Skip links en inhoudsopgave

Uitleg twee in een venstertje naast elkaar staande kolommen gelijktijdig scrollen

Laatst aangepast: .

Afbeelding 1: de pagina in een breder en een smaller venster

Korte omschrijving

Twee kolommen tekst staan naast elkaar in een venstertje. Bij scrollen van één van de kolommen, scrolt de ander vanzelf mee. In browservensters smaller dan 608 px staan de kolommen niet naast, maar onder elkaar.

BELANGRIJK

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met twee beperkingen:

* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Deze uitleg wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

Alle code is geschreven in een afwijkende lettersoort en -kleur. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Opmerkingen

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Alles op deze site is gemaakt op een systeem met Linux (Kubuntu). Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Komodo Edit, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Iets gevonden waar je wat aan hebt? Mooi. Als je je waardering wilt uiten, maak dan een donatie over aan War Child Nederland, een organisatie die kinderen uit oorlogsgebieden helpt hun trauma's te verwerken. Of - nog beter - wordt donateur:
Naar site van War Child Nederland

Achterliggend idee

Elk van beide kolommen met tekst is een <div>. Deze twee <div>’s staan samen in een gezamenlijke <div>.

Aan de gezamenlijke <div> wordt een hoogte gegeven, samen met overflow: auto;. Als één of beide kolommen nu te hoog zijn voor de gezamenlijke <div>, ontstaat een verticale scrollbalk bij de gezamenlijke <div>. Door het opgeven van een border en dergelijke ziet de gezamenlijke <div> eruit als een soort venstertje.

Als wordt gescrold in het venstertje, of als de inhoud van het venstertje met de vinger wordt bewogen, wordt in feite de gezamenlijke <div> gescrold. Daardoor bewegen de twee kolommen gelijktijdig, want beide kolommen staan in de gezamenlijke <div>. Dus als de ene kolom omhoog of omlaag gaat, gaat de andere kolom mee.

De achtergrondkleur van het venstertje is aan de gezamenlijke <div> gegeven, zodat het niet uitmaakt welke kolom het hoogst is. Met wat extra css is het vrij simpel de border tussen de kolommen altijd het hele venstertje te laten vullen, en altijd even lang te maken als de langste kolom.

In browservensters smaller dan 608 px is te weinig ruimte voor twee kolommen naast elkaar. Daarin staan de kolommen met tekst niet naast, maar onder elkaar.

Bovenin de rechterkolom staat een korte omschrijving van dit voorbeeld. Omdat de rechterkolom in smalle vensters ónder de linkerkolom komt te staan, heb je weinig aan die omschrijving. Daarom staat in smalle vensters bovenin de linkerkolom een link naar de omschrijving in de rechterkolom. In vensters breder dan 608 px wordt deze link verborgen, want daar is de omschrijving bovenin de rechterkolom gewoon te zien.

De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-

Voordat een nieuwe css-eigenschap wordt ingevoerd, is er in de regel een experimentele fase. Browsers passen het dan al toe, maar met een aangepaste naam. Tijdens deze fase kunnen problemen worden opgelost en worden veldslagen uitgevochten over hoe de standaard precies moet worden toegepast.

Als iedereen het overal over eens is en alle problemen zijn opgelost, wordt de officiële naam uit de standaard gebruikt.

De belangrijkste browsers hebben elk een eigen voorvoegsel:

Firefox: -moz-, naar de maker: Mozilla.

Op webkit gebaseerde browsers, zoals Google Chrome en Safari: -webkit-.

(Google Chrome is van webkit overgestapt op een eigen weergave-machine: blink. Blink zou geen voorvoegsels gaan gebruiken. Het is echter een aftakking van webkit, dus het zal nog wel even duren voor -webkit- hier helemaal uit is verdwenen. Ook Opera gebruikt inmiddels Blink, inclusief het daar nog in gebruikte -webkit-. Hierdoor is het tot voor kort door Opera gebruikte voorvoegsel -o- niet meer nodig.)

Internet Explorer: -ms-, naar de maker: Microsoft.

In dit voorbeeld worden hyphens en -webkit-overflow-scrolling gebruikt.

Zodra de experimentele fase voorbij is, wordt het voorvoegsel weggelaten. Omdat dat moment niet bij alle browsers hetzelfde is, zet je nu ook al de officiële naam erbij. Deze wordt als laatste opgegeven. Bijvoorbeeld Android browser herkent -webkit-linear-gradient. Zodra Android browser linear-gradient gaat herkennen, zal dit -webkit-linear-gradient overrulen, omdat het er later in staat. Dat ze er beide in staan, is dus geen enkel probleem.

hyphens

Op dit moment moet je nog het volgende schrijven:

{-moz-hyphens: ...; -ms-hyphens: ...; -webkit-hyphens: ...; hyphens: ...;}

In de toekomst kun je volstaan met:

{hyphens: ...;}

-webkit-overflow-scrolling

Dit is een apart geval, omdat het hier niet om een eigenschap gaat die uiteindelijk in een standaard gaat komen. Het is een uitbreiding van Apple, waarmee je aan kunt geven of scrollen op een touchscreen vloeiend of schoksgewijs moet gebeuren. Andere browsers hebben dit niet nodig.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

