Skip links en inhoudsopgave

Uitleg tekst met schaduw en andere effecten met gebruik van text-shadow

Laatst aangepast: .

Negen schaduwen gemaakt met behulp van text-shadow.

Korte omschrijving

Negen voorbeelden van wat je zoal met de eigenschap text-shadow kunt doen. Anders dan de naam suggereert, is dat veel meer dan alleen het maken van een schaduw.

BELANGRIJK

Deze uitleg hoort bij het voorbeeld dat in de download zit. Het voorbeeld uit de download verschilt iets van het voorbeeld hier op de site. In de download ontbreekt bijvoorbeeld de navigatie voor de site. Ook in de kopregels zit vaak wat verschil. Daarnaast kunnen er nog andere (meestal kleine) verschillen zijn.

Als je deze uitleg leest naast de broncode van het voorbeeld op de site, kan het dus bijvoorbeeld zijn dat 'n <h1> uit de css bij 'n <h2> uit de html hoort. Maar het gaat niet om hele grote, fundamentele afwijkingen.

Als je dit lastig vindt, kun je bovenaan de pagina de hele handel downloaden. In de download zit 'n voorbeeld dat wel naadloos aansluit op de uitleg in de download.

Als je deze handleiding graag uitprint (zonde van het bos), gebruik dan de pdf in de download. Deze pagina is niet geoptimaliseerd voor printen, de pdf kan wel makkelijk worden geprint.

Alles op deze site kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Je gebruikt het materiaal op deze site volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte info zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal van deze site ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Deze uitleg wordt min of meer regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan deze uitleg op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat de uitleg afkomstig is van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

* Het kan zijn dat materiaal is gebruikt dat van anderen afkomstig is. Dat materiaal kan onder een bepaalde licentie vallen, waardoor het mogelijk niet onbeperkt gebruikt mag worden. Als dat zo is, wordt dat vermeld onder Inhoud van de download en licenties.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

Alle code is geschreven in een afwijkende lettersoort en -kleur. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg onderstippeld blauw. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles vanwege de leesbaarheid in een gewone letter.)

Opmerkingen

Links in deze uitleg, vooral links naar andere sites, kunnen verouderd zijn. Op de pagina met links vind je steeds de meest recente links.

Dit voorbeeld is gemaakt op een systeem met Linux (KDE neon). Daarbij is vooral gebruik gemaakt van Visual Studio Code, GIMP en Firefox met extensies. De pdf-bestanden zijn gemaakt met LibreOffice.

Vragen of opmerkingen? Fout gevonden? Ga naar het forum.

Achterliggend idee

Met de eigenschap text-shadow kun je schaduw maken bij een tekst. De schaduw volgt de vorm van de tekens. De schaduw kan in horizontale en verticale richting worden verplaatst, waardoor deze heel precies ten opzichte van de tekst is neer te zetten. Ook kan de schaduw over een op te geven breedte langzaam vervagen.

Je kunt meerdere schaduwen bij dezelfde tekst opgeven, die elk afzonderlijk kunnen worden aangepast, en elk ook een eigen kleur kunnen krijgen. Hierdoor kun je tamelijk wilde effecten maken. Als je de schaduwen niet laat vervagen, krijg je effen lijnen parallel aan de tekst.

Maar één ding is er niet met text-shadow te doen: leesbare tekst produceren. text-shadow is leuk voor effecten bij korte tekstjes, zoals een grote kop. Maar tekst die gewoon gelezen moet worden, maak je er volstrekt onleesbaar mee. Als je 'n iets langere tekst zou schrijven op de manier van 'Chaotisch' in het voorbeeld, wordt je inderdaad gegarandeerd chaotisch. En 'Opticien' is misschien geschikt voor een test bij de opticien, maar verder...

De voorbeelden 'Voor softies' en 'Verhoogd' hebben veel te weinig contrast, waardoor deze nog 'ns extra moeilijk leesbaar zijn.

Kortom: leuk voor effecten, maar vooral geen belangrijke tekst in weergeven.

Net als bij een outline neemt een met behulp van text-shadow gemaakte schaduw geen ruimte in. Hierdoor kan de schaduw (gedeeltelijk) verdwijnen of juist een ander element afdekken. Meer hierover is te vinden bij margin: 10px;.

Het eerste voorbeeld 'Schaduw ↑' heeft rechtsboven een zwarte schaduw, die enigszins vervaagt.

Het tweede voorbeeld 'Schaduw ↓' heeft linksonder een blauwe schaduw, die enigszins vervaagt.

Het derde voorbeeld 'Meervoudig' heeft zes schaduwen, die over verschillende afstanden vervagen. Hierbij komt de eerst opgegeven schaduw bovenaan te staan, de laatst opgegeven onderaan. Omdat de schaduwen over elkaar heen staan, lijken ze één geheel.

Het vierde voorbeeld 'Chaotisch' heeft vier aan verschillende kanten geplaatste schaduwen, waarvan alleen de laatste zwarte schaduw over een iets grotere afstand vervaagt.

Het vijfde voorbeeld 'Chaotisch-2' is precies hetzelfde als het vierde, maar hier zijn tekst en schaduwen doorzichtig gemaakt.

Het zesde voorbeeld 'Voor softies' heeft een roze tekstkleur en een rode vervagende schaduw. Omdat de schaduw niet wordt verplaatst, staat deze aan alle kanten van de tekst.

Het zevende voorbeeld 'Verhoogd' heeft een witte tekst op een witte achtergrond. Die tekst is dus onzichtbaar. Wat je ziet, is de zwarte schaduw bij de tekst.

Het achtste voorbeeld is geïnspireerd op de afdeling Oogheelkunde van het OLVG. Die is uitstekend, maar ze doen wel eigenaardige testen die soms een wat bizar uitzicht opleveren. Witte en dus onzichtbare tekst. Je ziet alleen een zwarte en een rode schaduw. Omdat die verschillend zijn geplaatst, levert dit gegarandeerd een dijk van een hoofdpijn op bij een langere tekst.

Het negende voorbeeld gebruikt geen tekst, maar drie rechthoekjes met rechtsonder een niet vervagende schaduw. Elk teken dat je als tekst weer kunt geven, kan een schaduw krijgen. Of dat nou Chinees, een blokje, een dominosteen, een runenteken of een emoticon is.

WAI-ARIA-codes

WAI-ARIA wordt vaak ingekort tot ARIA. Voluit betekent het Web Accessibility Initiative - Accessible Rich Internet Applications.

Er wordt in dit voorbeeld één WAI-ARIA-code gebruikt: aria-hidden.

aria-hidden

Met behulp van aria-hidden="true" kan een deel van de code worden verborgen voor schermlezers en dergelijke, zodat dit niet wordt voorgelezen. Op de normale weergave op het scherm heeft dit verder geen enkele invloed.

In het laatste voorbeeld is de 'tekst' in de <span> &#x2580; &#x2580; &#x2580;

Er is een standaard om alle tekens uit alle talen weer te kunnen geven, naast nog allerlei zaken als emoticons, dominostenen, runentekens, de gekste dingen. Voor websites is die standaard utf-8.

Elk teken uit de utf-8 tekenset kan met behulp van een speciale code worden ingevoerd. Het teken & geeft het begin van een 'entiteit' aan, een code voor een speciaal teken. Het teken # wordt vaak gebruikt in computertalen om een getal aan te geven. De letter x wordt vaak gebruikt om aan te geven, dat het om een hexadecimaal getal gaat: een getal dat bestaat uit cijfers en letters (hier bestaat het toevallig alleen uit cijfers). Als de x wordt weggelaten, is het een gewoon getal dat alleen bestaat uit één of meer cijfers. Het volledige begin &#x geeft dus aan dat het hier om een hexadecimale entiteit gaat. De ; geeft het einde van de entiteit aan.

