van de <div>, moet de <div> zelf zijn gepositioneerd. Omdat er verder niets wordt opgegeven voor top en dergelijke, heeft dit verder geen enkele invloed op de <div> zelf (behalve wat gelijk hieronder bij left staat).

left: 40px;

Iets naar rechts neerzetten. Dit kan ook met margin-left, maar omdat hier gelijk boven een relatieve positie is opgegeven, werkt left ook.

-ms-user-select: none;

user-select staat nog niet in een standaard, daarom is nog een vorm nodig met het voorvoegsel -ms-. Normaal genomen zouden ook de vormen voor andere browsers (en het uiteindelijke user-select) worden opgenomen, maar in dit geval wordt het alleen gebruikt om een probleem in Internet Explorer en Edge op te lossen en zijn de vormen voor andere browsers niet nodig. Meer over hoe dit werkt is te vinden bij De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-.

Als in Internet Explorer en Edge op een touchscreen het vraagteken wordt aangeraakt, selecteren deze browsers gelijk tekst in de pop-up. Hoe kort je het vraagteken ook aanraakt. Deze eigenschap schakelt het selecteren van tekst uit, waardoor dit wordt voorkomen.

Nadeel is dat je de tekst nu ook niet meer kunt kopiëren. Maar totdat Microsoft dit eindelijk heeft opgelost, zit er weinig anders op dan deze eigenschap te gebruiken.

#extra-tekst

Het element met id="extra-tekst". Dit is een <span> met daarin extra tekst voor schermlezers. Zonder wat extra uitleg krijgen die iets voorgelezen als: 'Vraagteken klikbaar Dit venstertje (...) tot en met (...) noem maar op.' Uit niets wordt duidelijk dat het hier om een pop-up gaat die na benaderen van het vraagteken wordt geopend. Daarom staat in deze <span> een kleine uitleg.

position: absolute;

Om de <span> op de juiste positie neer te kunnen zetten. Er wordt gepositioneerd ten opzichte van de eerste voorouder die zelf een positie heeft. Dat is hier de <div>, waar de pop-up met toebehoren in zit.

left: -20000px;

Ver links buiten het scherm parkeren. Nu wordt de lay-out niet verstoord met een voor veel mensen overbodige tekst, maar een schermlezer leest de tekst gewoon voor.

Als de tekst zou worden verborgen met display: none; of visibility: hidden; zou de schermlezer de tekst volledig negeren en niet voorlezen. En omdat die tekst nou juist voor schermlezers is bedoeld, is het niet erg zinvol die tekst voor schermlezers te verbergen.

#vraagteken

Het element met id="vraagteken". De <span> waar het vraagteken in zit.

font-size: 3em;

Vraagteken lekker groot maken.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

#tekst

Het element met id="tekst". De <span> met de eigenlijke pop-up.

background: #e9d1d7;

In de hoop de finale te halen van de door Guinness World Records uitgeschreven wedstrijd 'Wie jaagt het snelst bezoekers weg' wordt aan de pop-up een zuurstokroze achtergrond gegeven.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

Dit is ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

Omdat deze pop-up een kermis van kleuren is, wordt later bij sommige binnen span#tekst geneste <span>'s met een andere tekstkleur de achtergrondkleur van die <span>'s weer aangepast, zodat er voldoende contrast tussen de tekst in die <span>'s en de achtergrondkleur van die <span>'s blijft bestaan.

width: 350px;

Breedte.

max-width: 80vw;

Hierboven is een breedte van 350 px gegeven aan de <span> met de pop-up. Voor heel smalle browservensters kan dat nog steeds te breed zijn, waardoor horizontaal gescrold zou moeten worden. Daarom wordt hier een maximumbreedte opgegeven.

Als eenheid wordt vw gebruikt. Dit is een eenheid die rechtstreeks ten opzichte van het browservenster wordt gemeten, ongeacht wat er tussen deze <span> en dat venster staat. Door deze rechtstreekse koppeling tussen de breedte (of hoogte, dat kan met vh) van de <span> en de breedte van het venster, is het heel makkelijk om te voorkomen dat de <span> breder dan het venster wordt.