Het eerste deel van deze tekst is voor alle voorbeelden hetzelfde. Eventueel specifiek voor dit voorbeeld geldende dingen staan verderop onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Toegankelijkheid (accessibility in het Engels) is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een schermlezer gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje dat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Specifiek voor dit voorbeeld

Er zijn geen bijzondere problemen wat betreft toegankelijkheid. Er moet alleen om gedacht worden dat de tekst in de volgorde van de html wordt voorgelezen: eerst de linkerkolom, daarna de rechterkolom. Het is dus niet handig om in de linkerkolom bijvoorbeeld artikelnummers te zetten en rechts de bijbehorende artikelen. Daar zijn betere manieren voor. (Overigens ziet ook de spider van een zoekmachine in dat geval eerst alle artikelnummers, en pas daarna los van die nummers alle artikelen. Wat dat voor mogelijk effect heeft op de vindbaarheid van de pagina in een zoekmachine, kun je waarschijnlijk zelf wel bedenken.)

Zonder css gebeurt hetzelfde: eerst verschijnt de linkerkolom, daaronder de rechterkolom.

Getest in

Laatst gecontroleerd op 11 augustus 2015.

Onder dit kopje staat alleen maar, hoe en waarin is getest. Eventuele problemen, ook die met betrekking tot zoomen en lettergroottes, staan hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen). Het is belangrijk dat te lezen, want uit een test kan ook prima blijken dat iets totaal niet werkt!

Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan onderaan Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Dit voorbeeld is getest op de volgende systemen:

Er is steeds getest met de laatste versie van de browsers op de aan het begin van dit hoofdstukje genoemde controledatum, omdat ik geen zin heb om rekening te houden met mensen die met zwaar verouderde browsers surfen. Dat is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken.

Ook op Windows XP kunnen mensen surfen met Firefox, Opera of Google Chrome, dus ook daar zijn mensen niet afhankelijk van Internet Explorer 8. Ik maak één uitzondering: Android browser. Omdat Android vaak niet geüpdatet kan worden, test ik ook nog in oudere versies van Android browser.

In resoluties groter dan 800x600 is ook in- en uitzoomen en – voor zover de browser dat kan – een kleinere en grotere letter getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan 200%.

Er is getest met behulp van muis en toetsenbord, behalve op de iPad, Android en Windows Phone, waar een touchscreen is gebruikt. Op Windows 8.1 is getest met een touchscreen, met een combinatie van toetsenbord en touchpad, en met een combinatie van toetsenbord en muis.

Op de desktop is ook getest, als JavaScript uitstaat. Eventuele problemen staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld. (Op iOS, Android en Windows Phone is niet getest zonder JavaScript, omdat je JavaScript in een toenemend aantal mobiele browsers niet uit kunt zetten. Bovendien is een mobiel apparaat zonder JavaScript niet veel meer dan een duur en groot uitgevallen horloge.)

Naast deze ’gewone’ browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, NVDA, TalkBack en VoiceOver.

Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. Er is getest op Linux.

WebbIE is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Er is getest op Windows 7.

NVDA is een schermlezer, zoals die door blinden wordt gebruikt. Er is getest in combinatie met Firefox op Windows 7.

TalkBack is een in Android ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Chrome.

VoiceOver is een in iOS en OS X ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Safari op iOS en OSX.

Als het voorbeeld in deze programma’s toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde. Eventuele opmerkingen over de toegankelijkheid specifiek voor dit voorbeeld staan hierboven bij Toegankelijkheid en zoekmachines onder het kopje Specifiek voor dit voorbeeld.

Alleen op de hierboven genoemde systemen en browsers is getest. Er is dus niet getest op bijvoorbeeld ’n Blackberry. De kans is (heel erg) groot dat dit voorbeeld niet (volledig) werkt op niet-geteste systemen en apparaten. Om het wel (volledig) werkend te krijgen, zul je vaak (kleine) wijzigingen en/of (kleine) aanvullingen moeten aanbrengen, bijvoorbeeld met JavaScript.

Er is ook geen enkele garantie dat iets werkt in een andere tablet of smartphone dan hierboven genoemd, omdat fabrikanten in principe de software kunnen veranderen. Dit is anders dan op de desktop, waar browsers altijd (vrijwel) hetzelfde werken, zelfs op verschillende besturingssystemen. Iets wat in Android browser werkt, zal in de regel overal werken in die browser, maar een garantie is er niet. De enige garantie is het daadwerkelijk testen op een fysiek apparaat. En aangezien er duizenden mobiele apparaten zijn, is daar eigenlijk geen beginnen aan.

De html is gevalideerd met de validator van w3c, de css ook. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen (en oplossingen) vermeld.

Nieuwe browsers test ik pas, als ze uit het bèta-stadium zijn, omdat er anders ’n redelijke kans is dat ik ’n bug zit te omzeilen, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt. Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kan ik niet beantwoorden, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enz. in wel geteste browsers: graag!)

Bekende problemen (en oplossingen)

Waarop en hoe is getest, kun je gelijk hierboven vinden bij Getest in.

Als je hieronder geen oplossing vindt voor een probleem dat met dit voorbeeld te maken heeft, kun je op het forum proberen een oplossing te vinden voor je probleem. Om forumspam te voorkomen, moet je je helaas wel registreren, voordat je op het forum een probleem kunt aankaarten.