(Op internet is meer te vinden over utf-8 en hexadecimale getallen. Op deze site wordt het uitgebreider beschreven in charset, tekenset, utf-8, entiteiten, accenten, en dergelijke.)

Tussen &#x en ; komen vier cijfers en/of letters te staan. Hier wordt nummer 2580 uit die standaard gebruikt: een rechthoekig blokje.

Sommige schermlezers lezen zo'n blokje voor met iets als 'rechthoekig blokje', en dat dan drie keer achter elkaar, want het zijn er drie. Dat is tamelijk zinloos. Daarom wordt de inhoud van de eerste <span>, de drie blokjes, met behulp van aria-hidden="true" voor schermlezers verborgen:

<p id="glazig"><span aria-hidden="true">&#x2580; &#x2580; &#x2580;</span><span>Doorzichtig</span></p>

Het woordje 'Doorzichtig' in de tweede <span> is niet verborgen, dus dat wordt gewoon voorgelezen.

In dit geval is de 'tekst' niet belangrijk. Maar soms is de 'tekst' wel van belang, bijvoorbeeld als het sterren zijn die een waardering uitdrukken. In zo'n geval kun je voor schermlezers bijvoorbeeld gewone tekst in een <span> zetten, die buiten het scherm wordt gepositioneerd. Die tekst zie je dan niet, maar wordt wel gewoon voorgelezen.

De code aanpassen aan je eigen ontwerp

Toegankelijkheid en zoekmachines

De tekst in dit hoofdstukje is een algemene tekst, die voor elke pagina geldt. Eventueel specifiek voor dit voorbeeld geldende problemen en eventuele aanpassingen om die problemen te voorkomen staan bij Bekende problemen (en oplossingen).

Toegankelijkheid (in het Engels 'accessibility') is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden die een schermlezer gebruiken, of voor motorisch gehandicapte mensen die moeite hebben met het bedienen van een muis. Een spider van een zoekmachine (dat is het programmaatje dat de site indexeert voor de zoekmachine) is te vergelijken met een blinde. Als je je site goed toegankelijk maakt voor gehandicapten, is dat gelijk goed voor een hogere plaats in een zoekmachine. Dus als je 't niet uit sociale motieven wilt doen, kun je 't uit egoïstische motieven doen.

(Op die plaats in de zoekmachine heb je maar beperkt invloed. De toegankelijkheid van je site is maar één van de factoren, maar zeker niet onbelangrijk.)

Als je bij het maken van je site al rekening houdt met toegankelijkheid, is dat nauwelijks extra werk. 't Is ongeveer te vergelijken met inbraakbescherming: doe dat bij 'n nieuw huis en 't is nauwelijks extra werk, doe 't bij 'n bestaand huis en 't is al snel 'n enorme klus.

Enkele tips die helpen bij toegankelijkheid:

Getest in

Laatst gecontroleerd op 22 september 2023.

Onder dit kopje staat alleen maar, hoe en waarin is getest. Alle eventuele problemen, ook die met betrekking tot zoomen, lettergroottes, toegankelijkheid, uit staan van JavaScript en/of css, enzovoort staan iets hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen). Het is belangrijk dat deel te lezen, want uit een test kan ook prima blijken dat iets totaal niet werkt!

Dit voorbeeld is getest op de volgende systemen:

Desktopcomputers

Linux (KDE neon 5.27) (2560 x 1080 px, resolution: 96 ppi):
Firefox, Google Chrome en Vivaldi, in grotere en kleinere browservensters.
In Vivaldi is ook ruimtelijke navigatie ('Spatial Navigation') getest.

Laptops

Windows 10 (1600 x 900 px, resolution: 106 ppi):
Firefox, Google Chrome en Edge, in grotere en kleinere browservensters.

OS X 11.7.10 ('Big Sur') (1440 x 900 px, resolution: 96 ppi):
Firefox, Safari, Google Chrome en Microsoft Edge, in grotere en kleinere browservensters.

Tablets

iPad met iOS 12.5.7 (2048 x 1536 px, device-pixel-ratio: 2:
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

iPad met iPadOS 17.0.1 (2160 x 1620 px, resolution: 264 ppi):
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

Android 6.0 ('Marshmallow') (1920 x 1200 px, resolution: 224 ppi):
Samsung Internet, Firefox en Chrome (alle portret en landschap).

Android 8.1 ('Oreo') (1920 x 1200 px, resolution: 218 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Android 13 (2000 x 1200 px, resolution: 225 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Smartphones

iPhone met iOS 15.7.9 (1334 x 750 px, resolution: 326 ppi):
Safari, Chrome, Firefox en Microsoft Edge (alle portret en landschap).

Android 7.0 ('Nougat') (1280 x 720 px, resolution: 294 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Android 9.0 ('Pie') (1920 x 1080 px, resolution: 424 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Android 13 ('Tiramisu') (2408 x 1080 px, resolution: 401 ppi):
Samsung Internet, Firefox, Microsoft Edge en Chrome (alle portret en landschap).

Er is op de aan het begin van dit hoofdstukje genoemde controledatum getest in de meest recente versie van de browser, die op het betreffende besturingssysteem kon draaien. Het aantal geteste browsers en systemen is al tamelijk fors, en als ook nog rekening gehouden moet worden met (zwaar) verouderde browsers, is het gewoon niet meer te doen. Surfen met een verouderde browser is trouwens vragen om ellende, want updates van browsers hebben heel vaak met beveiligingsproblemen te maken.

In- en uitzoomen en - voor zover de browser dat kan - een kleinere en grotere letter zijn ook getest. Er is ingezoomd en vergroot tot zover de browser kan, maar niet verder dan 200%.

Er is getest met behulp van muis en toetsenbord, behalve op iOS, iPadOs en Android, waar een touchscreen is gebruikt. Op Windows 10 is getest met touchscreen, touchpad, toetsenbord, muis, en - waar dat zinvol was - op een combinatie daarvan. Op OS X 11.7.10 is getest met (een combinatie van) toetsenbord, touchpad en muis.

Als in een voorbeeld JavaScript is gebruikt, is ook getest of het werkt zonder JavaScript. Dat is alleen gedaan in de browsers, waarin in de instellingen JavaScript kan worden uitgeschakeld.

Ook is getest zonder css en - als afbeeldingen worden gebruikt - zonder afbeeldingen.

Schermlezers en dergelijke

Naast deze 'gewone' browsers is ook getest in Lynx, WebbIE, NVDA, TalkBack, VoiceOver, Orca en Verteller.

Lynx is een browser die alleen tekst laat zien en geen css gebruikt. Er is getest op Linux.

WebbIE. is een browser die gericht is op mensen met een handicap. Er is getest op Windows 10.

NVDA is een schermlezer, zoals die door blinden wordt gebruikt. Er is getest op Windows 10 in combinatie met Firefox.

TalkBack is een in Android ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Chrome op Android 6.0, 7.0, 8.1, 9 en 13

VoiceOver is een in iOS en OS X ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Safari op iOS 12.5.7 en 15.7.9, iPadOS 17.0.1 en OS X 11.7.10.

Orca is een schermlezer voor Linux. Er is getest in combinatie met Firefox op KDE Neon 5.27.

Verteller (Narrator) is een in Windows 10 ingebouwde schermlezer. Er is getest in combinatie met Edge.

(Voor de bovenstaande programma's zijn links naar sites met uitleg en dergelijke te vinden op de pagina met links onder Toegankelijkheid → Schermlezers, tekstbrowsers, en dergelijke.)