1 vw is hetzelfde als 1% van de breedte van het browservenster. Bij een venster van 1200 px breed is 1 vw 12 px, bij een breedte van 320 px is 1 vw 3,2 px.

Op een venster van 320 px breed, het kleinste geteste venster, is de maximumbreedte 80 x 3,2 = 256 px.

Omdat 80 vw is genomen, 80% van de breedte van het venster, resteert er links en rechts van de pop-up voldoende ruimte om het scherm buiten de pop-up aan te kunnen raken, zodat deze weer sluit.

Opera Mini op Android, UC browser op Android en oudere versies van Android browser kennen vw niet. In deze browsers kan de pop-up daardoor te breed worden, waardoor horizontaal gescrold moet worden.

border: black solid 2px;

Zwart randje.

padding: 3px;

Kleine afstand tussen rand van en tekst in de <span>

position: absolute;

Om de <span> op de juiste plaats neer te kunnen zetten. Er wordt gepositioneerd ten opzichte van de eerste voorouder die een positie heeft. Dat is hier de <div>, waar de hele pop-up in zit.

Een <span> is van zichzelf een inline-element. Hierdoor kunnen eigenschappen als breedte niet worden gebruikt. Door de <span> absoluut te positioneren verandert deze in een soort blok-element, waardoor dit soort eigenschappen wel gebruikt kan worden.

top: -1000px;

1000 px naar boven zetten.

Als de pop-up onder het venster van de browser uitsteekt, verschijnt een verticale scrollbalk. Dat gebeurt ook, als de pop-up buiten het scherm staat. Daarom wordt de pop-up een heel eind boven het scherm geparkeerd, zodat zeker is dat dit niet gebeurt. 1000 px is wat veel, maar dat maakt verder niets uit. En het is in ieder geval genoeg.

Als de pop-up getoond moet worden, wordt deze bij #vraagteken:hover + #tekst, #tekst:hover, #vraagteken:focus + #tekst lager gezet met top: -50px;, zodat deze binnen het scherm komt te staan en zichtbaar wordt.

left: -20000px;

Links buiten het scherm parkeren.

Als de pop-up getoond moet worden, wordt deze bij #vraagteken:hover + #tekst, #tekst:hover, #vraagteken:focus + #tekst met left: -30px; binnen het scherm gezet, zodat deze zichtbaar wordt.

Je zou de <span> met de pop-up ook kunnen verbergen met display: none; of visibility: hidden;, maar dan wordt deze volledig genegeerd door schermlezers. Nu wordt de tekst in de <span> gewoon voorgelezen. Dat deze buiten het scherm staat, maakt voor een schermlezer niets uit.

#geel

Het element met id="geel". De <span> waarbinnen, o wonder van creatieve naamgeving, de gele tekst zit.

background: blue;

Blauwe achtergrond. Omdat het contrast tussen gele tekst en roze achtergrond volstrekt onvoldoende is, wordt voor de gele tekst de achtergrondkleur veranderd in blauw. Aangezien het toch al 'n kermis, maakt dat weinig meer uit.

color: yellow;

Gele voorgrondkleur. Dat is onder andere de kleur van de tekst.

#dof-wit

Het element met id="dof-wit". De <span> waarbinnen de dof-witte tekst zit. (Daar is vast een kleurnaam voor, maar die ken ik niet.)

background: black;

Zwarte achtergrond. Omdat het contrast tussen dof-witte tekst en roze achtergrond volstrekt onvoldoende is, wordt voor de dof-witte tekst de achtergrondkleur veranderd in zwart.

color: #ff9;

Dof-witte voorgrondkleur. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

#helder-wit

Het element met id="helder-wit". De <span> waarbinnen de witte tekst zit.

background: #444;

Donkergrijze achtergrond. Omdat het contrast tussen witte tekst en roze achtergrond volstrekt onvoldoende is, wordt voor de witte tekst de achtergrondkleur veranderd in donkergrijs.

color: white;

Witte voorgrondkleur. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

#blauw

Het element met id="blauw". De <span> waarbinnen, we blijven creatief met de naamgeving, de blauwe tekst zit.

color: blue;

Blauwe voorgrondkleur. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

#bruin

Het element met id="bruin". De <span> waarbinnen de bruine tekst zit.

color: #8f4700;

Bruine voorgrondkleur. Dis is onder andere de kleur van de tekst.