Ankers (links in de pagina zelf)

Dit probleem doet zich alleen voor in vensters breder dan 608 px, omdat het met overflow: auto; te maken heeft. En dat staat alleen in de css voor vensters breder dan 608 px.

Als je op een link klikt om naar een andere pagina te gaan, kun je normaal genomen weer terug naar de vorige pagina door de Terug-knop van de browser te gebruiken, of met de toetscombinatie alt+← (of een variant daarop, afhankelijk van de browser). Een al bezochte pagina nogmaals bezoeken kan met de Vooruit-knop van de browser, of met de toetscombinatie alt+→ (of een variant daarop).

Als een link naar een andere plaats binnen dezelfde pagina linkt, heet dat een anker. Met behulp van ankers kun je door dezelfde pagina navigeren. Normaal genomen werken de bovengenoemde toetsen ook bij ankers. Dat is handig bij bijvoorbeeld voetnoten, die onderaan de pagina staan. Je klikt op de link naar de voetnoot, en met de toetsen ga je weer snel terug naar waar je aan het lezen was.

In dit voorbeeld werkt dat niet in alle browsers. Als je bij #wrapper de overflow: auto; weghaalt, werkt het wel overal. Maar dan is het nut van deze constructie ook gelijk verdwenen, dus daarbij schiet me iets van kind en badwater en weggooien door het hoofd.

In Google Chrome, Safari, UC browser en Firefox op Android werken genoemde toetsen gewoon.

In Internet Explorer en Firefox op Windows en OS X werken genoemde toetsen niet goed. Bij gebruik van deze toetsen in deze browsers verandert het adres in de adresbalk wel, maar de tekst op het scherm blijft staan. Links werken wel gewoon, dus je zou ’n link van de tekst naar bijvoorbeeld de voetnoot kunnen maken, en bij de voetnoot weer ’n link naar de tekst, maar erg lekker werkt dat natuurlijk niet. En als één voetnoot bij meerdere tekstonderdelen hoort, heb je ’n extra probleem.

Omdat de adresbalk wel wordt bijgewerkt, zou je de pagina kunnen herladen, maar dat is – netjes uitgedrukt – ook niet echt ideaal.

Teruggaan naar andere pagina’s en dergelijke werkt wel op de normale manier, alleen moet je soms wat vaker klikken of de toetscombinatie gebruiken, omdat eerst de links in de pagina zelf worden gevolgd (helaas dus zonder dat de tekst wordt verplaatst).

Met behulp van JavaScript zou je de browser kunnen ’dwingen’ om toch terug te gaan naar het vorige anker, door de geschiedenis aan te passen of zoiets. Maar daar gaat deze site nou eenmaal niet over. Op internet is er meer over te vinden, het is niet super ingewikkeld.

Overigens werkten deze toetsen enkele jaren geleden ook niet goed in Google Chrome en Safari, dus er is hoop.

Maar op dit moment is deze constructie niet echt geschikt voor pagina’s, waarbinnen veel heen en weer moet worden gegaan.

Zoomen op iOS

Dit probleem heeft te maken met -webkit-overflow-scrolling. Omdat dit alleen wordt gebruik in de css voor vensters breder dan 608 px, speelt het probleem alleen in die bredere vensters.

Zodra je in iOS inzoomt (vergroot), kan in Safari niet meer worden gescrold. Tekst die niet op het scherm staat, komt gewoon niet meer tevoorschijn. Dit gebeurt al bij de kleinste vergroting.

In Google Chrome en UC browser op iOS speelt dit probleem ook, maar pas bij ’n forse vergroting. En soms blijft in deze twee browsers scrollen gewoon mogelijk, ook als wordt gezoomd. Omdat het pas bij een forse vergroting speelt, is dit in deze twee browsers eigenlijk nauwelijks een serieus probleem.

Bij #wrapper staat de regel -webkit-overflow-scrolling: touch;. Zodra deze regel wordt verwijderd, speelt dit probleem niet meer. Het scrollen heeft dan echter de opmerkelijke soepelheid van een een tapdansende olifant met eksterogen en acute jicht. Normaal genomen blijft de tekst nog even doorscrollen, maar zonder deze regel stopt het scrollen onmiddellijk als het scherm wordt losgelaten. Wat niet echt lekker werkt.

Hier is geen oplossing voor: of zoomen kan niet, of scrollen loopt niet echt lekker.

In Safari in reader mode speelt dit probleem niet.

Er zijn al jaren allerlei problemen met -webkit-overflow-scrolling. En er worden ook al jaren oplossingen gegeven, die helaas geen van alle werkten in dit geval. Omdat Apple zich weer ’ns volledig in stilzwijgen hult, is de oorzaak van deze bug onbekend. En of ’t ooit wordt gerepareerd, tja, er zijn al jaren problemen mee, dus... Omdat dit Apple is, is het trouwens mogelijk geen bug, maar ’n feature.

Wijzigingen

Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.

:

Nieuw opgenomen.

Inhoud van de download en licenties

De inhoud van deze download kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Sommige onderdelen die van ’n andere site of zo afkomstig zijn, vallen mogelijk onder een of andere licentie. Dat is hieronder bij het betreffende onderdeel te vinden.