Als het voorbeeld in deze programma's toegankelijk is, zou het in principe toegankelijk moeten zijn in alle aangepaste browsers en dergelijke. En dus ook voor zoekmachines, want een zoekmachine is redelijk vergelijkbaar met een blinde.

Eventuele problemen in schermlezers (en eventuele aanpassingen om die te voorkomen) staan iets hieronder bij Bekende problemen (en oplossingen).

Waar dat zinvol was, is ook nog getest op combinaties als een grote letter in een schermlezer met toetsenbordbediening.

Alleen op de hierboven genoemde systemen en browsers is getest. Er is dus niet getest op bijvoorbeeld 'n Blackberry. Er is een kans dat dit voorbeeld niet (volledig) werkt op niet-geteste systemen en apparaten. Om het wel (volledig) werkend te krijgen, zul je soms (kleine) wijzigingen en/of (kleine) aanvullingen moeten aanbrengen, bijvoorbeeld met JavaScript.

Er is ook geen enkele garantie dat iets werkt in een andere tablet of smartphone dan hierboven genoemd, omdat fabrikanten in principe de software kunnen veranderen. Dit is anders dan op de desktop, waar browsers altijd (vrijwel) hetzelfde werken, zelfs op verschillende besturingssystemen. Iets wat in Samsung Internet op Android werkt, zal in de regel overal werken in die browser, maar een garantie is er niet. De enige garantie is het daadwerkelijk testen op een fysiek apparaat. En aangezien er duizenden mobiele apparaten zijn, is daar geen beginnen aan.

De html is gevalideerd met de html-validator, de css met de css-validator van w3c. Als om een of andere reden niet volledig gevalideerd kon worden, wordt dat bij Bekende problemen (en oplossingen) vermeld.

Nieuwe browsers worden pas getest, als ze uit het bèta-stadium zijn. Anders is er 'n redelijke kans dat je tegen 'n bug zit te vechten, die voor de uiteindelijke versie nog gerepareerd wordt.

Dit voorbeeld is alleen getest in de hierboven met name genoemde browsers. Vragen over niet-geteste browsers kunnen niet worden beantwoord, en het melden van fouten in niet-geteste browsers heeft ook geen enkel nut. (Melden van fouten, problemen, enzovoort in wel geteste browsers: graag! Dat kan op het forum.)

Bekende problemen (en oplossingen)

Waarop en hoe is getest, kun je gelijk hierboven vinden bij Getest in.

Als je hieronder geen oplossing vindt voor een probleem dat met dit voorbeeld te maken heeft, kun je op het forum proberen een oplossing te vinden voor je probleem. Om forumspam te voorkomen, moet je je helaas wel registreren, voordat je op het forum een probleem kunt aankaarten.

Bij toegankelijkheid is er vaak geen goed onderscheid te maken tussen oplossing en probleem. Zonder (heel simpele) aanpassingen heb je vaak 'n probleem, en omgekeerd. Daarom staan wat betreft toegankelijkheid aanpassingen en problemen hier bij elkaar in dit hoofdstukje.

Voor zover van toepassing wordt eerst het ontbreken van JavaScript, css en/of afbeeldingen besproken. Vervolgens problemen en aanpassingen met betrekking tot toegankelijkheid voor specifieke groepen bezoekers, zoals zoomen en andere lettergrootte, Tab-toets, tekstbrowsers en schermlezers. Als laatste volgen de overige problemen in één of meer specifieke browsers.

Als in een onderdeel geen problemen aanwezig zijn, staat in een smal groen kadertje 'Geen problemen'. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms geen problemen, maar alleen aanpassingen. Ook in dat geval staat bovenaan in een smal groen kadertje 'Geen problemen'. Daaronder staan dan de aanpassingen.

Als in een onderdeel één of meer problemen worden besproken, staat van elk probleem in een breed rood kadertje een korte samenvatting daarvan.

Als bij het probleem een oplossing wordt gegeven, staat de samenvatting in een rode stippellijn. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms, naast de opgeloste problemen, ook aanpassingen. In dat geval staan staan die aanpassingen boven de kadertjes met opgeloste problemen.

Als bij het probleem geen oplossing is gevonden, staat de samenvatting in een rode ononderbroken lijn. Bij een onderwerp over toegankelijkheid zijn er soms, naast de problemen, ook aanpassingen. In dat geval staan staan die aanpassingen boven de kadertjes met problemen.

Zonder JavaScript

Geen problemen.

Omdat JavaScript niet wordt gebruikt, levert het uit- of aanstaan ervan geen enkel probleem op.

Zonder css

Geen problemen.

Zonder css zijn de schaduwen (en de achtergrond-afbeelding in het laatste voorbeeld) uiteraard verdwenen, maar de tekst is gewoon zichtbaar als zwarte tekst op een witte ondergrond.

Zonder afbeeldingen

Geen problemen.

Zonder afbeeldingen verdwijnt alleen de achtergrond-afbeelding bij het laatste voorbeeld. Maar de 'tekst' (de blokjes) worden gewoon weergegeven.

Tekstbrowsers

Geen problemen.

Lynx geeft alle tekst en de blokjes uit het laatste voorbeeld weer.

WebbIE geeft alle tekst weer, maar niet de – voor schermlezers verborgen – blokjes uit het laatste voorbeeld.

Schermlezers

In het laatste voorbeeld worden de drie rechthoekjes voor schermlezers verborgen, omdat het weinig zinvol is drie keer iets als 'rechthoekje' te horen. Meer hierover is te vinden bij WAI-ARIA-codes.

Verteller leest de pijltjes bij de eerste twee voorbeelden niet voor.

Bij 'Schaduw ↑' en 'Schaduw ↓' leest Verteller de pijltjes niet voor. Alle andere schermlezers doen dat wel. In dit geval maakt dat niets uit, maar dit kan een probleem zijn. Daarom moeten afwijkende tekens altijd goed worden getest in schermlezers.

Op de pagina met links staan onder het kopje Toegankelijkheid → Schermlezers, tekstbrowsers, en dergelijke → Algemeen links naar sites met tests over het voorlezen van bijzondere tekens door schermlezers.

Als dit soort tekens echt belangrijk zijn, zoals bijvoorbeeld het aantal sterren bij een beoordeling, kan bijvoorbeeld voor schermlezers tekst in een <span> worden gezet, die onzichtbaar buiten het scherm wordt gepositioneerd. De tekst wordt dan gewoon voorgelezen, maar verstoort de lay-out niet.

Verder geen problemen.

Zoomen en andere lettergrootte

Geen problemen.

Als de lettergrootte wordt vergroot of verkleind, verandert de grootte van de schaduwen mee.

Overige problemen

Probleem: tekst met een schaduw is vaak gruwelijk slecht leesbaar.

Alleen het eerste en tweede voorbeeld zijn makkelijk leesbaar. Alle andere voorbeelden hebben (veel) te weinig contrast of je krijgt er acute schele hoofdpijn van.

Dit soort grappen zijn leuk voor korte kopjes en dergelijke, maar volstrekt ongeschikt voor ook maar iets langere tekst. En de voorbeelden 'Voor softies', 'Verhoogd' en 'Opticien' zijn zonder aanpassingen eigenlijk altijd ongeschikt, omdat ze (veel) te weinig contrast hebben.

Wijzigingen

Alleen grotere wijzigingen worden hier vermeld, geen dingen als een link die is geüpdatet.

:

Nieuw opgenomen.

8 november 2010

6 februari 2012

22 september 2023:

Volledig herschreven. Belangrijkste wijzigingen:

Inhoud van de download en licenties

De inhoud van deze download kan vrij worden gebruikt, met drie beperkingen:

* Sommige onderdelen die van 'n andere site of zo afkomstig zijn, vallen mogelijk onder een of andere licentie. Dat is hieronder bij het betreffende onderdeel te vinden.