#strong

Het element met id="strong". De <span> waarbinnen de vette tekst zit.

font-weight: bold;

Vette tekst.

#cursief

Het element met id="cursief". De <span> waarbinnen de cursieve tekst zit.

font-style: italic;

Cursieve tekst.

#super

Het element met id="super". De <span> waarbinnen de iets hoger staande tekst zit.

vertical-align: super;

Tekst iets hoger neerzetten. (Dit verhoogt de regelhoogte iets, waardoor een kier tussen deze regel en de hierboven staande regel ontstaat. Dat kun je weer grotendeels corrigeren door met lettergrootte en regelhoogte te gaan stoeien, maar dat heb ik hier niet gedaan. Als je iets wanstaltig lelijks maakt, moet je het ook echt grondig wanstaltig lelijk maken en geen half werk leveren.)

#onderstreept

Het element met id="onderstreept". De <span> waarbinnen de onderstreepte tekst zit.

text-decoration: underline;

Tekst onderstrepen.

#groter

Het element met id="groter". De <span> waarbinnen de iets grotere tekst zit.

font-size: 1.2em;

Tekst iets vergroten.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

#kleiner

Het element met id="kleiner". De <span> waarbinnen de iets kleinere tekst zit.

font-size: 0.8em;

Tekst iets verkleinen.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

#smallcaps

Het element met id="kleiner". De <span> waarbinnen de tekst in kleine hoofdletters zit.

font-variant: small-caps;

Kleine hoofdletters.

Stel je hier niet te veel van voor. Normaal genomen zijn dit helemaal geen échte kleine hoofdletters, want die moeten speciaal worden ontworpen. In sommige fonts zijn die ingebouwd, maar niet elke browser kan daarmee omgaan.

Meestal zijn dit gewone hoofdletters, die verkleind worden weergegeven. Wat dus heel iets anders is dan een speciaal ontworpen font. Elke rechtgeaarde typograaf gruwt hiervan.

#spacing-groot

Het element met id="spacing-groot". De <span> waarbinnen de tekst met grotere letterafstand zit.

letter-spacing: 0.2em;

Iets grotere afstand tussen de letters. Als eenheid wordt em genomen, zodat de extra afstand mee verandert met de lettergrootte.

#spacing-klein

Het element met id="spacing-klein". De <span> waarbinnen de tekst met kleinere letterafstand zit.

letter-spacing: -0.05em;

Iets kleinere afstand tussen de letters. Als eenheid wordt em genomen, zodat de kleinere afstand mee verandert met de lettergrootte.

#serif

Het element met id="serif". De <span> waarbinnen de tekst met schreven ('dwarsstreepjes') zit.

font-family: serif;

Letters met schreven ('dwarsstreepjes'). Omdat geen specifiek font is opgegeven, mag de browser zelf bepalen, welk font hiervoor wordt gebruikt. Als je wel 'n specifiek font opgeeft, moet je zorgen een font te gebruiken dat op veel computers is geïnstalleerd. Je kunt ook dit font zelf downloaden naar de computer van de bezoeker met behulp van @font-face, waarna het gebruikt kan worden.

Overigens leest 'n letter met schreven niet lekker op 'n scherm, en op papier leest juist 'n schreefloze letter niet lekker.

#monospace

Het element met id="monospace". De <span> waarbinnen de niet-proportionele tekst zit.

font-family: monospace;

Niet-proportioneel font. Normaal genomen heeft bijvoorbeeld de 'w' meer ruimte dan de 'i'. Bij een niet-proportioneel font heeft elke letter evenveel ruimte. De code op deze pagina is niet-proportioneel, de gewone tekst is proportioneel.