* Je gebruikt het materiaal uit deze download volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte code en dergelijke zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal uit deze download ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) wordt regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat voorbeeld, uitleg, en dergelijke afkomstig zijn van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

positioneren-104-dl.html: de pagina met het venstertje en de twee kolommen.

positioneren-140.pdf: deze uitleg (aangepast aan de inhoud van de download).

positioneren-104.txt: een kopie van de tekst onder dit kopje (Inhoud van de download en licenties).

104-css-dl:

positioneren-104-dl.css: stylesheet voor positioneren-104-dl.html.

HTML

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

In de html hieronder wordt alleen de html besproken, waarover iets meer is te vertellen. Een <h1> bijvoorbeeld wordt in de regel niet genoemd, omdat daarover weinig interessants valt te melden. (Als bijvoorbeeld het uiterlijk van de <h1> wordt aangepast met behulp van css, staat dat verderop bij de bespreking van de css.)

Zaken als een doctype en charset hebben soms wat voor veel mensen onbekende effecten, dus daarover wordt hieronder wel een en ander geschreven.

<!DOCTYPE html>

<html lang="nl">

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de eventuele url, anders werkt het niet goed.

Het hier gebruikte doctype is dat van html5. Dit kan zonder enig probleem worden gebruikt: het werkt zelfs in Internet Explorer 6.

<meta charset="utf-8">

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven.

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code, dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de head, omdat hij anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

In html5 hoeft deze regel niet langer te zijn, dan wat hier staat.

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Mobiele apparaten variëren enorm in breedte. En dat is een probleem. Sites waren, in ieder geval tot voor kort, gemaakt voor desktopbrowsers. En die hebben, in vergelijking met bijvoorbeeld een smartphone, heel brede browservensters. Hoe moet je op ’n smartphone een pagina weergeven, die is gemaakt voor de breedte van een desktop? Je kunt natuurlijk wachten tot álle sites zijn omgebouwd voor smartphones, tablets, enz., maar dan moet je waarschijnlijk heel erg lang wachten.

Mobiele browsers gokken erop dat een pagina een bepaalde breedte heeft. Safari voor mobiel bijvoorbeeld gaat ervan uit dat een pagina 980 px breed is. De pagina wordt vervolgens zoveel versmald dat hij binnen het venster van het apparaat past. Op een iPhone wordt de pagina dus veel smaller dan op een iPad. Vervolgens kan de gebruiker inzoomen op het deel van de pagina dat hij of zij wil zien.

Dit betekent ook dat bij het openen van de pagina de tekst meestal heel erg klein wordt weergegeven. (Meestal, want niet alle browsers en apparaten doen het op dezelfde manier.) Niet erg fraai, maar bedenk maar ’ns ’n betere oplossing voor bestaande sites.

Nieuwe sites of pagina’s kunnen echter wel rekening houden met de veel kleinere vensters van mobiele apparaten. Deze pagina bijvoorbeeld past zich aan de breedte van het venster aan, ook bij heel smalle vensters. Maar die stomme mobiele browser weet dat niet, dus die gaat ervan uit dat ook de al aangepaste pagina 980 px breed is, en verkleint die dan. Dat is ongeveer even behulpzaam als de gedienstige kelner die behulpzaam de stoel naar achteren trekt, net als jij wilt gaan zitten.

Om de door de browser aangeboden hulp vriendelijk maar beslist te weigeren, wordt deze tag gebruikt. Hiermee geef je aan dat de pagina is geoptimaliseerd voor mobiele apparaten.

Een iPad in portretstand bijvoorbeeld is 768 px breed. De kreet width=device-width zegt tegen de mobiele browser dat de breedte van de weer te geven pagina gelijk is aan de breedte van het apparaat. Voor een iPad in portretstand dus 768 px.

En dat klopt, want de kolommen e.d. passen zich automatisch aan de breedte van het apparaat aan. Er is op deze pagina niets, wat problemen kan opleveren in een smaller browservenster.

Simpeler gezegd: je zegt tegen het mobiele apparaat dat de pagina geen vaste breedte heeft, en dat het dus niet nodig is om de weergave aan te passen.

Er staat nog een tweede deel in de tag: initial-scale=1. Sommige mobiele apparaten zoomen een pagina gelijk in of uit. Ook weer in een poging behulpzaam te zijn. Ook dat is hier niet nodig, want de pagina past zich aan het apparaat aan. Er is ook een instructie om zoomen helemaal onmogelijk te maken, maar die gebruik ik niet. De bezoeker kan zelf nog gewoon zoomen, wat belangrijk is voor mensen die wat slechter zien.

CSS

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg blauw gekleurd. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Omdat deze site nou eenmaal (voornamelijk) op css is gericht, wordt hieronder álle css besproken.

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om de css in de stylesheet allemaal achter elkaar op één regel te zetten:

div#header-buiten {position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow;} div p {margin-left 16px; height: 120px; text-align: center;}

Maar als je dat doet, garandeer ik je hele grote problemen, omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Beter is het om de css netjes in te laten springen:


        div#header-buiten {
            position: absolute;
            right: 16px;
            width: 100%;
            height: 120px;
            background: yellow;
        }

        div p {
            margin-left: 16px;
            height: 120px;
            text-align: center;
        }

Hiernaast is het heel belangrijk voldoende commentaar (uitleg) in de stylesheet te schrijven. Op dit moment weet je waarschijnlijk (hopelijk...), waarom je iets doet. Maar over vijf jaar kan dat volstrekt onduidelijk zijn. Op deze site vind je nauwelijks commentaar in de stylesheets, maar dat heeft een simpele reden: deze uitleg is in feite één groot commentaar.