* Je gebruikt het materiaal uit deze download volledig op eigen risico. Het kan prima zijn dat er fouten in de hier verstrekte code en dergelijke zitten. Voor eventuele schade die door gebruik van materiaal uit deze download ontstaat, in welke vorm dan ook, zijn www.css-voorbeelden.nl en medewerkers daarvan op geen enkele manier verantwoordelijk.

* Dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) wordt min of meer regelmatig bijgewerkt. Het is daarom niet toegestaan dit voorbeeld (en de bijbehorende uitleg en dergelijke) op welke manier dan ook te verspreiden, zonder daarbij duidelijk te vermelden dat voorbeeld, uitleg, en dergelijke afkomstig zijn van www.css-voorbeelden.nl en dat daar altijd de nieuwste versie is te vinden. Dit is om te voorkomen dat er verouderde versies worden verspreid.

Een link naar www.css-voorbeelden.nl wordt trouwens altijd op prijs gesteld.

schaduw-070-dl.html: de pagina met het voorbeeld.

schaduw-070.pdf: deze uitleg (aangepast aan de inhoud van de download).

schaduw-070-inhoud-download-en-licenties.txt: een kopie van de tekst onder dit kopje (Inhoud van de download en licenties).

070-css-dl:

schaduw-070-dl.css: stylesheet voor schaduw-070-dl.html.

070-pics:

bg.jpg: achtergrond-afbeelding bij het laatste voorbeeld.

Dit plaatje is afkomstig van de niet meer bestaande site david-pye.com.

HTML

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code), is in de hele uitleg onderstippeld blauw. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

In de html hieronder wordt alleen de html besproken, waarover iets meer is te vertellen. Een <h1> bijvoorbeeld wordt in de regel niet genoemd, omdat daarover weinig interessants valt te melden. (Als bijvoorbeeld het uiterlijk van de <h1> wordt aangepast met behulp van css, staat dat verderop bij de bespreking van de css.)

Zaken als een doctype en charset hebben soms wat voor veel mensen onbekende effecten, dus daarover wordt hieronder wel een en ander geschreven.

<!doctype html>

Een document moet met een doctype beginnen om weergaveverschillen tussen browsers te voorkomen. Zonder doctype is de kans op verschillende (en soms volkomen verkeerde) weergave tussen verschillende browsers heel erg groot.

Geldige doctypes vind je op www.w3.org/QA/2002/04/valid-dtd-list.

Gebruik het volledige doctype, inclusief de eventuele url, anders werkt het niet goed.

Het hier gebruikte doctype is dat van html5. Dit kan zonder enig probleem worden gebruikt: het werkt zelfs in Internet Explorer 6.

<html lang="nl">

Het attribuut lang="nl" bij <html> geeft aan dat de pagina in het Nederlands is. De taal is van belang voor schermlezers, automatisch afbreken, automatisch genereren van aanhalingstekens, juist gebruik van decimale punt of komma, en dergelijke.

<meta charset="utf-8">

Zorgt dat de browser letters met accenten en dergelijke goed kan weergeven.

utf-8 is de beste charset (tekenset), omdat deze alle talen van de wereld (en nog heel veel andere extra tekens) bestrijkt, maar toch niet meer ruimte inneemt voor de code, dan nodig is. Als je utf-8 gebruikt, hoef je veel minder entiteiten (&auml; en dergelijke) te gebruiken, maar kun je bijvoorbeeld gewoon ä gebruiken.

Deze regel moet zo hoog mogelijk komen te staan, als eerste regel binnen de <head>, omdat de regel anders door sommige browsers niet wordt gelezen.

In html5 hoeft deze regel niet langer te zijn, dan wat hier staat.

<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Mobiele apparaten variëren enorm in grootte. En dat is een probleem. Sites waren, in ieder geval tot enkele jaren geleden, gemaakt voor desktopbrowsers. En die hebben, in vergelijking met bijvoorbeeld een smartphone, heel brede browservensters. Hoe moet je op 'n smartphone een pagina weergeven, die is gemaakt voor de breedte van een desktop? Je kunt natuurlijk wachten tot álle sites zijn omgebouwd voor smartphones, tablets, enzovoort, maar dan moet je waarschijnlijk heel erg lang wachten.

Mobiele browsers gokken erop dat een pagina een bepaalde breedte heeft. Safari voor mobiel bijvoorbeeld gaat ervan uit dat een pagina 980 px breed is. De pagina wordt vervolgens zoveel versmald dat deze binnen het venster van het apparaat past. Op een iPhone wordt de pagina dus veel smaller dan op een iPad. Vervolgens kan de gebruiker inzoomen op het deel van de pagina dat deze wil zien.

Dit betekent ook dat bij het openen van de pagina de tekst meestal heel erg klein wordt weergegeven. (Meestal, want niet alle browsers en apparaten doen het op dezelfde manier.) Niet erg fraai, maar bedenk maar 'ns 'n betere oplossing voor bestaande sites.

Nieuwe sites of pagina's kunnen echter wel rekening houden met de veel kleinere vensters van mobiele apparaten. In dit voorbeeld bijvoorbeeld wordt het aantal naast elkaar staande teksten met schaduw aangepast aan de breedte van het venster.

Maar die stomme mobiele browser weet dat niet, dus die gaat ervan uit dat ook deze pagina 980 px breed is, en verkleint die dan. Dat is ongeveer even behulpzaam als de gedienstige kelner die behulpzaam de stoel naar achteren trekt, net als jij wilt gaan zitten.

Om de door de browser aangeboden hulp vriendelijk maar beslist te weigeren, wordt deze tag gebruikt. Hiermee geef je aan dat de pagina is geoptimaliseerd voor mobiele apparaten.

De kreet width=device-width zegt tegen de mobiele browser dat de breedte van de weer te geven pagina gelijk is aan de breedte van het apparaat. Als een iPad in portretstand bijvoorbeeld 768 px breed is, wordt de pagina ook 768 px breed.

Er staat nog een tweede deel in de tag: initial-scale=1. Sommige mobiele apparaten zoomen een pagina gelijk in of uit. Ook weer in een poging behulpzaam te zijn. Ook dat is hier niet nodig. Er is ook een instructie om zoomen helemaal onmogelijk te maken, maar die wordt niet gebruikt. De bezoeker kan zelf nog gewoon zoomen, wat belangrijk is voor mensen die wat slechter zien.

<p id="glazig"><span aria-hidden="true">&#x2580; &#x2580; &#x2580;</span><span>Doorzichtig</span></p>

De 'tekst' in het laatste voorbeeld bestaat uit drie rechthoekjes. Die rechthoekjes worden als gewone tekst behandeld, maar de meeste toetsenborden zullen geen toets hebben om een rechthoekje in te voeren. Daarom worden voor de rechthoekjes utf-8-codes gebruikt: &#x2580;.

Schermlezers behandelen een utf-code in principe hetzelfde als gewone tekst, hoewel dat per code en per schermlezer verschilt. Omdat het weinig zinvol is drie keer iets als 'rechthoekje' te horen, worden de rechthoekjes voor schermlezers verborgen met behulp van de WAI-ARIA-code aria-hidden="true".

Over utf-8 en WAI-ARIA-codes is meer te vinden bij WAI-ARIA-codes.

In dit geval is het geen probleem om de 'tekst' te verbergen. Maar als de symbolen bijvoorbeeld sterren zijn die een waardering aangeven, kan het wel een probleem zijn, als die worden verborgen. In zo'n geval zou je bijvoorbeeld tekst voor schermlezers in een <span> kunnen zetten, die buiten het scherm wordt gepositioneerd. Schermlezers lezen dat gewoon voor, maar de lay-out wordt nu niet verstoord.