Omdat geen specifiek font is opgegeven, mag de browser zelf bepalen, welk font hiervoor wordt gebruikt. Als je wel 'n specifiek font opgeeft, moet je zorgen een font te gebruiken dat op veel computers is geïnstalleerd. Je kunt ook dit font zelf downloaden naar de computer van de bezoeker met behulp van @font-face, waarna het gebruikt kan worden.

#fantasy

Het element met id="fantasy". De <span> waarbinnen de tekst met de fantasieletter zit.

font-family: fantasy;

Fantasieletter.

Omdat geen specifiek font is opgegeven, mag de browser zelf bepalen, welk font hiervoor wordt gebruikt. Wat het gelijk redelijk zinloos maakt, want in alle geteste browsers wordt hiervoor gewoon vet of cursief gebruikt. Met hoogstens een kleine 'fantasievolle' afwijking.

Als je dit wilt gebruiken, moet je zelf met behulp van @font-face een font downloaden naar de computer van de bezoeker, waarna dat font gebruikt kan worden.

#vraagteken:hover + #tekst, #tekst:hover, #vraagteken:focus + #tekst

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

#tekst {background: #e9d1d7; color: black; width: 350px; max-width: 80vw; border: black solid 2px; padding: 3px; position: absolute; top: -1000px; left: -20000px;}

Deze drie selectors zorgen, elk op hun eigen manier, voor het verschijnen van de pop-up.

De eerste selector, die voor de eerste komma: #vraagteken:hover + #tekst

#vraagteken: het element met id="vraagteken". De <span> met het vraagteken.

:hover: als over die <span> wordt gehoverd.

+: het hierachter staande element moet in de html gelijk na het voor de + staande element element staan. Voor de + staat #vraagteken, achter de + staat #tekst, de <span> met de eigenlijke pop-up.

#tekst: de <span> met de tekst voor de eigenlijke pop-up.

Alles bij elkaar in gewone mensentaal: doe iets met de <span> met de pop-up, als over het vraagteken wordt gehoverd.

De tweede selector, die tussen de eerste en de tweede komma: #tekst:hover

#tekst is de <span> met de tekst voor de eigenlijke pop-up. #tekst:hover betekent dus: als over deze <span> wordt gehoverd.

Deze <span> is bij #tekst met left: -20000px; links buiten het scherm geparkeerd. Er kán dus helemaal niet over worden gehoverd. Pas als de <span> binnen het venster wordt gezet, kan erover worden gehoverd. Dat binnen het venster zetten gebeurt, als over het vraagteken wordt gehoverd. (De eerste selector, die hiervoor zorgt, wordt gelijk hierboven beschreven.)

En nu ontstaat een probleem. Als je over het vraagteken hovert, opent span#tekst met de pop-up. Maar die pop-up wordt over het vraagteken gezet. Dus nu hover je niet meer over het vraagteken, maar over span#tekst. Die dus prompt weer buiten het scherm wordt geparkeerd, want er wordt niet meer over het vraagteken gehoverd.

Als span#tekst weer buiten het scherm staat geparkeerd, hover je weer over het vraagteken, want dat wordt nu niet meer afgedekt door span#tekst. En dus verschijnt span#tekst weer. Om weer onmiddellijk te verdwijnen, omdat het vraagteken weer wordt afgedekt door span#tekst met de pop-up. Enz. Hierdoor verschijnt en verdwijnt de pop-up in een razendsnel tempo.

Dit kan worden opgelost door span#tekst met de pop-up ook geopend te houden, als over span#tekst zelf wordt gehoverd. En daar zorgt deze tweede selector #tekst:hover voor. Nu sluit de <span> met de pop-up pas, als niet meer over de pop-up wordt gehoverd.

Openen gebeurt door hoveren over span#vraagteken met het vraagteken, openhouden door hoveren over span#tekst met de pop-up.