Op internet zelf is het goed, als de stylesheet juist zo klein mogelijk is. Dus voor het uploaden kun je normaal genomen het beste het commentaar weer verwijderen. Veel mensen halen zelfs alles wat overbodig is weg, voordat ze de stylesheet uploaden. Inspringingen bijvoorbeeld zijn voor mensen handig, een computer heeft ze niet nodig.

Je hebt dan eigenlijk twee stylesheets. De uitgebreide versie waarin je dingen uitprobeert, verandert, enz., met commentaar, inspringingen, en dergelijke. Dat is de mensvriendelijke versie. Daarnaast is er dan een stylesheet die je op de echte site gebruikt: een gecomprimeerde versie.

Dat comprimeren kun je met de hand doen, maar er bestaan ook hulpmiddelen voor. Als je op internet zoekt naar ’css’ en ’compress’ of ’comprimeren’, vind je tal van sites, waar je dat automatisch kunt doen.

(Stylesheets op deze site zijn niet gecomprimeerd. Omdat het vaak juist om de css gaat, wil ik dat mensen zonder al te veel moeite de css kunnen bekijken.)

css voor alle vensters

/* positioneren-104-dl.css */

Om vergissingen te voorkomen, is het een goede gewoonte bovenaan het stijlbestand even de naam neer te zetten. Voor je het weet, zit je anders in het verkeerde bestand te werken.

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

background: #ff9;

Achtergrondkleur

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hierboven heb ik een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de kleur en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de voorgrondkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Lettersoort. Als er geen Arial is, wordt gezocht naar Helvetica. Als dat er ook niet is in ieder geval ’n lettersoort zonder schreef (dwarsstreepjes).

margin: 0; padding: 0;

Verschillende browsers hebben verschillende standaard-instellingen hiervoor. Door ze gewoon op 0 te zetten, zijn ze overal hetzelfde.

h1

Belangrijkste kop van de pagina

font-size: 1em;

Normaal genomen krijgt een <h1> een veel grotere letter. In smalle browservensters mag de lettergrootte niet groter dan de gewone tekst zijn, anders neemt de kop te veel ruimte in beslag. Verderop wordt de lettergrootte voor bredere vensters weer wat vergroot.

Door de lettergrootte aan te passen met behulp van css, kan ik het uiterlijk aanpassen, terwijl voor zoekmachines, spraakbrowsers, en dergelijke toch duidelijk blijft dat het om de belangrijkste kop gaat.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

text-align: center;

Tekst horizontaal centreren.

-moz-hyphens: auto; -ms-hypens: auto; -webkit-hyphens: auto; hyphens: auto;

Hier staat in feite vier keer hetzelfde: hypens: auto;. Waarom dat zo is, staat bij De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-.

In smalle vensters kan de <h1> er al vlug wat ongelukkig uitzien, als er ’n wat langer woord in voorkomt. Zoals hier het woord ’gelijktijdig’. Door automatisch afbreken aan te zetten, wordt zo’n lang woord – als dat zo uitkomt – afgebroken en over twee regels verdeeld.

margin: 0;

Een <h1> heeft van zichzelf een vrij grote marge aan boven- en onderkant. Die is hier niet welkom.

padding-top: 5px;

Omdat hier gelijk boven de marge aan de bovenkant van de <h1> is weggehaald, staat de <h1> nu pal tegen de bovenkant van het browservenster. Dat is ook weer niet de bedoeling, daarom wordt hier de tekst binnen de <h1> iets omlaag gezet.

Waarom ik dan eerst de marge aan de bovenkant heb weggehaald? Dat heeft te maken met de Wondere Wereld van css. In bepaalde omstandigheden wordt een marge als het ware doorgegeven aan de ouder van het element. Dat gebeurt hier. Die ouder is <body>, die later een hoogte van 100% krijgt. Als daar een marge van 5px bij komt, wordt het net te hoog voor het browservenster (100% + px) en ontstaat een overbodige verticale scrollbalk.

In tegenstelling tot margin wordt padding nooit ’doorgegeven’.

Als je dit niet begrijpt: dat ligt niet aan jou. Dit is één van die dingen, waar heel goede redenen voor zijn, maar die in de praktijk uiterst lastig zijn. Voor geïnteresseerden is iets meer info te vinden in het kadertje hieronder.

#wrapper

Het element met id=”wrapper”. De buitenste <div> waar de hele constructie in staat.

background: white; Afbeelding 2: achtergrondkleur van rechterkolom komt niet laag genoeg

Witte achtergrond.

In smallere browservensters staan de kolommen naast elkaar. Als je daarin aan de kolommen een achtergrondkleur geeft, bestrijkt die beide kolommen volledig.

In bredere vensters ligt dat echter anders. Daarin staan de kolommen niet onder, maar naast elkaar. Tenzij de kolommen exact even hoog zijn, eindigen ze niet op dezelfde hoogte.

Als de achtergrondkleur in bredere vensters aan de kolommen wordt gegeven, eindigt die achtergrondkleur daardoor ook niet op dezelfde hoogte, zoals op de afbeelding is te zien.