CSS

De code is geschreven in een afwijkende lettersoort. De code die te maken heeft met de basis van dit voorbeeld (essentiële code) is in de hele uitleg onderstippeld blauw. Alle niet-essentiële code is bruin. (In de inhoudsopgave staat alles in een gewone letter vanwege de leesbaarheid.)

Omdat deze site nou eenmaal (voornamelijk) op css is gericht, wordt hieronder álle css besproken.

Technisch gezien is er geen enkel bezwaar om de css in de stylesheet allemaal achter elkaar op één regel te zetten:

div#header-buiten {position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow;} div p {margin-left 16px; height: 120px; text-align: center;}

Maar als je dat doet, krijg je gegarandeerd hele grote problemen, omdat het volstrekt onoverzichtelijk is. Beter is het om de css netjes in te laten springen:

div#header-buiten { position: absolute; right: 16px; width: 100%; height: 120px; background: yellow; }
div p { margin-left: 16px; height: 120px; text-align: center; }

Hiernaast is het heel belangrijk voldoende commentaar (uitleg) in de stylesheet te schrijven. Op dit moment weet je waarschijnlijk (hopelijk...), waarom je iets doet. Maar over vijf jaar kan dat volstrekt onduidelijk zijn. Op deze site vind je nauwelijks commentaar in de stylesheets, maar dat heeft een simpele reden: deze uitleg is in feite één groot commentaar.

Op internet zelf is het goed, als de stylesheet juist zo klein mogelijk is. Dus voor het uploaden kun je normaal genomen het beste het commentaar weer verwijderen. Veel mensen halen zelfs alles wat overbodig is weg, voordat ze de stylesheet uploaden. Inspringingen bijvoorbeeld zijn voor mensen handig, een computer heeft ze niet nodig.

Je hebt dan eigenlijk twee stylesheets. De uitgebreide versie waarin je dingen uitprobeert, verandert, enzovoort, met commentaar, inspringingen, en dergelijke. Dat is de mensvriendelijke versie. Daarnaast is er dan een stylesheet die je op de echte site gebruikt: een gecomprimeerde versie.

Dat comprimeren kun je met de hand doen, maar er bestaan ook hulpmiddelen voor. Op de pagina met links kun je onder het kopje Gereedschap → Snelheid, testen, gzip, CLS, comprimeren (inclusief theorie) links naar sites vinden, waar je bestanden kunt comprimeren.

(Stylesheets op deze site zijn niet gecomprimeerd. Omdat het vaak juist om de css gaat, kunnen mensen dan zonder al te veel moeite de css bekijken.)

body

Het element waarbinnen de hele pagina staat. Veel instellingen die hier worden opgegeven, worden geërfd door de nakomelingen van <body>. Ze gelden voor de hele pagina, tenzij ze later worden gewijzigd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de lettersoort, de lettergrootte en de voorgrondkleur.

background: #ff9;

Achtergrondkleurtje.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond‑ en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond‑ en voorgrondkleur geen van beide.

font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;

Lettersoort. Als er geen Arial is, wordt gezocht naar Helvetica. Als dat er ook niet is in ieder geval 'n lettersoort zonder schreef (dwarsstreepjes).

margin: 0;

Slim om te doen, is soms wat afwijkend in verschillende browsers.

main

Alle <main>'s. Dat is er maar één. Hierbinnen staat de belangrijkste inhoud van de pagina. In dit geval is dat de hele pagina.

display: flex;

De waarde flex is onderdeel van een hele reeks eigenschappen en waarden, die bij elkaar 'flexbox' worden genoemd. Met display: flex; wordt <main> in een zogenaamde 'flex container' veranderd. Dit maakt het veel makkelijker om de directe kinderen van dit element, de 'flex items', op een bepaalde plaats neer te zetten. De directe kinderen van <main> zijn hier de negen <p>'s met de schaduwen.

In dit geval komen de <p>'s naast elkaar te staan, omdat dat de standaardinstelling van flex-direction is. Zou je hier flex-direction: column; gebruiken, dan zouden de flex items onder elkaar komen te staan.

De waarde van flex-direction is van belang voor een aantal andere eigenschappen van flexbox, zoals het iets hieronder gebruikte justify-content.

flex-wrap: wrap;

De standaardwaarde bij flex-wrap is no‑wrap: zet alle flex items, hier de negen <p>'s binnen <main>, naast elkaar op één regel. Als het niet meer op één regel past, maak ze dan smaller. Als smaller maken niet meer lukt, wordt de pagina breder dan het venster van de browser en moet horizontaal worden gescrold om alles te zien.

Bij p iets hieronder worden de <p>'s 19 rem breed gemaakt, dat is ongeveer 342 px bij een standaardlettergrootte. Zelfs in een heel breed browservenster zullen er geen negen <p>'s naast elkaar passen, zonder dat je horizontaal moet scrollen.

De waarde wrap voorkomt dit. Als de <p>'s te breed worden voor het venster van de browser, worden ze op meerdere regels gezet. Hoe smaller het venster, hoe eerder dit gebeurt.

justify-content: center;

Zet de <p>'s horizontaal in het midden van <main> neer. Hierdoor zouden ze helemaal tegen elkaar aan komen te staan, met alleen links en rechts van de <p>'s lege ruimte. Dat wordt voorkomen door de <p>'s iets hieronder bij p een marge te geven.

max-width: 1000px;

Maximumbreedte. Bij een breedte van 1000 px en een standaardlettergrootte komen er drie <p>'s naast elkaar te staan. Er komen dus nooit meer dan drie schaduwen naast elkaar te staan.

margin: 10px auto;

Omdat voor onder en links geen waarde is opgegeven, krijgen die dezelfde waarde als boven en rechts. Hier staat dus eigenlijk 10px auto 10px auto in de volgorde boven – rechts – onder – links.

Boven wat afstand tot tussen <main> en de bovenkant van het browservenster. De marge aan de onderkant is niet van belang hier, want onder <main> staat niets. Lui als we zijn, laten we die lekker staan.

Links en rechts auto, wat hier hetzelfde betekent als evenveel. Hierdoor komt <main> altijd horizontaal gecentreerd binnen ouder <body> te staan. <body> is een blok-element en wordt daardoor normaal genomen automatisch even breed als de ouder ervan: <html>. Omdat <html> het buitenste element is, wordt dit normaal genomen even breed als het venster van de browser.

Hierdoor staat uiteindelijk <main> altijd horizontaal gecentreerd binnen het venster van de browser, ongeacht de breedte van het venster. En daarmee ook de in <main> zittende schaduwen.

Deze manier van horizontaal centreren van een blok-element werkt alleen, als het blok-element een breedte heeft, want anders zou het normaal genomen even breed worden als de ouder ervan. Dat is geregeld, want iets hierboven heeft <main> een maximumbreedte van 1000 px gekregen. In browservensters smaller dan 1000 px vult <main> de volle breedte van het venster en hoeft dus niet gecentreerd te worden.

p

Alle paragrafen. Elke tekst met bijbehorende schaduw staat in een eigen <p>. Het grootste deel van de css is voor alle <p>'s hetzelfde, dat wordt hier in een keer opgegeven.

background: white;

Achtergrond wit.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond‑ en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond‑ en voorgrondkleur geen van beide.