De derde selector, die na de tweede komma: #vraagteken:focus + #tekst

Deze selector is voor gebruikers van de Tab-toets. Normaal genomen kan een <span> geen focus krijgen. Door aan span#vraagteken het attribuut tabindex="0" toe te voegen, kan dit wel. Hierdoor wordt de pop-up ook geopend, als mensen de Tab-toets gebruiken om links, knoppen, en dergelijke te bezoeken.

#vraagteken: het element met id="vraagteken". De <span> met het vraagteken.

:focus: als die <span> focus heeft.

+: het hierachter staande element moet in de html gelijk na het voor de + staande element element staan. Voor de + staat #vraagteken, achter de + staat #tekst, de <span> met de eigenlijke pop-up.

#tekst: de <span> met de tekst voor de eigenlijke pop-up.

Alles bij elkaar in gewone mensentaal: doe iets met de <span> met de pop-up, als het vraagteken focus heeft.

top: -50px; left: -30px;

Bij #tekst is span#tekst met de pop-up met top: -1000px; en left: -20000px; ver boven en links van het browservenster gezet, zodat deze onzichtbaar is. Hier word de <span>, en daarmee de pop-up, binnen het venster gezet, waardoor de pop-up zichtbaar wordt.

z-index: 20;

Hier gelijk onder wordt een span#sluit over het volledige venster van de browser geplaatst, zodra over span#vraagteken wordt gehoverd. Dat is nodig voor enkele browsers op iOS, omdat de pop-up anders niet of heel lastig is te sluiten.

Deze span#sluit staat over het volledige venster, hij bedekt dat volledig. Omdat hij in de html na span#tekst en span#vraagteken komt, worden ook span#tekst en span#vraagteken erdoor afgedekt. Waardoor hoveren over span#tekst en span#vraagteken niet meer werkt.

Voor span#vraagteken is dat geen probleem. Daar hoeft hoveren maar heel even te werken, net lang genoeg om span#tekst met de pop-up te openen. En dat werkt prima, omdat span#sluit het venster pas afdekt, nadat er over span#vraagteken is gehoverd.

Voor span#tekst, de <span> met de eigenlijke pop-up, is het echter een ander verhaal. De pop-up opent bij hoveren over span#vraagteken, maar hij blijft geopend door hoveren over span#tekst. En die wordt dus afgeschermd door span#sluit, waardoor dat hoveren niet meer werkt.

Door de z-index van span#tekst te verhogen, komt span#tekst toch boven span#sluit te staan, ongeacht de volgorde in de html. En blijft hoveren over span#tekst werken.

Een z-index werkt alleen in bepaalde omstandigheden. Eén van die omstandigheden is een absolute positie. Die heeft span#tekst bij #tekst gekregen, dus dat is geregeld.

#vraagteken:hover ~ #sluit

#vraagteken: het element met id="vraagteken". De <span> met het vraagteken.

:hover: als over die <span> wordt gehoverd.

~: het hierachter staande element moet ergens in de html staan, na het voor de ~ staande element. Het hoeft er, anders dan bij de +, niet gelijk op te volgen, als het maar ergens na het eerste element in de html staat.

De enige voorwaarde is verder dat het voor en na de ~ staande element dezelfde ouder hebben. Dat is hier het geval: #vraagteken voor de ~ en #tekst na de ~ hebben beide als ouder de <div>, waar de hele pop-up met toebehoren in zit.

#tekst: de <span> met de tekst voor de eigenlijke pop-up.

Alles bij elkaar in gewone mensentaal: doe iets met span#sluit als over het vraagteken wordt gehoverd.

Deze <span> is nodig voor enkele browsers op iOS, omdat de pop-up anders niet of heel lastig kan worden gesloten. Er is meer over te vinden bij :hover.

position: fixed;

Positioneren ten opzichte van het venster van de browser. Dit is nodig, omdat span#sluit het volledige venster moet bedekken.

top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0;

Omdat wordt gepositioneerd ten opzichte van het venster van de browser, wordt met deze waarden het volledige venster bedekt.

css voor vensters minimaal 760 px breed

@media screen and (min-width: 760px)

De css die hier tot nu toe staat, geldt voor alle browservensters.