In bredere vensters scrollen beide kolommen binnen het venstertje, dat door div#wrapper wordt gemaakt. Als je de achtergrondkleur niet aan de kolommen, maar aan div#wrapper geeft, zal de achtergrond van het venstertje altijd wit zijn, helemaal los van welke kolom het langste of het kortste is.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, geef ik de kleur toch op. Hierboven heb ik een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als ik nu de achtergrondkleur verander, maar niet de voorgrondkleur, loop ik het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, weet ik redelijk zeker dat achtergrond- en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond- en voorgrondkleur geen van beide.

Ik heb dit ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

h2

Alle <h2>’s. Dat zij hier de twee kopjes boven de kolommen.

font-size: 1.2em;

Iets kleinere letter dan een <h2> van zichzelf heeft.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

margin: 0;

Een <h2> heeft van zichzelf een marge aan boven- en onderkant. Die is hier niet welkom.

#omschrijving

Het element met id=”omschrijving”. De <p> bovenaan de rechterkolom waarin een korte beschrijving van het voorbeeld staat.

border: red solid 2px;

Rood randje.

border-radius: 8px;

Ronde hoeken.

padding: 8px;

Wat afstand tussen tekst en buitenkant van de <p>.

css voor vensters breder dan 608 px

@media screen and (min-width: 608px)

De css die hier tot nu toe staat, geldt voor alle browservensters. De css die hieronder staat, geldt alleen voor browservensters breder dan 608 px. Voor een deel is dit nieuwe css, voor een deel wordt hierboven staande css aangepast.

@media: geeft aan dat het om css gaat, die alleen van toepassing is, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Al langer bestond de mogelijkheid om met behulp van zo’n @media-regel css voor bijvoorbeeld printers op te geven. css3 heeft dat uitgebreid tot bepaalde fysieke eigenschappen, zoals de breedte en hoogte van het venster van de browser.

screen: deze regel geldt alleen voor schermweergave. Als je dit soort constructies wilt printen, is daar andere css voor nodig.

and: er komt nog een voorwaarde, waaraan moet worden voldaan.

(min-width: 608px): het browservenster moet minimaal 608 px breed zijn. Is het venster smaller, dan wordt de css die binnen deze media-regel staat genegeerd.

Gelijk na deze regel komt een { te staan, en aan het einde van de css die binnen deze regel valt een bijbehorende afsluitende }. Die zijn in de regel hierboven weggevallen, maar het geheel ziet er zo uit:

@media screen and (min-width: 608px) { body {color: silver;} (...) rest van de css voor deze @media-regel (...) footer {color: gold;} }

Voor de eerste css binnen deze media-regel staat dus een extra {, en aan het eind staat een extra }.

Er is geen bijzondere reden om precies 608 px als grens te nemen. Tijdens het uitproberen kwam toevallig deze maat uit de bus, en omdat 608 px niet beter of slechter is dan 600 of 610 px, is het daarbij gebleven.

html

Het buitenste element, waarbinnen de hele pagina staat.

Normaal genomen zul je dit met een id gebruiken, omdat de css anders voor álle pagina’s geldt, want elke pagina heeft nou eenmaal <html>. Dat werkt precies hetzelfde als een id bij andere tags:

<html id="ik-ben-een-id">

In de css komt dan te staan:

#ik-ben-een-id {...} of html#ik-ben-een-id {...} height: 100%;

Altijd de volle hoogte van het venster van de browser laten vullen.

Bij #wrapper wordt de hoogte van #wrapper, en daarmee van het venstertje waarbinnen wordt gescrold, beperkt tot maximaal de hoogte van het venster van de browser. Daarvoor worden procenten gebruikt. Een hoogte in procenten geldt altijd ten opzichte van de ouder van het element. Bij #wrapper is dat <body>.

<body> heeft van zichzelf geen hoogte, maar wordt automatisch precies hoog genoeg om de inhoud ervan weer te geven. Omdat <body> geen eigen hoogte heeft, kan de hoogte van #wrapper niet worden uitgedrukt in een aantal procenten van <body>.

Daarom wordt aan <body> hier gelijk onder een hoogte van 100% gegeven. Maar ook voor <body> geldt: die hoogte in procenten wordt genomen ten opzichte van de ouder van <body>. Dat is <html>. En <html> heeft ook geen hoogte van zichzelf, dus dat schiet niet op.

Daarom wordt ook aan <html> een hoogte van 100% gegeven. Omdat <html> het buitenste element is, geldt die hoogte ten opzichte van het venster van de browser. En zijn we er dus eindelijk: <html> wordt even hoog als het venster van de browser, ongeacht de hoogte van dat venster. En daarmee wordt ook <body> altijd even hoog als het venster van de browser. En daarmee kun je dus aan #wrapper een maximale hoogte van 100% geven, die ervoor zorgt dat #wrapper en daarmee het scrollvenstertje nooit hoger dan het venster van de browser wordt.

Heel vaak zal er al ’n voorouder bij zoiets als #wrapper zijn, die al ’n hoogte heeft. In dat geval hoef je niet deze hele reis naar <body> en <html> af te leggen, maar kun je de maximumhoogte van #wrapper koppelen aan die voorouder, eventueel met behulp van het geven van een hoogte aan tussenliggende elementen.