Dit is ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

width: 19 rem;

Breedte. Met deze breedte passen alle teksten met bijbehorende schaduw binnen de <p>'s.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px de breedte van de <p> niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

height: 4rem;

Hoogte. Met deze hoogte passen alle teksten met bijbehorende schaduw binnen de <p>'s.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px de hoogte van de <p> niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

margin: 10px; Zonder marge overlappen schaduwen hun buur-elementen.

Aan alle kanten een marge van 10 px.

Zonder marge links en rechts komen de <p>'s in horizontale richting tegen elkaar aan te staan, zoals op de afbeelding is te zien. In verticale richting staan ze niet tegen elkaar, omdat een <p> standaard een marge aan boven‑ en onderkant heeft.

Los van dat dit gewoon niet mooi is, wordt hier een ander mogelijk probleem zichtbaar. Op de afbeelding hieronder zijn alle marges bij de <p>'s weggehaald. Om het probleem beter zichtbaar te maken, zijn de schaduwen op de afbeelding meer verschoven dan in het voorbeeld, waardoor een aantal ruim buiten hun <p> komt te staan. Bovendien zijn marge, maximumbreedte en justify-content bij <main> weggehaald, zodat de <p>'s tegen de rand van het browservenster staan. De zwarte rechthoekjes geven de grootte van de <p>'s aan.

Schaduwen groter dan het element overlappen buur-elementen en vallen weg

De volgorde van de <p>'s in de html is van links naar rechts en van boven naar beneden. Waar een schaduw buiten het venster van de browser valt of onder een later in de html staande <p>, wordt deze schaduw afgekapt: de schaduw verdwijnt gewoon.

Waar een schaduw over een eerder in de html staande <p> staat, dekt deze de eerdere <p> gedeeltelijk af. Hierdoor kan bijvoorbeeld tekst verdwijnen.

Omdat de schaduwen op de afbeelding voor een deel ver buiten hun <p> zijn neergezet, is het duidelijker zichtbaar dan in de voorbeelden zelf.

Een met text-shadow gemaakte schaduw neemt geen ruimte in, net als een outline. Hierdoor loop je altijd het risico dat een deel van de schaduw verdwijnt of juist een ander element afdekt.

In het voorbeeld wordt dit voorkomen door de <p>'s aan alle kanten een marge van 10 px te geven. Je zou de <p>'s bijvoorbeeld ook een padding kunnen geven van 10 px, want ook dan blijven de schaduwen binnen hun <p>'s. Maar dat hangt uiteraard ook van de grootte van de verplaatsing en de vervaging van de schaduw af.

border: black solid 1px;

Zwart randje.

span

Alle <span>'s. Elke tekst met schaduw staat binnen een eigen <span>. Voor de meeste schaduwen is een <span> eigenlijk niet nodig, maar dit maakt het iets overzichtelijker. Hoewel je daar uitstekend een andere mening over kunt hebben.

font-size: 3rem;

Grote letter, zodat de schaduwen duidelijk zichtbaar zijn.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

#op

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="op". De <span> waar 'Schaduw ↑' in zit.

text-shadow: -3px -3px 4px #aaa; Vage schaduw linksboven.

De eerste waarde regelt de horizontale verplaatsing. Omdat deze negatief is, komt de schaduw 3 px links van de tekst te staan. Bij een positieve waarde zou de schaduw rechts van de tekst komen te staan.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat deze negatief is, komt de schaduw 3 px boven de tekst te staan. Bij een positieve waarde zou de schaduw onder de tekst komen te staan.

De derde waarde is de lengte van de vervaging: 4 px. Als je hier niets (of 0) opgeeft, vervaagt de schaduw niet, maar krijg je een scherp afgegrensde schaduw.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, hier is dat grijs. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

#neer

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;}

Het element met id="neer". De <span> waar 'Schaduw ↓' in zit.

text-shadow: 2px 3px 4px blue; Vage schaduw rechtsonder.

De eerste waarde regelt de horizontale verplaatsing. Omdat deze positief is, komt de schaduw 2 px rechts van de tekst te staan. Bij een negatieve waarde zou de schaduw links van de tekst komen te staan.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat deze positief is, komt de schaduw 3 px onder de tekst te staan. Bij een negatieve waarde zou de schaduw boven de tekst komen te staan.

De derde waarde is de lengte van de vervaging: 4 px. Als je hier niets (of 0) opgeeft, vervaagt de schaduw niet, maar krijg je een scherp afgegrensde schaduw.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, hier is dat blauw. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

#meervoudig

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="meervoudig". De <span> waar 'Meervoudig' in zit.

text-shadow: 2px -2px 7px red, 4px -4px 6px blue, 6px -6px 5px yellow, 8px -8px 6px green, 10px -10px 7px #999, 12px ‑12px 16px #f60; Van rood naar groen verlopende schaduw.

Hier worden zes schaduwen opgegeven, van elkaar gescheiden door een komma.

De eerste waarde bij elke schaduw regelt de horizontale verplaatsing. Omdat deze bij alle schaduwen positief is, komen alle schaduwen rechts van de tekst te staan. Bij een negatieve waarde zouden de schaduwen links van de tekst komen te staan. Omdat de waarde bij elke schaduw iets hoger is, verschuift elke waarde iets meer dan z'n voorganger naar rechts.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat deze bij alle schaduwen negatief is, komen alle schaduwen boven de tekst te staan. Bij een positieve waarde zouden de schaduwen onder de tekst komen te staan. Omdat de waarde bij elke schaduw iets lager is, verschuift elke schaduw iets meer dan z'n voorganger naar boven.

De derde waarde is de lengte van de vervaging. Als je hier niets (of 0) opgeeft, vervaagt de schaduw niet, maar krijg je een scherp afgegrensde schaduw. Deze waarde is bij elke schaduw wat anders en gevonden door gewoon uitproberen.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, elke schaduw heeft een eigen kleur. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

De zes schaduwen afzonderlijk weergegeven.

Op de afbeelding zijn de zes schaduwen afzonderlijk weergegeven, in dezelfde volgorde als waarin ze achter text-shadow staan.

Duidelijk is nu te zien dat de schaduwen voor een groot deel over elkaar heen staan. Hierbij staat de eerst opgegeven schaduw, hier de rode, altijd bovenaan. De laatst opgegeven schaduw, hier de lichtrode, staat altijd onderaan.

Bij elkaar lijken de zes schaduwen één schaduw te zijn met een onregelmatig verlopende kleur. Elk afzonderlijk zijn ze trouwens best wel aardig. Maar alle zes samen leveren ze een gruwelijk lelijk geheel op. Zo lelijk, dat het eigenlijk weer mooi van lelijkheid wordt. Tja, als Picasso dat kon, waarom zou dat hier dan niet kunnen? En voor 'n zacht prijsje is het eindresultaat te koop voor de liefhebber.

En daarom moet je dus niet te veel van dit soort brouwsels met schaduwen lezen: je gaat niet alleen geloven dat je 'n Picasso bent, je gaat 't nog opschrijven ook.

#chaotisch

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="meervoudig". De <span> waar 'Meervoudig' in zit.

text-shadow: 4px -4px 1px red, -4px 12px 1px blue, 8px 8px 1px green, 12px 3px 10px black;} Meerdere schaduwen met verschillende kleuren.

Hier worden vier schaduwen opgegeven, van elkaar gescheiden door een komma.

De eerste waarde bij elke schaduw regelt de horizontale verplaatsing. Als deze positief is, komt de schaduw rechts van de tekst te staan, zoals bij de rode, groene en zwarte schaduw het geval is. Als deze negatief is, komt de schaduw links van de tekst te staan, zoals bij de blauwe schaduw het geval is.

De tweede waarde bij elke schaduw regelt de verticale verplaatsing. Als deze negatief, komt de schaduw boven de tekst te staan, zoals bij rode schaduw het geval is. Als deze positief is, komt de schaduw onder de tekst te staan, zoals bij de blauwe, groene en zwarte schaduw het geval is.