De css die binnen deze media query staat, geldt alleen voor vensters die minimaal 760 px breed zijn. In deze bredere vensters wordt de lettergrootte iets verhoogd.

@media: geeft aan dat het om css gaat die alleen van toepassing is, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Al langer bestond de mogelijkheid om met behulp van zo'n @media-regel css voor bijvoorbeeld printers op te geven. css3 heeft dat uitgebreid tot bepaalde fysieke eigenschappen, zoals de breedte en hoogte van het venster van de browser.

screen: deze regel geldt alleen voor schermweergave.

and: er komt nog een voorwaarde, waaraan moet worden voldaan.

(min-width: 760px): het venster moet minimaal 760 px breed zijn. Is het venster smaller, dan wordt de css die binnen deze media-regel staat genegeerd.

Gelijk na deze regel komt een { te staan, en aan het einde van de css die binnen deze regel valt een bijbehorende afsluitende }. Die zijn in de regel hierboven weggevallen, maar het geheel ziet er zo uit:

@media screen and (min-width: 760px) { body {color: silver;} (...) rest van de css voor deze @media-regel (...) footer {color: gold;} }

Voor de eerste css binnen deze media-regel staat dus een extra {, en aan het eind staat een extra }.

body

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat. (Alleen wat binnen deze media query geldig is, wordt binnen dit blokje herhaald.)

body {background: #ff9; color: black; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; margin: 0; padding: 0;}

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

font-size: 110%;

Iets groter dan standaard. 't Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid % gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

JavaScript

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

<script> document.getElementById("vraagteken").addEventListener("click", function () {return null; }); document.getElementById("sluit").addEventListener("click", function () {return null; }); </script>

Dit stukje JavaScript is nodig voor Safari, Chrome en UC browser op iOS. Zonder dit kleine script opent de pop-up pas bij de tweede aanraking van span#vraagteken, en sluiten wordt helemaal lastig of zelfs onmogelijk. Er is meer over het waarom van dit script te vinden bij :hover.

<script> en </script>

Dit is gewone html: het zijn de openings- en sluittag voor het script. In html5 is de toevoeging type="text/javascript" niet meer nodig.

Eerst de bovenste regel, die voor span#vraagteken.

document.getElementById("vraagteken")

Zoek naar het element met id="vraagteken". Dit is de <span> waar het vraagteken in zit.

addEventListener

Voeg aan dat element met id="vraagteken" een 'eventlistener' toe. Dat is een ding dat luistert, of er iets gebeurt. Zo'n gebeurtenis kan een aanraking van het scherm zijn, een liefdevolle aai van de muis, een ram op het toetsenbord, van alles.

"click"

In dit geval wordt naar een klik geluisterd. (Een klik is hier hetzelfde als een aanraking van het touchscreen.)

function () {return null; }

Hierin wordt bepaald, wát er gebeurt na die aanraking.

function() is gewoon een soort aankondiging dat er iets gaat gebeuren. Erachter tussen de accolades staat, wat er gaat gebeuren: return null;. Doe niets. Helemaal niets.

Het enige dat hier is gebeurd: span#vraagteken is gevoelig gemaakt voor een aanraking. De rest kan nu door de css worden afgehandeld, wat gebeurt bij #vraagteken:hover + #tekst, #tekst:hover, #vraagteken:focus + #tekst.

De tweede regel is precies hetzelfde, alleen geldt deze voor span#sluit. Ook hier gebeurt niet meer dan het voor een aanraking gevoelig maken van de <span>. De rest wordt bij #vraagteken:hover ~ #sluit met css afgehandeld.

Bij de uitleg van deze code zijn allerlei haakjes en dergelijke weggelaten, want dat voert hier te ver. Als je je in dat soort dingen wilt verdiepen, kun je beter naar sites gaan die meer voor JavaScript zijn bedoeld.