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

height: 100%;

De reden van deze hoogte wordt hier gelijk boven bij html uitgelegd.

font-size: 110%;

Iets groter dan standaard. ’t Zal de leeftijd zijn, maar ik vind de standaardgrootte wat te klein.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid % gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

h1

Belangrijkste kop van de pagina

font-size: 1.3em;

Eerder is de lettergrootte van de <h1> sterk verkleind voor smallere browservensters. Hier is meer ruimte en wordt de lettergrootte weer iets vergroot.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid em gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

font-weight: normal;

Standaard is een <h1> vet, hier wordt dat veranderd in normaal.

-moz-hyphens: manual; -ms-hyphens: manual; -webkit-hyphens: manual; hyphens: manual;

Hier staat in feite vier keer hetzelfde: hyphens: manual;. Waarom dat zo is, staat bij De voorvoegsels -moz-, -ms- en -webkit-.

Eerder is automatisch afbreken aangezet. In smallere browservensters kan dat voorkomen dat langere woorden niet binnen de beperkte ruimte passen en daardoor gaan uitsteken of op vreemde plaatsen worden afgebroken.

In bredere vensters is dit niet nodig, en omdat het soms niet helemaal foutloos werkt, kan het dan beter worden teruggezet naar de standaardinstelling. Hierbij wordt alleen afgebroken op plaatsen, waar in de html ­ wordt gebruikt.

#wrapper

Het element met id=”wrapper”. De buitenste <div> waar de hele constructie in staat.

width: 600px;

Breedte.

height: 500px;

Hoogte.

max-height: 100%;

Om te voorkomen dat in browservensters lager dan 500 px deze <div>, en daarmee het venstertje waarin wordt gescrold, buiten het venster kan komen te staan, wordt een maximumhoogte opgegeven.

Een hoogte in procenten is altijd ten opzichte van de ouder van het element. Dat is hier <body>. Een uitgebreider verhaal over deze hoogte in procenten is te lezen bij html.

Omdat niet alleen deze <div>, maar ook een <h1>, wat marge, en dergelijke aanwezig zijn, betekent een maximale hoogte van 100% in dit geval dat toch nog een verticale scrollbalk kan verschijnen, omdat toch niet alles binnen het venster past. Je zou minder dan 100% kunnen opgeven om dit op te lossen. Maar dan houd je in hogere vensters weer ruimte over.

Voor nieuwere browsers wordt hier gelijk onder een maximumhoogte opgegeven, die beter werkt.

max-height: calc(100% - 70px);

Maximumhoogte. Die is hierboven ook al opgegeven, maar hier wordt ook calc() gebruikt. Als een browser dit niet kent, wordt gewoon de max-height gelijk hierboven gebruikt, want browsers negeren onbekende css.

De maximale hoogte wordt met behulp van calc() berekend. Die hoogte is 100%, precies zoals gelijk hierboven bij max-height: 100%;. Maar vervolgens wordt daar 70 px vanaf getrokken. Dat is genoeg om marges, <h1>, en dergelijke in kwijt te kunnen. Nu past deze <div> en dus het venstertje waarbinnen wordt gescrold altijd binnen het browservenster, zonder dat je in hogere vensters ruimte onbenut laat.

De browser weet altijd hoe hoog het venster is, in tegenstelling tot de sitemaker. Er gaat nu dus in hogere vensters geen ruimte verloren, omdat altijd alles wordt gebruikt, op die 70 px na.

overflow: auto;

Als de inhoud niet niet in het browservenster past, laat dan scrollbalken zien. Alleen een verticale scrollbalk verschijnt, omdat niet-passende inhoud aan de onderkant wordt gezet en niet aan de zijkant. Gelukkig maar, anders zou je bij elke regel van links naar rechts en weer terug moeten scrollen.

Op een touchscreen verschijnt niet altijd een scrollbalk, dat is afhankelijk van de gebruikte browser.

-webkit-overflow-scrolling: touch;

Deze eigenschap is alleen voor iOS nodig, daarom staat hier alleen de versie die begint met -webkit-. (Er bestaan trouwens geen versies zonder -webkit-, want dit is een eigen bedenksel van Apple, buiten de standaard om.)

Zonder deze regel stopt op iOS het scrollen onmiddellijk, als het aanraken van het scherm stopt. Normaal genomen scrolt de pagina nog even door. Dit abrupte stoppen is uitermate vervelend, omdat je veel vaker over het scherm moet vegen.

Met behulp van deze regel verloopt het scrollen soepel. Alleen heeft hij één nadeel: bij zoomen kan in Safari helemaal niet meer worden gescrold. Tekst die niet op het scherm staat, kan niet binnen het browservenster worden gescrold.

De vermeende technische genialiteit van Apple dwingt dus helaas tot een keuze tussen uiterst vervelend scrollen aan de ene kant, en niet kunnen zoomen aan de andere kant.

Meer hierover bij Bekende problemen (en oplossingen).

margin: 20px auto 0;

Omdat voor links geen waarde is opgegeven, krijgt dat automatisch dezelfde waarde als rechts. Hier staat dus eigenlijk 20px auto 0 auto in de volgorde boven – rechts – onder – links.

Boven een marge van 20px, onder geen marge.

Rechts en links auto, wat hier hetzelfde betekent als evenveel. De <div>, en daarmee het scrollvenstertje, staat dus altijd horizontaal gecentreerd, ongeacht de breedte van het browservenster.