De derde waarde is de lengte van de vervaging. Als je hier niets (of 0) opgeeft, vervaagt de schaduw niet, maar krijg je een scherp afgegrensde schaduw. Deze waarde is bij de rode, blauwe en groene schaduw maar 1 px, zodat deze vrij scherp begrensd zijn. Bij de zwarte schaduw is deze 10 px, waardoor deze over een veel grotere afstand vervaagt.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, elke schaduw heeft een eigen kleur. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

#chaotisch-2

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="chaotisch-2". De <span> waar 'Chaotisch-2' in zit. De tureluursheid die het kijken naar deze schaduwen oplevert, is kennelijk ook niet goed voor het bedenken van originele nieuwe namen.

color: rgba(0, 0, 0, 0.5); text-shadow: 4px -4px 1px rgba(255, 0, 0, 0.5), -4px 12px 1px rgba(0, 0, 255, 0.5), 8px 8px 1px rgba(0, 128, 0, 0.5), 12px 3px 10px rgba(0, 0, 0, 0.5);} Meerdere doorzichtige schaduwen met verschillende kleuren.

Deze css is precies hetzelfde als die bij #chaotisch iets hierboven, alleen zijn alle kleuren half doorzichtig gemaakt. Om álle kleuren doorzichtig te maken moet dat ook gedaan worden voor color, dat de tekstkleur regelt, want die is bij p zwart gemaakt.

Vaak wordt voor 'n kleur de hexadecimale notatie gebruikt, iets als color: #33ab01;. Daarbij worden niet alleen cijfers, maar ook letters gebruikt. 0 tot en met 9 werken precies hetzelfde als altijd, maar na de 9 komen nog A, B, C, D, E en F.

Als je telt, is 't dus: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F 10 11 12, enzovoort. Daarbij is A gelijk aan het tientallige 10, B aan 11, enzovoort. Op deze manier kun je met twee cijfers en/of letters 256 mogelijkheden aangeven: van 00 tot en met FF.

De eerste drie getallen bij rgba() geven de kleur aan. Deze lopen van 0 tot en met 255, dus ook hiermee kun je 256 mogelijkheden aangeven. En omdat er drie getallen zijn levert dat 256 x 256 x 256 = 16.777.216 mogelijke kleuren op, net iets meer dan het aantal kleurpotloden in de gemiddelde kleurdoos van 'n kind.

De notatie bij rgba() geeft dus precies evenveel mogelijkheden als de hexadecimale.

Het eerste getal staat voor rood, het tweede voor groen en het derde voor blauw (feitelijk de Engelse namen, maar de eerste letter is toevallig in het Nederlands hetzelfde). Uit deze drie kleuren zijn alle kleuren op een monitor opgebouwd.

255 wil zeggen volledig aanwezig, 0 wil zeggen helemaal ontbrekend.

255, 255, 255 levert wit op, 0, 0, 0 zwart.

In plaats van getallen mag je ook percentages gebruiken, bijvoorbeeld: rgba(10%, 20%, 100%, 0.3).

De hier bij color gebruikte waarden 0, 0, en 0 leveren zwart op. De bij de schaduwen gebruikte waarden leveren rood, blauw, groen en zwart op, precies dezelfde kleuren als bij #chaotisch iets hierboven, alleen anders genoteerd.

Het vierde getal staat voor het alfa-kanaal. Hiermee wordt de doorzichtigheid aangegeven. Dit getal loopt van 0 naar 1. Volledig doorzichtig is 0, volledig ondoorzichtig is 1.

Het getal voor het alfa-kanaal wordt als decimale breuk aangegeven, dus bijvoorbeeld 0.5 wil zeggen halfdoorzichtig. Let erop dat je 'n punt gebruikt, de Amerikaanse manier om breuken aan te geven. Als je 'n komma gebruikt, denkt de browser dat er twee verschillende getallen staan.

Sterk vergrote elkaar kruisende doorzichtige schaduwen.

In dit voorbeeld zijn de kleur van de tekst en de schaduwen allemaal half doorzichtig: 0.5. Hierdoor zie je de verschillende schaduwen, waar deze elkaar overlappen, door elkaar heen.

Op de afbeelding is een stukje van de tekst en de schaduwen sterk vergroot. Hierdoor is duidelijker te zien, wat er gebeurt, waar schaduwen en /of tekst elkaar overlappen.

#soft

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="soft". De <span> waar 'Voor softies' in zit.

color: #fcc;

Voorgrondkleur roze. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

text-shadow: 0 0 12px red; Roze schaduw rondom.

De eerste twee getallen zijn voor de horizontale en verticale verplaatsing. Omdat die beiden 0 zijn, wordt de schaduw niet verplaatst. Dat betekent dat de schaduw aan alle kanten van de tekst komt te staan en aan alle kanten van de tekst even breed wordt.

De derde waarde is de vervaging: over een breedte van 12 px.

Als laatste wordt de kleur opgegeven: rood.

Dat deze schaduw veel te weinig contrast heeft, zal duidelijk zijn. Daarom is zoiets alleen bruikbaar voor effecten, waar de tekst niet van belang is.

#verhoogd

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="verhoogd". De <span> waar 'Verhoogd' in zit.

color: white;

Voorgrondkleur wit. Dit is onder andere de kleur van de tekst. Omdat de achtergrond ook wit is, is deze tekst volledig onzichtbaar.

text-shadow: -2px -1px black; Verhoogde schaduw.

De eerste waarde regelt de horizontale verplaatsing. Omdat deze negatief is, komt de schaduw 2 px links van de tekst te staan. Bij een positieve waarde zou de schaduw rechts van de tekst komen te staan.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat deze negatief is, komt de schaduw 1 px boven de tekst te staan. Bij een positieve waarde zou de schaduw onder de tekst komen te staan.

Als er een derde waarde zou staan, zou die de breedte van de vervaging regelen. Hier is die weggelaten, wat hetzelfde is als 0: geen vervaging.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, hier is dat zwart. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

Omdat de tekst zelf onzichtbaar is gemaakt, zie je hier alleen de schaduw. Met de hier opgegeven verplaatsing en zonder vervaging levert dat een illusie van diepte op.

Dat deze schaduw veel te weinig contrast heeft, zal duidelijk zijn. Daarom is zoiets alleen bruikbaar voor effecten, waar de tekst niet van belang is.

#opticien

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Het element met id="opticien". De <span> waar 'Opticien' in zit. Eigenlijk blijkt dat beroep optometrist te heten, maar dan moeten alle afbeeldingen weer opnieuw worden gemaakt, dus veranderen we de uitstekende optometrist van het OLVG tijdelijk in een opticien. De optometrist is makkelijker te veranderen dan de plaatjes, vandaar.

color: white;

Voorgrondkleur wit. Dit is onder andere de kleur van de tekst. Omdat de achtergrond ook wit is, is deze tekst volledig onzichtbaar.

text-shadow: -2px 0 black, 2px 0 red; Dubbele schaduw

Twee schaduwen, gescheiden door een komma.

De eerste waarde regelt de horizontale verplaatsing. Een negatieve waarde verplaatst de schaduw naar links, een positieve waarde naar rechts. De zwarte schaduw staat hierdoor links van de (onzichtbare) tekst, de rode rechts ervan.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat die waarde 0 is, is er geen verticale verplaatsing: de schaduwen staan op dezelfde hoogte als de tekst. Waardoor ze naast elkaar komen te staan.