Deze manier van horizontaal centreren van een blok-element werkt alleen, als het te centreren blok-element een breedte heeft gekregen.

border: solid 4px #b1b1b1;

Grijs randje.

border-radius: 10px;

Ronde hoeken.

#rechts

Het element met id=”rechts”. De <div> die de rechterkolom vormt.

box-sizing: border-box;

Normaal genomen worden marge, padding en border bij de breedte van het element opgeteld. Dat is hier wat onhandig, omdat de kolommen een breedte in procenten krijgen. Beide kolommen samen vullen het venster precies. Als daar dan nog een border bij komt, wordt het geheel te breed.

Deze eigenschap zorgt ervoor dat de border binnen de breedte van de <div> komt te staan.

width: 70%;

Een breedte in procenten wordt altijd genomen ten opzichte van de ouder van het element. Dat is hier #wrapper, die bij #wrapper een breedte van 600 px heeft gekregen. De rechterkolom wordt 70% van 600 px breed, oftewel 420 px. Samen met de linkerkolom, die 30% breed wordt, vullen beide kolommen het venstertje volledig.

float: left;

Een <div> is een blok-element en wordt daarom normaal genomen op een nieuwe regel gezet. Hierdoor zouden de twee kolommen niet naast, maar onder elkaar komen te staan.

Door ze naar links te floaten komen ze naast elkaar te staan.

margin-left: -4px;

Rondom deze kolom staat een border, die bij #links, #rechts is opgegeven. Hier gelijk onder wordt die border aan alle kanten verwijderd, behalve aan de linkerkant, want tussen de kolommen moet de border blijven staan.

De kolom aan de linkerkant heeft echter een border aan de rechterkant. Hierdoor komen er twee borders tegen elkaar te staan met een gezamenlijke breedte van 8 px: twee keer te dik.

In eerste instantie lijkt het mogelijk een goed idee om deze border gewoon weg te halen. Bij #links is met behulp van een minimumhoogte gezorgd dat de border tussen de kolommen altijd minstens even hoog is als het scrollvenstertje, dus dat is al geregeld, of deze kolom nou ’n border heeft of niet.

Maar de kolommen kunnen hoger zijn dan het venstertje. Als je bij deze kolom de border weg zou laten, ontbreekt de border tussen de kolommen onderaan, als deze kolom langer is dan de rechterkolom. Dat is dus geen goede oplossing.

Daarom moet de border ook hier blijven staan. Maar dan hebben rechter  én linkerkolom een border en zit je dus met die dubbele border tussen de kolommen.

De border is 4 px breed. Als je nou de hele kolom 4 px naar links verplaatst met behulp van een negatieve marge, komen beide borders precies boven elkaar te staan, en zijn dus even breed als ’n gewone enkele border. En de border loopt altijd tot de onderkant van de langste kolom, want ze hebben allebei een border. Terwijl je er maar eentje ziet, want ze staan over elkaar heen.

border-width: 0 0 0 4px;

Bij #links, #rechts heeft de <div> aan alle kanten een border gekregen. Bij #wrapper heeft het hele venstertje rondom een border gekregen. Daarom hoeft bij deze kolom alleen de border links te blijven staan. Het simpelst is dat te bereiken door de borders boven, onder en rechts gewoon een breedte van 0 te geven.

border-radius: 0;

Bij #links, #rechts zijn ook ronde hoekjes aan de borders rondom de kolommen gegeven. Die gelden ook voor de border links. Als die niet worden weggehaald, ziet dat er niet mooi uit, zoals op de afbeelding bij #links is te zien. Daarom worden ze hier weggehaald.

padding-right: 4px;
Afbeelding 5
Afbeelding 5: de achtergrond van de rechterkolom is even blauw gemaakt. Links van de kolom is een witte strook te zien. Dat is de ruimte die is ontstaan door de hele kolom met een negatieve marge 4 px naar links te verplaatsen. Door de padding rechts van 8 px naar 4 px te verminderen, is de totale witte ruimte nu toch weer 8 px.

Bij #links, #rechts is aan alle kanten een padding van 8 px gegeven, om wat afstand tussen inhoud en rand van de kolom te krijgen. Maar iets hierboven is deze kolom met behulp van een negatieve marge 4 px naar links verschoven, waardoor de borders over elkaar heen komen te staan.

Aan de rechterkant is nog steeds de padding van 8 px aanwezig, maar er is nu ook 4 px ruimte rechts van de kolom. En daar zie je de witte achtergrond van div#wrapper. Aan de rechterkant is hierdoor een witte ruimte van 12 px zichtbaar. Door de padding rechts met 4 px te verminderen, is ook daar de witte ruimte weer 8 px.

#links h2 + a

De links die gelijk op een <h2> volgen in het element met id=”links”. Dat is er maar eentje: de link in de linkerkolom naar de beknopte uitleg bovenin de rechterkolom.

display: none;

In smallere browservensters heeft deze link nut, omdat de rechterkolom onder de linkerkolom staat. In bredere vensters staan beide kolommen echter naast elkaar, en is de uitleg altijd te zien. Daarom wordt de link hier weggehaald.

Als je display: none; gebruikt, wordt de link ook verborgen voor schermlezers en dergelijke. Maar dat is hier geen probleem, want die lezen netjes de tekst in de kolommen voor, en komen zo dus ook bij de uitleg terecht.