Als er een derde waarde zou staan, zou die de breedte van de vervaging regelen. Hier is die weggelaten, wat hetzelfde is als 0: geen vervaging.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, hier is dat zwart bij de eerste schaduw, rood bij de tweede schaduw.

Omdat de tekst zelf onzichtbaar is gemaakt, zie je hier alleen de schaduwen. Waarvoor je dit zou kunnen gebruiken, is ietwat onduidelijk, maar mogelijk is een tekst met deze schaduwen bruikbaar als antwoord op een onterechte aanmaning. Of bij een vechtscheiding. Of als dubbele boodschap: 'Ik houd van jou' in een letter waar het object van liefde onmiddellijk schele hoofdpijn van krijgt.

#glazig

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

p {background: white; color: black; width: 19rem; height: 4rem; margin: 10px; border: black solid 1px;}

Het element met id="glazig". De <p> waarin het laatste voorbeeld zit.

background: url("../070-pics/bg.jpg");

Achtergrondplaatje. Het plaatje is maar 60 x 60 px groot, veel kleiner dan de <p>. Maar standaard wordt een achtergrond-afbeelding herhaald, tot het hele element is gevuld.

#glazig span

Voor deze elementen is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

Alle <span>'s binnen het element met id="glazig". Dat zijn er twee: de <span> met de drie rechthoekjes en de <span> met het woordje 'Doorzichtig'.

display: inline-block;

Een <span> is van zichzelf een inline-element. Hierdoor zijn eigenschappen als breedte niet te gebruiken. Een inline-block is een soort kruising tussen een inline- en een blok-element. Het komt niet op een nieuwe regel te staan, maar eigenschappen als breedte zijn wel te gebruiken.

width: 70%;

Een breedte in procenten is normaal genomen ten opzichte van de ouder van het element. Dat is hier de <p>, waar de <span> in zit. Door de eerste <span> maar 70% breed te maken, blijft er in de <p> ruimte over voor de tweede <span> met het woordje 'Doorzichtig'.

text-shadow: 18px 15px rgba(0, 0, 0, 0.3); Schaduw bij drie rechthoekjes

De eerste waarde regelt de horizontale verplaatsing. Omdat deze positief is, komt de schaduw 18 px rechts van de 'tekst' (de rechthoekjes) te staan. Bij een negatieve waarde zou de schaduw links van de tekst komen te staan.

De tweede waarde regelt de verticale verplaatsing. Omdat deze positief is, komt de schaduw 15 px onder de tekst te staan. Bij een negatieve waarde zou de schaduw boven de tekst komen te staan.

Als er een derde waarde zou staan, zou die de breedte van de vervaging regelen. Hier is die weggelaten, wat hetzelfde is als 0: geen vervaging.

Als laatste wordt een kleur ingevuld, hier is dat zwart. Als je geen kleur invult, wordt de voorgrondkleur (dezelfde kleur als de tekst) gebruikt.

Voor de kleur wordt de notatie met rgba() gebruikt. De waarden voor rood, groen en blauw zijn 0. Dat levert als kleur zwart op. De vierde waarde 0.3 regelt de doorzichtigheid. Hierdoor zie je door de schaduw heen de achtergrond-afbeelding nog. Een uitgebreider verhaal over rgba() is te vinden bij Vaak wordt voor 'n kleur...

vertical-align: top;

Beide <span>'s in de <p> op gelijke hoogte ten opzichte van elkaar zetten.

#glazig span + span

Voor dit element is eerder css opgegeven. Deze wordt binnen dit blokje herhaald in de volgorde, waarin deze in de stylesheet staat, zodat alles hier overzichtelijk bij elkaar staat.

span {font-size: 3rem;} {font-size: 3rem;}

#glazig span {display: inline-block; width: 70%; text-shadow: 18px 15px rgba(0, 0, 0, 0.5); vertical-align: top;}

#glazig: het element met id="glazig". De <p> waar het laatste voorbeeld in zit.

span: de <span>'s in die <p>.

+: het element achter de + moet in de html direct volgen op het element voor de +. In dit geval gaat het om een <span> die gelijk op een andere <span> volgt. Beide elementen moeten ook nog dezelfde ouder hebben. Dat is hier het geval, ze hebben beide als ouder dezelfde <p>.

span: de <span>'s die volgen op een eerdere <span>.

De hele selector in gewone taal: de <span>'s binnen p#glazig die gelijk volgen op een andere <span>. Dat is er maar één: de <span> met het woordje 'Doorzichtig'.

background: white;

Witte achtergrond. Deze witte achtergrond verbergt de bij #glazig aan ouder <p> gegeven achtergrond-afbeelding. Hierdoor is het in deze <span> zittende woordje 'Doorzichtig' beter te lezen.

color: black;

Voorgrondkleur zwart. Dit is onder andere de kleur van de tekst.

Hoewel dit de standaardkleur is, wordt deze toch specifiek opgegeven. Hierboven is een achtergrondkleur opgegeven. Sommige mensen hebben zelf de voorgrond‑ en/of achtergrondkleur veranderd, bijvoorbeeld omdat ze slecht kleuren kunnen onderscheiden. Als nu de achtergrondkleur wordt veranderd, maar niet de voorgrondkleur, loop je het risico dat tekstkleur en achtergrondkleur te veel op elkaar gaan lijken.

Door beide op te geven, is redelijk zeker dat achtergrond‑ en tekstkleur genoeg van elkaar blijven verschillen. Als de gebruiker !important heeft gebruikt in een eigen stylesheet, is er nog niets aan de hand, want dan veranderen achtergrond‑ en voorgrondkleur geen van beide.

Dit is ook al bij <body> opgegeven, maar sommige mensen hebben bij álle elementen de kleuren veranderd. Het heeft immers weinig zin, als ze dat alleen bij de body doen, terwijl de sitebouwer de kleuren ook bij bijvoorbeeld de paragrafen heeft aangepast.

width: 30%;

Breedte.

Een breedte in procenten is normaal genomen ten opzichte van de ouder van het element. Dat is hier de <p>, waar de <span> in zit. Door de <span> maar 30% breed te maken, past deze precies achter de eerste <span>, die bij #glazig span een breedte van 70% heeft gekregen.

font-size: 1rem;

De lettergrootte is eerder bij span 3 rem gemaakt, drie keer zoveel als de standaardlettergrootte. Voor deze <span> wordt de lettergrootte weer verkleind tot de standaardgrootte.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px niet alle browsers de lettergrootte kunnen veranderen. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid voor de lettergrootte wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

line-height: 4rem;

Regelhoogte. Omdat geen gewone hoogte is opgegeven, is dit ook de hoogte van de <span>. Bij p heeft ouder <p> een hoogte van 4 rem gekregen. Met deze regelhoogte is de <span> precies even hoog als ouder <p>. Omdat tekst automatisch halverwege de regelhoogte komt te staan, staat de tekst ook gelijk verticaal gecentreerd.

Als eenheid wordt de relatieve eenheid rem gebruikt, omdat bij gebruik van een absolute eenheid zoals px de regelhoogte van de <span> niet mee verandert met de lettergrootte. Zoomen kan wel altijd, ongeacht welke eenheid wordt gebruikt.

De minder bekende rem is ongeveer hetzelfde als de em. Alleen is de lettergrootte bij rem gebaseerd op de lettergrootte van het <html>-element, waardoor de rem overal op de pagina precies even groot is, ook als de bezoeker de lettergrootte heeft veranderd. Bij de em kan de lettergrootte worden beïnvloed door de voorouders van het element, bij de rem niet.

text-align: center;

Tekst horizontaal centreren.

text-shadow: none;

Bij #glazig span heeft de tekst in de <span>'s in p#glazig een schaduw gekregen. De tekst in deze <span> moet geen schaduw krijgen.